Η θρυλική βελανιδιά του Ρομπέν των Δασών πέθανε μετά από 1.200 χρόνια ζωής

Όταν οι ιππότες του παρελθόντος αναζητούσαν τον Ρομπέν των Δασών, ήξεραν πού να τον βρουν. Ο θρυλικός παράνομος συνδέεται εδώ και αιώνες με το δάσος του Σέργουντ στο Νότιγχαμσαϊρ της Αγγλίας και ένα συγκεκριμένο δέντρο θεωρείται παραδοσιακά το κρησφύγετό του: η Major Oak.

Οι επιστήμονες πιστεύουν πλέον ότι η βελανιδιά ηλικίας περίπου 1.200 ετών έχει πεθάνει, αφού αυτή την άνοιξη δεν παρουσίασε καμία νέα ανάπτυξη φύλλων, ανακοίνωσε η βρετανική οργάνωση προστασίας της φύσης Royal Society for the Protection of Birds (RSPB).

Με άνοιγμα κόμης 28 μέτρων και περίμετρο κορμού 11 μέτρων, η Major Oak ήταν ένα από τα μεγαλύτερα δέντρα της Βρετανίας.

Στις αρχές του 20ού αιώνα τοποθετήθηκαν στηρίγματα για ορισμένα από τα μεγάλα κλαδιά της, ενώ από τη δεκαετία του 1970 το δέντρο περιφράχθηκε για την προστασία του.

Ένας «γίγαντας» αιώνων

Η ηλικία της Major Oak υπολογίζεται μεταξύ 800 και 1.200 ετών. Η εικόνα της — με τα τεράστια κλαδιά και τον κοίλο κορμό — την έκανε παγκοσμίως αναγνωρίσιμη.

Σύμφωνα με τον θρύλο, ο Ρομπέν των Δασών και οι σύντροφοί του χρησιμοποιούσαν το εσωτερικό της ως κρησφύγετο, αν και οι επιστήμονες εξηγούν ότι η κοιλότητα δημιουργήθηκε φυσικά από την αποσύνθεση και τη δράση μυκήτων μέσα στους αιώνες.

Το όνομα «Major Oak» καθιερώθηκε το 1790, όταν ο ταγματάρχης Χέιμαν Ρουκ αναφέρθηκε στο δέντρο σε βιβλίο του. Η δημοσίευση αυτή βοήθησε να γίνει η βελανιδιά διάσημος προορισμός και να ενισχυθεί ο μύθος γύρω από το Σέργουντ.

Η ανθρώπινη παρουσία και η κλιματική πίεση

Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι ο θάνατος της βελανιδιάς δεν οφείλεται σε έναν μόνο παράγοντα.

Ο θρύλος του Ρομπέν των Δασών έφερε εκατομμύρια επισκέπτες. Ωστόσο, η τεράστια επισκεψιμότητα είχε και αρνητικές συνέπειες. Σύμφωνα με την RSPB, εκατομμύρια επισκέπτες συμπίεσαν το έδαφος γύρω από το δέντρο, που έγινε «σκληρό σαν τσιμέντο» καθιστώντας δυσχερή την απορρόφηση νερού και οξυγόνου.

«Έχει δεχθεί τεράστια ανθρώπινη δραστηριότητα γύρω του», δήλωσε η Κλόι Ράιντερ, υπεύθυνη διαχείρισης της RSPB στο δάσος του Σέργουντ. Παράλληλα, το δέντρο είχε ήδη επιβαρυνθεί από το τεράστιο βάρος της ηλικίας του και από παλαιότερες παρεμβάσεις στήριξης των κλαδιών του.

Kαθοριστικός παράγοντας θεωρείται και η κλιματική αλλαγή. Οι παρατεταμένοι καύσωνες και οι ξηρασίες των τελευταίων ετών εξασθένησαν ακόμη περισσότερο έναν οργανισμό που βρισκόταν ήδη σε οριακή κατάσταση.

Ο Ρεγκ Χάρις, διευθυντής δενδροκομίας στην εταιρεία Urban Forestry, ο οποίος παρακολουθούσε την υγεία της Major Oak, ανέφερε ότι η πρόσφατη επιδείνωση συνέπεσε με πέντε ιδιαίτερα θερμά και ξηρά καλοκαίρια.

Ιδιαίτερα κρίσιμο ήταν το καλοκαίρι του 2022, όταν το Ηνωμένο Βασίλειο κατέγραψε θερμοκρασίες-ρεκόρ που έφτασαν τους 40 βαθμούς Κελσίου.

Οι προσπάθειες διάσωσης δεν στάθηκαν αρκετές

Τα τελευταία χρόνια οι συντηρητές προσπάθησαν να προστατεύσουν τη Major Oak με διάφορα μέτρα, όπως περιορισμό της πρόσβασης και ειδικά συστήματα άρδευσης για την ενίσχυση των ριζών.

Ωστόσο, η κατάσταση συνέχισε να επιδεινώνεται. Η μείωση του φυλλώματος και η εξασθένηση της ανάπτυξης έδειχναν ότι το δέντρο πλησίαζε στο τέλος του.

Οι επιστήμονες εκτιμούν πως χωρίς την επιβάρυνση από την ανθρώπινη δραστηριότητα και τις ακραίες καιρικές συνθήκες, η Major Oak ίσως να μπορούσε να επιβιώσει για εκατοντάδες ακόμη χρόνια.

Το συγκινητικό αντίο της Τζούντι Ντεντς

Η διάσημη Βρετανίδα ηθοποιός Τζούντι Ντεντς, γνωστή για την αγάπη της προς τα αρχαία δέντρα, απέτισε φόρο τιμής στη Major Oak.

«Η Major Oak ενέπνευσε αμέτρητες ιστορίες, ποιήματα, πίνακες και ανθρώπους για περισσότερα από χίλια χρόνια, ενώ παράλληλα αποτέλεσε σπίτι για αμέτρητα είδη άγριας ζωής», δήλωσε.

Η ίδια αποκάλυψε ότι έχει φυτέψει στον κήπο της ένα νεαρό δέντρο που προέρχεται από τη θρυλική βελανιδιά του Σέργουντ, ώστε η κληρονομιά της να συνεχιστεί.

Ένα μνημείο που θα συνεχίσει να ζει

Παρότι η Major Oak θεωρείται πλέον νεκρή, δεν πρόκειται να απομακρυνθεί από το δάσος. Ο κορμός της θα παραμείνει στο σημείο και θα αποσυντίθεται αργά για δεκαετίες, προσφέροντας καταφύγιο σε πουλιά, έντομα, μύκητες και μικρούς οργανισμούς. Παράλληλα, δενδρύλλια που προέρχονται από τη βελανιδιά έχουν ήδη φυτευτεί σε διάφορα μέρη του κόσμου.

Η μεγαλύτερη κληρονομιά της Major Oak ίσως τελικά να μην βρίσκεται μόνο στον θρύλο του Ρομπέν των Δασών, αλλά και στο μάθημα που αφήνει για την προστασία των αρχαίων δέντρων απέναντι στην ανθρώπινη πίεση και την κλιματική κρίση.