ΗΠΑ: Εγκρίθηκε το πρώτο φάρμακο για πρόληψη AIDS -HIV με μόλις δύο ενέσεις τον χρόνο
Σε δύο μεγάλες κλινικές μελέτες τα αποτελέσματα έδειξαν 96% αποτελεσματικότητα στην πρόληψη μόλυνσης σε γυναίκες και 100% αποτελεσματικότητα σε άνδρες που έχουν σεξουαλικές σχέσεις με άνδρες.
Επανάσταση στην πρόληψη του HIV από τον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) καθώς ενέκρινε την πρώτη θεραπεία προφύλαξης κατά του HIV που απαιτεί μόνο δύο ενέσεις τον χρόνο.
Πρόκειται για το φάρμακο lenacapavir, που κυκλοφορεί με την εμπορική ονομασία Yeztugo και προσφέρει μακροχρόνια προστασία σε άτομα υψηλού κινδύνου. Μια μόνο ένεση κάθε έξι μήνες αρκεί για να κρατήσει τον ιό μακριά.
100% αποτελεσματικότητα σε άνδρες που κάνουν σεξ με άνδρες
Σε δύο μεγάλες κλινικές μελέτες από την εταιρεία Gilead Sciences, η lenacapavir έδειξε 96% αποτελεσματικότητα στην πρόληψη μόλυνσης σε cis γυναίκες και 100% αποτελεσματικότητα σε άνδρες που έχουν σεξουαλικές σχέσεις με άνδρες και σε άτομα με διαφορετική ταυτότητα φύλου.
Ο καθηγητής David Ho από το Columbia University χαρακτήρισε την ανακάλυψη «τεράστιο βήμα» στην προσπάθεια περιορισμού της επιδημίας. «Η προληπτική χρήση του lenacapavir αλλάζει το παιχνίδι», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Από τη θεραπεία στην πρόληψη
Το φάρμακο είχε εγκριθεί το 2022 για άτομα με HIV που δεν ανταποκρίνονται σε άλλα φάρμακα. Οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι παραμένει στον οργανισμό για μεγάλο διάστημα και εμποδίζει τον ιό σε διάφορα στάδια αναπαραγωγής του. Έτσι, αποφάσισαν να δοκιμάσουν τη δράση του στην πρόληψη.
Πιο κοντά σε φάρμακο, πιο μακριά από εμβόλιο
Αν και δεν πρόκειται για εμβόλιο, η προστασία που προσφέρει είναι παρόμοια: δημιουργεί ένα «τείχος» στον οργανισμό απέναντι στον ιό. Και όπως παραδέχονται κορυφαίοι επιστήμονες, κανένα εμβόλιο για τον HIV δεν έχει φτάσει σε τέτοια επίπεδα αποτελεσματικότητας.
Ωστόσο, αυτή η επιτυχία βάζει «φρένο» σε μελλοντικές δοκιμές εμβολίων, αφού γίνεται όλο και πιο δύσκολο να δικαιολογηθεί η χορήγηση placebo σε άτομα που θα μπορούσαν να έχουν πρόσβαση σε τόσο αποτελεσματικά φάρμακα.
Το «φρένο» στη μεγάλη ευκαιρία
Παρά την επιστημονική πρόοδο, οργανισμοί προειδοποιούν: οι περικοπές σε προγράμματα πρόληψης HIV παγκοσμίως απειλούν την αξιοποίηση του νέου φαρμάκου. Ο διευθύνων σύμβουλος του amfAR, Kevin Frost, δηλώνει: «Φτιάξαμε το καλύτερο αεροπλάνο, αλλά καταστρέψαμε τους διαδρόμους προσγείωσης».
Η διάθεση του φαρμάκου θα απαιτεί παρουσία γιατρού και αρνητικό τεστ HIV πριν από κάθε ένεση, κάτι δύσκολο σε φτωχότερες χώρες. Η παγκόσμια πρόσβαση παραμένει το μεγάλο ζητούμενο.
Κι αν η λύση είναι η... αυτοένεση;
Η Gilead εξετάζει ήδη έκδοση που θα χρειάζεται μόνο μία ένεση τον χρόνο, ενώ βρίσκεται υπό μελέτη και η αυτοχορήγηση, κάτι που θα έμοιαζε με τις ενέσεις ινσουλίνης. Αυτό θα μπορούσε να κάνει το φάρμακο προσβάσιμο ακόμη και σε απομακρυσμένες κοινότητες.
Τιμή και πρόσβαση: ο σκόπελος
Η τιμή του φαρμάκου παραμένει ασαφής, αλλά αναμένεται να είναι αντίστοιχη με τα ήδη υπάρχοντα σκευάσματα προφύλαξης. Ωστόσο, αυτή η τιμή μπορεί να είναι απαγορευτική για τα χαμηλόμισθα νοικοκυριά.
Η Gilead έχει υπογράψει συμφωνίες με έξι γενόσημες εταιρείες για την παραγωγή του lenacapavir χωρίς πνευματικά δικαιώματα σε 120 χώρες μεσαίου και χαμηλού εισοδήματος.
Το μεγάλο στοίχημα
Το φάρμακο αυτό μπορεί να σώσει εκατομμύρια ζωές, αλλά μόνο αν φτάσει εκεί όπου πραγματικά χρειάζεται. Οι πολιτικές αποφάσεις, η κρατική υποστήριξη και η κοινωνική πίεση θα παίξουν κρίσιμο ρόλο.
