Παγκόσμια Ημέρα Μέλισσας: Η συνεισφορά της μέλισσας στην ανθρωπότητα και την επιβίωσή της είναι παγκοσμίως αναγνωρισμένη. «Αν οι μέλισσες εξαφανιστούν, το ανθρώπινο είδος θα εξαφανιστεί μέσα σε τέσσερα χρόνια» φέρεται να έχει δηλώσει ο Αλβέρτος Αϊνστάιν. Σύμφωνα με τη Διακυβερνητική Επιστημονική Επιτροπή του ΟΗΕ για τη Βιοποικιλότητα (IPBES), οι επικονιαστές έχουν μειωθεί έως και 3/4 στην Ευρώπη τα τελευταία 30 χρόνια. Παρόλο που η ακριβής αιτία για τη μείωση αυτή είναι ασαφής, πολλοί επιστήμονες επισημαίνουν ως αυτουργό την αύξηση των νεονικοτινοειδών παρασιτοκτόνων.

«Υπάρχει άμεση σχέση ανάμεσα στις μέλισσες και στην απώλεια του φυσικού τους περιβάλλοντος. Γνωρίζουμε ότι το 97% των λιβαδιών με αγριολούλουδα έχουν καταστραφεί στη Βρετανία. Και αυτό σημαίνει μεγάλη απώλεια σε νέκταρ, αλλά και σε χρώμα στην εξοχή. Περιοχές όπως το γρασίδι και οι δρόμοι γίνονται πολύ πιο σημαντικές για τις μέλισσες» δήλωσε ο βοτανολόγος Τρέβορ Ντάινς.

Οι μέλισσες και άλλοι επικονιαστές, όπως οι πεταλούδες, οι νυχτερίδες και τα κολιμπρί, απειλούνται όλο και περισσότερο από τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Οι επικονιαστές επιτρέπουν την αναπαραγωγή πολλών φυτών, συμπεριλαμβανομένων πολλών καλλιεργειών τροφίμων. Οι επικονιαστές όχι μόνο συμβάλλουν άμεσα στην επισιτιστική ασφάλεια, αλλά είναι και το κλειδί για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας – ακρογωνιαίο λίθο των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης. Χρησιμεύουν επίσης ως φρουροί για αναδυόμενους περιβαλλοντικούς κινδύνους, σηματοδοτώντας την υγεία των τοπικών οικοσυστημάτων.

H μέλισσα ανακηρύχθηκε το πιο σημαντικό έμβιο ον στον πλανήτη

Το τσίμπημά της πονάει πολύ, αλλά αν εξαφανιστεί θα είναι τεράστιο πλήγμα για την ανθρωπότητα. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Earthwatch Institute, τα οποία παρουσιάστηκαν στην τελευταία σύνοδο της Βασιλικής Γεωγραφικής Ένωσης του Λονδίνου, οι μέλισσες είναι το πιο σημαντικό είδος στον πλανήτη. Οι επιστήμονες, όμως, κατέληξαν και σε ένα άλλο συμπέρασμα: οι μέλισσες ήδη βρίσκονται σε κατάσταση κινδύνου αφανισμού.

Σύμφωνα με άρθρο που δημοσιεύτηκε στο Physics and Astronomy Zone, στις 4 Ιουλίου 2019, πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ότι οι μέλισσες έχουν αφανιστεί κατά 90%. Οι λόγοι είναι πολλοί και ποικίλουν ανάλογα με την περιοχή, όμως ανάμεσα στους σημαντικότερους είναι: η μαζική αποψίλωση δασών, η έλλειψη ασφαλών χώρων για φωλιές, η έλλειψη λουλουδιών, η ανεξέλεγκτη χρήση φυτοφαρμάκων και οι αλλαγές στο έδαφος.

Γιατί οι μέλισσες θεωρούνται ως τα πιο σημαντικά είδη στον πλανήτη;

Το Μελισσοκομικό Επιχειρηματικό Κέντρο του Πανεπιστημίου Μαγιόρ και η Μελισσοκομική Ένωση Χιλής πραγματοποίησαν μια μελέτη στην οποία κατέδειξαν ότι οι μέλισσες είναι το μόνο έμβιο ον που δεν φέρει κανενός τύπου παθογένεια, μύκητα, ιό ή βακτήριο. Ο αγροτικός κόσμος εξαρτάται κατά 70% από αυτά τα έντομα. Εβδομήντα στα εκατό τρόφιμα που παράγονται σχετίζονται με κάποιο τρόπο με τις μέλισσες.

Επίσης, η επικονίαση των μελισσών επιτρέπει την αναπαραγωγή των φυτών από τα οποία τρέφονται εκατομμύρια ζώα. Χωρίς αυτές, η πανίδα θα αρχίσει σύντομα να εξαφανίζεται. Τέλος, το μέλι που παράγεται από τις μέλισσες, όχι μόνο χρησιμεύει ως τρόφιμο, αλλά προσφέρει πολλά οφέλη για την υγεία και το δέρμα μας.

Γιατί κινδυνεύουν;

Σύμφωνα με το Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Ελβετίας, ένας λόγος που οι μέλισσες κινδυνεύουν είναι τα κύματα που παράγονται λόγω της τεχνολογίας κινητής τηλεφωνίας. Σύμφωνα με τους επιστήμονες του Ινστιτούτου, τα κύματα που παράγονται κατά τη διάρκεια των κλήσεων είναι ικανά να αποπροσανατολίσουν της μέλισσες και να θέσουν τη ζωή τους σε κίνδυνο. Ο ερευνητής Ντάνιελ Φαβρ και οι συνεργάτες του πραγματοποίησαν 83 πειράματα που απέδειξαν ότι στην παρουσία αυτών των κυμάτων, οι μέλισσες παράγουν ένα θόρυβο δέκα φορές μεγαλύτερο από το κανονικό, συμπεριφορά που δεν μένει απαρατήρητη και από άλλες μέλισσες: κινδυνεύουν και πρέπει να εγκαταλείψουν την κυψέλη τους. Αναμφισβήτητα, ο σημαντικότερος λόγος που τις απειλεί της είναι η συνεχής απεντόμωση των καλλιεργειών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι αυτό που συμβαίνει στην Κολομβία, όπου τα τελευταία τρία χρόνια το 34% των μελισσών πέθανε από δηλητηρίαση.

Υπάρχει λύση για το πρόβλημα;

Υπάρχουν λύσεις. Το πρόβλημα είναι ότι είναι πολύ δύσκολο να τις εφαρμόσουμε, επειδή υπάρχουν πολύ εδραιωμένες πρακτικές στον τομέα της παραγωγής και της γεωργίας. Εντούτοις, τρεις λύσεις προτείνονται με την ελπίδα ότι μπορούν να πραγματοποιηθούν βραχυπρόθεσμα:

  • Απαγόρευση και όχι μείωση της χρήσης τοξικών παρασιτοκτόνων
  • Προώθηση απολύτως φυσικών αγροτικών εναλλακτικών
  • Συνεχής έρευνα και παρακολούθηση της υγείας, της ευημερίας και της διατήρησης των μελισσών