Η Gen Z βγαίνει μπροστά: Το παράδειγμα της Βουλγαρίας και η απαίτηση για ένα μέλλον με προοπτική
Ένας αμφιλεγόμενος προϋπολογισμός, η χρόνια διαφθορά και εικόνες πολιτικής αλαζονείας ήταν μόνο κάποιοι από τους λόγους που πυροδότησαν τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις των τελευταίων δεκαετιών στη Βουλγαρία.
Την 1η Δεκεμβρίου, χιλιάδες λαού μεταξύ τους και αμέτρητοι νέοι της Gen Z κατέκλυσαν τους δρόμους της γειτονικής χώρας ζητώντας την απόσυρση του προϋπολογισμού του 2025 και την παραίτηση της κυβέρνησης. Παρά το νέο προσχέδιο που αναβάλλει φορολογικές αυξήσεις για δύο χρόνια, η οργή δεν δείχνει να καταλαγιάζει, με αποκορύφωμα των πορειών και των διαδηλώσεων την ανακοίνωση από μεριά της κυβέρνησης, πως αποσύρεται από τα καθήκοντά της.
«Δεν βλέπουμε μέλλον εδώ»
Τα γεγονότα των τελευταίων ημερών αποκάλυψαν βαθύ ρήγμα ανάμεσα στους κυβερνώντες και τους νέους, όπως αναφέρεται σε δημοσίευμα της Deutsche Welle η οποία συνομίλησε με κάποιος από τους εξεγερμένους.
«Ο προϋπολογισμός ήταν η αφορμή, αλλά η αιτία είναι ότι δεν βλέπουμε προοπτική να μείνουμε στη Βουλγαρία», δηλώνει ο 18χρονος μαθητής, Μάρτιν Ατανάσοφ.
Στο δημοσίευμα τονίζεται πως η Gen Z, αποτελεί την πρώτη «φουρνιά» που μεγάλωσε χωρίς τη μνήμη του κομμουνιστικού καθεστώτος ή της κρίσης του ’90 στη χώρα και να στρέφεται μαζικά προς την πολιτική. Τα αιτήματα άλλωστε αποδεικνύουν ακριβώς αυτό: καλύτερη υγεία, ευκαιρίες εργασίας, ένα δίκαιο κράτος που λειτουργεί.
H διαφθορά στο επίκεντρο
«Στο τέλος όλα καταλήγουν στη διαφθορά», ξεκαθαρίζει η εκδότρια και influencer Μίμι Σισκόβα, που έχει εξελιχθεί σε κεντρική φωνή των νέων.
Παρά την οικονομική πρόοδο μετά την ένταξη στην ΕΕ, η Βουλγαρία παραμένει σχεδόν τελευταία στον δείκτη διαφθοράς της Διεθνούς Διαφάνειας και για αυτό πολλοί διαδηλωτές κατηγορούν κυρίως δύο προσωπικότητες: τον πρώην πρωθυπουργό Μπόικο Μπορίσοφ και τον ολιγάρχη Ντελιάν Πέεφσκι.
Η Σισκόβα πάντως επισημαίνει ότι η απομάκρυνσή τους δεν αρκεί από μόνη της: «Είναι μόνο ένα βήμα».
Δύο TikTok videos έγιναν σύμβολα εξέγερσης
Για τον φοιτητή και ακτιβιστή Ατανάσοφ, η σπίθα της εξέγερσης ήρθε παρακολουθώντας δύο viral βίντεο.
Το πρώτο έδειχνε κυβερνητικούς αξιωματούχους να ψηφίζουν-εξπρές, σε 26 δευτερόλεπτα, νόμο για περιουσιακά στοιχεία της Lukoil, εν τη απουσία της αντιπολίτευσης.
Το δεύτερο, μια ψηφοφορία για τον προϋπολογισμό που έγινε στο μεσημεριανό διάλειμμα της Βουλής για να αποφευχθεί η επαφή με τους διαδηλωτές.
Για πολλούς νέους, τα δύο στιγμιότυπα συμβόλισαν το «κατακτημένο κράτος».
Κάπως έτσι, ήρθε πρώτη βραδιά των διαδηλώσεων που έφερε στους δρόμους χιλιάδες νέους, καταγράφοντας την μεγαλύτερη συμμετοχή τους σε μαζικά κινήματα. Χαρακτηριστικό είναι πως η διαδικτυακή δραστηριότητα εκτοξεύθηκε στο TikTok όπου οι αλληλεπιδράσεις ξεπέρασαν τις 488.000 φορές πάνω από το συνηθισμένο και το σύνθημα που κυριάρχησε; «Εξοργίσατε τη λάθος γενιά».
Influencers, memes και το νέο πολιτικό λεξιλόγιο
Την ίδια ώρα, η pop κουλτούρα μπαίνει δυναμικά στον δημόσιο διάλογο. Influencers όπως η Andrea Banda Banda, με δεκάδες χιλιάδες ακολούθους, έχουν γίνει σημείο αναφοράς. Ανάμεσα σε διαφημίσεις και lifestyle περιεχόμενο, τοποθετούνται πλέον ανοικτά για δημοκρατία και κράτος δικαίου.
Τα memes, τα σατιρικά βίντεο και τα αυτοσχέδια πανό μπλέκουν το χιούμορ με την πολιτική, εξηγώντας περίπλοκες έννοιες με τρόπο άμεσο.
Η πολιτική ουσία πίσω από την οργή
Παρά τις αλλαγές της κυβέρνησης, ο νέος προϋπολογισμός εξακολουθεί να αυξάνει τις δαπάνες στο 45% του ΑΕΠ κάτι που περιλαμβάνει νέο δανεισμό σημαντικού ποσού για τη χώρα. Οι διαδηλωτές φοβούνται ότι τα χρήματα θα μοιραστούν άδικα, υπονομεύοντας την ανάπτυξη και αφήνοντας την υγεία σε μόνιμη υποχρηματοδότηση.
Ο πολιτικός επιστήμονας Ντάνιελ Σμίλοφ εκτιμά ότι η κοινωνική ένταση ήταν ήδη σε οριακό σημείο: «Ο προϋπολογισμός ήταν η σπίθα σε εξαιρετικά εύφλεκτο υλικό».
Η κυβέρνηση προσπάθησε να παρουσιάσει τις διαδηλώσεις ως αντι-ευρώ κίνηση, όμως το ίδιο το κίνημα το αρνήθηκε με το κεντρικό αφήγημα να καταρρέει και να λειτουργεί εν τέλει αντίστροφα κλιμακώνοντας τις δράσεις του κινήματος.
Το αίτημα για συνολική ρήξη της γενιάς που δεν συμβιβάζεται
«Χωρίς εκλογές, δύσκολα προχωράμε», σημειώνει ο Σμίλοφ, βλέποντας μια γενιά που δεν συμβιβάζεται να βάζει μπροστά τα προβλήματα επιβίωσής της. Το αίτημα για μια ζωή με προοπτική δεν αντικρούεται πάνω σε συγκεκριμένες πολιτικές επιλογές που επιχειρεί η κάθε κυβέρνηση αλλά σε ρήξη με τους ήδη υπάρχοντες θεσμούς και συχνά το ίδιο το σύστημα.
Σε μια συγκυρία λοιπόν που αρκετές από τις δημοκρατικές αρχές φαίνεται να καταρρέουν και ένα νέο πιο αυταρχικό παγκόσμιο σκηνικό να ξεπροβάλλει η ανάγκη για εξεγέρσεις γεννιέται και από ότι φαίνεται η φλόγα που έχει ανάψει δύσκολα θα σβήσει. Τουλάχιστον όχι σύντομα.
