Η έκρηξη που έστειλε ένα αυτοκίνητο στον αέρα και ένα καθεστώς στην ιστορία

Η ισπανικής κατασκευής Dodge 3700 (αντίγραφο του Dodge Dart από τις ΗΠΑ) κινείται κάθε Κυριακή πρωί στην ίδια διαδρομή. Στρίβει στη Calle de Serrano, επιβραδύνει, συνεχίζει. Είναι βαρύ, θωρακισμένο, φτιαγμένο για να προστατεύει την εξουσία. Στο πίσω κάθισμα κάθεται ο Luis Carrero Blanco, πρωθυπουργός της Ισπανίας και εκλεκτός διάδοχος του Francisco Franco.

Ο ναύαρχος Blanco δεν ξέρει ότι κάτω από την άσφαλτο, ακριβώς στο σημείο που περνά, κάποιοι σκάβουν εδώ και μήνες. Κάνει απλώς αυτό που έκανε πάντα και για λίγα δευτερόλεπτα, γίνεται ο πρωταγωνιστής της Ιστορίας.

Η μεγάλη έκρηξη

Όταν η βόμβα εκρήγνυται, το Dodge δεν διαλύεται απλώς. Όπως φαίνεται στο πλάνο από την ταινία "Operation Ogro" που περιγράφει τα γεγονότα της εποχής και δημοσιεύει το κανάλι "Cine e Historia" η Dodge εκτοξεύεται. Σηκώνεται περίπου 35 μέτρα στον αέρα, περνά πάνω από μια πενταώροφη πολυκατοικία και καταλήγει σε εσωτερική αυλή, σαν να αποφάσισε ξαφνικά να αψηφήσει τη φυσική.

Η εικόνα είναι τόσο απίθανη που σχεδόν αμέσως μετατρέπεται σε αστικό μύθο. Το αυτοκίνητο γίνεται ανέκδοτο, σύμβολο και τραύμα μαζί. Κάπως έτσι γεννιέται και το μαύρο χιούμορ που θα το συνοδεύει για δεκαετίες, χαρίζοντας στον Carrero Blanco το ειρωνικό παρατσούκλι του «πρώτου Ισπανού αστροναύτη».

Για την ETA (Βασκικά: Euskadi Ta Askatasuna, που σημαίνει Βασκική γη Και Ελευθερία αυτονομιστική οργάνωση, για την αναγνώριση βασκικού κράτους) τίποτα από αυτά δεν ήταν τυχαίο. Για πέντε μήνες, μέλη της οργάνωσης έσκαβαν ένα τούνελ κάτω από τη διαδρομή του αυτοκινήτου, γνωρίζοντας με ακρίβεια τη ρουτίνα του πρωθυπουργού μετά τη λειτουργία στην εκκλησία του San Francisco de Borja. Δεν στόχευσαν απλώς έναν άνθρωπο, αλλά μια συνήθεια, ένα καθεστώς. Και το Dodge ήταν το κλειδί αυτής της συνήθειας, το κινούμενο σύμβολο μιας εξουσίας που έμοιαζε ακλόνητη.

Ο άνθρωπος και το αυτοκίνητο

Ο Carrero Blanco δεν ήταν απλώς ένας ακόμη αξιωματούχος. Για χρόνια είχε υπάρξει ο αθόρυβος αρχιτέκτονας του «φρανκισμού», ο άνθρωπος που κρατούσε τις ισορροπίες ανάμεσα στις φατρίες, που έχτισε δίκτυα ελέγχου και επιτήρησης, που μετέτρεψε το κράτος σε ένα σύστημα απόλυτης πειθαρχίας. Το αυτοκίνητο ήταν η προέκταση αυτής της ισχύος, ένα κινούμενο καταφύγιο. Εκείνο το πρωινό του Δεκεμβρίου του 1973, μετατρέπεται στο όχημα της κατάρρευσής της.

Μετά την έκρηξη, το Dodge παύει να είναι μέσο μεταφοράς και γίνεται εικόνα που ταξιδεύει πιο γρήγορα από τις ειδήσεις όπως φαίνεται και στο video του πρακτορείου ειδήσεων "EFE". Για πολλούς Ισπανούς, η «πτήση» του αυτοκινήτου δεν σήμαινε μόνο τον θάνατο ενός ανθρώπου, αλλά το πρώτο ορατό ράγισμα του φρανκιστικού συστήματος. Ο διάδοχος του Carrero Blanco δεν θα καταφέρει να κρατήσει ενωμένη την κυβέρνηση και λίγους μήνες αργότερα θα μιλήσει για μεταρρυθμίσεις και πολιτικές ελευθερίες. Η μετάβαση έχει ξεκινήσει, έστω κι αν κανείς δεν το πανηγυρίζει ακόμα.

Το αυτοκίνητο, όμως, συνεχίζει να «κυκλοφορεί» στη συλλογική μνήμη, ενώ υπάρχει ακόμη σε μουσείο. Επιστρέφει σε αστεία, σε ψιθύρους, σε απαγορευμένες κουβέντες. Ακόμη και δεκαετίες αργότερα, άνθρωποι διώκονται για το χιούμορ που το συνοδεύει, αποδεικνύοντας ότι εκείνη η έκρηξη δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν. Δεν ήταν απλώς ένα όχημα που εξερράγη, αλλά ένα σύμβολο που ακόμα ενοχλεί.

Στην κηδεία του Carrero Blanco, παρουσία του ίδιου του Φράνκο, το καθεστώς προσπάθησε να αποκαταστήσει το κύρος του με τίτλους και τιμές. Όμως το Dodge 3700 είχε ήδη πει την αλήθεια με τον πιο βίαιο τρόπο. Για λίγα δευτερόλεπτα στον αέρα, ένα αυτοκίνητο έδειξε ότι ακόμα και τα πιο βαριά συστήματα μπορούν να απογειωθούν. Και να πέσουν.