Πρόκειται για ένα βαθύ βαρομετρικό χαμηλό το οποίο αντλεί την ενέργειά του μέσω της μεταφοράς θερμότητας από τα θερμά νερά της Μεσογείου και της έκλυσης θερμότητας κατά τη διάρκεια καταιγίδων κοντά στο κέντρο του. Παρότι δεν αναπτύσσει θερμά και ψυχρά μέτωπα γύρω του, όπως οι υπόλοιπες υφέσεις της Μεσογείου, και μπορεί να εμφανιστεί ένα ανέφελο «μάτι» στο κέντρο του παρόμοιο με τους τυφώνες, τα χαρακτηριστικά του είναι υβριδικά, δηλαδή παρουσιάζει ομοιότητες με τους τροπικούς και τους εξωτροπικούς κυκλώνες.

Σύμφωνα με το meteo του Εθνικού Αστεροσκοπείου γενικά στη Μεσόγειο τέτοιου είδους βαρομετρικά συστήματα εμφανίζονται κατά μέσο όρο 1.5 φορές ανά έτος, δηλαδή μπορούμε να έχουμε 1 ή 2 Μεσογειακούς Κυκλώνες μέσα σε ένα έτος και άλλα έτη να μην δημιουργηθούν. Ειδικότερα στην περιοχή της Ελλάδας, από το 1982 έχουμε καταγράψει 6 Μεσογειακούς Κυκλώνες, εκ των οποίων οι 4 έχουν δημιουργηθεί στο διάστημα 2016 – 2020. Επομένως δεν πρόκειται για πρωτόγνωρο καιρικό φαινόμενο στην περιοχή μας, αλλά μας ανησυχεί η αυξητική τάση της εμφάνισής τους στην Αν.Μεσόγειο την τελευταία 10ετία, καθώς και η αύξηση της έντασής τους.

Πρόκειται για ένα ακραίο φαινόμενο, καθώς στο Περτούλι μετρήθηκαν 317 mm βροχής και στην Καρδίτσα και το Μουζάκι μετρήθηκαν περισσότερα από 200 mm σε διάστημα μικρότερο των 24 ωρών. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι το μέσο ετήσιο ύψος βροχόπτωσης στην Αθήνα δεν ξεπερνά τα 400 mm. Επίσης πρέπει να σημειώσουμε τη μεγάλη γεωγραφική έκταση που δέχθηκε μεγάλα ύψη βροχής με αποτέλεσμα την αυξημένη πιθανότητα πλημμύρας στις περιοχές αυτές. Ακόμη ένα ακραίο στοιχείο του Ιανού ήταν η μεγάλη διάρκεια ζωής του με τροπικά χαρακτηριστικά και η έντασή του, που τον κατατάσσουν ως έναν από τους πιο ισχυρούς Μεσογειακούς Κυκλώνες που έχουν καταγραφεί από το 1969, από την αρχή δηλαδή των δορυφορικών παρατηρήσεων.

Ο Ιανός λειτούργησε σαν μια αντλία εξαγωγής υδρατμών από τα θερμά νερά της Μεσογείου, μεταφέροντας ακραίες ποσότητες υδρατμών ψηλά στην ατμόσφαιρα. Επήλθε δηλαδή κορεσμός της ατμόσφαιρας σε υδρατμούς και ως αποτέλεσμα εκδηλώθηκαν ραγδαίες βροχοπτώσεις. Επιπροσθέτως, ο Ιανός σε συνδυασμό με τις υψηλότερες ατμοσφαιρικές πιέσεις γύρω του στην Αν. Μεσόγειο, αύξησε σημαντικά την ταχύτητα των ανέμων ακόμη και μακριά από το κέντρο του. Οι συγκλίσεις των αερίων μαζών που κινήθηκαν με μεγάλη ταχύτητα πάνω στο ορεινό ανάγλυφο της κεντρικής ηπειρωτικής χώρας δημιούργησαν τις συνθήκες για τη σχηματισμό των βροχοφόρων νεφών και της παραμονής τους στις περιοχές αυτές για μεγάλο χρονικό διάστημα. Τέλος, η παρατεταμένη διάρκεια των ισχυρών βροχοπτώσεων σε Θεσσαλία και Στερεά Ελλάδα οφείλονται άμεσα στην αργή κίνηση του Ιανού την Παρασκευή 18/09 και το Σάββατο 19/09.

Ήδη από την αρχή της εβδομάδας 13-18/09 τα μετεωρολογικά μοντέλα προέβλεπαν την τάση σχηματισμού του Ιανού στην περιοχή του κόλπου της Σύρτης (θαλάσσια περιοχή της Λιβύης) καθώς επίσης προέβλεπαν με μεγάλη ακρίβεια την κίνησή του προς το Ιόνιο. Τα δύο σημαντικότερα φαινόμενα που συνόδευαν τον κυκλώνα δηλαδή οι πολύ θυελλώδεις άνεμοι στο Ιόνιο και τα πολύ μεγάλα ύψη βροχής στην Κεντρική και Νότια Ελλάδα επίσης είχαν προβλεφθεί με πολύ καλή ακρίβεια και είχαν κοινοποιηθεί μέσω των ανακοινώσεών μας εγκαίρως. Σημειώνουμε ότι παρόλο που η πρόγνωση του ύψους βροχής από τα μετεωρολογικά μοντέλα εμπεριέχει ακόμα πολλά σφάλματα και αστοχίες, στη συγκεκριμένη περίπτωση τα προβλεπόμενα ύψη βροχής στην Κεντρική Ελλάδα ήταν πολύ κοντά σε αυτά που παρατηρήθηκαν. Η μοναδική αστοχία της πρόγνωσης αφορούσε τις βροχοπτώσεις της Αθήνας το μεσημέρι/απόγευμα της Παρασκευής 18/09, οι οποίες καθυστέρησαν κατά ένα 12ωρο.

«Είναι περίεργο αυτό που αντικρίσαμε»

«Η πόλη δεν είναι μια απέραντη λίμνη, αλλά ένας μεγάλος ορμητικός ποταμός και αυτό είναι το περίεργο που αντικρίσαμε. Τα νερά δεν λίμναζαν» είπε σήμερα μιλώντας στον ΑΝΤ1. «Το θέμα είναι τι θα κάνουμε από τώρα και πέρα» πρόσθεσε. Ο κ. Λέκκας έχει εισηγηθεί ένα σχέδιο για την ανάκαμψη της Καρδίτσας, που θα βοηθήσει ώστε να μην κινδυνέψει ξανά η πόλη.