Καθαρισμός οικοπέδων: Τι αλλάζει από 1η Απριλίου – Πρόστιμα έως 2.000 ευρώ και υποχρεωτική δήλωση

Σημαντικές αλλαγές τίθενται σε ισχύ από την 1η Απριλίου 2026 σχετικά με την υποχρέωση καθαρισμού οικοπέδων και ακάλυπτων χώρων, στο πλαίσιο της ενίσχυσης των μέτρων πρόληψης πυρκαγιών.

Με τον νόμο 5281/2026θεσπίζεται ένα πιο αυστηρό σύστημα ελέγχων, δηλώσεων και κυρώσεων, ενώ παράλληλα ενεργοποιείται η διαδικασία δήλωσης καθαρισμού μέσω του Εθνικού Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών.

Οι νέες ρυθμίσεις εντάσσονται στη συνολική αναμόρφωση του πλαισίου πολιτικής προστασίας για την πρόληψη και αντιμετώπιση δασικών πυρκαγιών και άλλων καταστροφών.

Καθαρισμός οικοπέδων: Πότε είναι υποχρεωτικός

Σύμφωνα με το άρθρο 43 του νόμου 5281/2026, οι υπόχρεοι θα πρέπει να προχωρούν στον καθαρισμό των οικοπέδων από την 1η Απριλίου έως τις 15 Ιουνίου κάθε έτους.

Ο καθαρισμός δεν σταματά εκεί. Οι ιδιοκτήτες και χρήστες των χώρων οφείλουν να διατηρούν το οικόπεδο καθαρό μέχρι το τέλος της αντιπυρικής περιόδου, ώστε να μειώνεται ο κίνδυνος εκδήλωσης ή εξάπλωσης πυρκαγιάς.

Ποιοι είναι υπόχρεοι

Την υποχρέωση καθαρισμού έχουν:

• ιδιοκτήτες
• νομείς
• επικαρπωτές
• μισθωτές
• υπομισθωτές

Η υποχρέωση αφορά τόσο φυσικά όσο και νομικά πρόσωπα, αλλά και φορείς του δημόσιου τομέα.

Σε ποιες περιοχές ισχύει

Η υποχρέωση καθαρισμού αφορά:

• οικόπεδα εντός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων
• εκτάσεις εντός ορίων οικισμών χωρίς σχέδιο πόλης
• χώρους σε απόσταση έως 100 μέτρων από τα όρια των παραπάνω περιοχών, εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία
• εκτός σχεδίου γήπεδα με κτίσμα, εφόσον επίσης δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία

Η εξαίρεση αφορά εκτάσεις που χαρακτηρίζονται δασικές με βάση τους δασικούς χάρτες.

Έλεγχοι από δήμους και Πυροσβεστική

Οι δήμοι έχουν πλέον αυξημένο ρόλο στην εφαρμογή της νομοθεσίας.

Συγκεκριμένα:

• έως 31 Μαΐου κάθε έτους πρέπει να ενημερώνουν τους πολίτες για τις υποχρεώσεις καθαρισμού
• από 1 Ιουνίου έως 31 Οκτωβρίου διενεργούν δειγματοληπτικούς ελέγχους

Παράλληλα, η Πυροσβεστική Υπηρεσία μπορεί να πραγματοποιεί ελέγχους μετά από καταγγελίες πολιτών.

Πρόστιμα για ακαθάριστα οικόπεδα

Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης προβλέπεται διοικητικό πρόστιμο:

• 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο
• ελάχιστο ποσό: 200 ευρώ
• μέγιστο ποσό: 2.000 ευρώ

Ο πολίτης έχει δικαίωμα να υποβάλει ένσταση μέσα σε 10 ημέρες από την επιβολή του προστίμου.

Αν η ένσταση απορριφθεί, ο δήμος μπορεί να προχωρήσει σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό του οικοπέδου μέσα σε 5 ημέρες, με το κόστος να επιβαρύνει τον ιδιοκτήτη.

Τι γίνεται σε περιπτώσεις υψηλού κινδύνου πυρκαγιάς

Για περιφραγμένα ή κλειστά οικόπεδα, πριν τον αυτεπάγγελτο καθαρισμό απαιτείται αυτοψία της Πυροσβεστικής για να διαπιστωθεί αν υπάρχει υψηλός κίνδυνος πυρκαγιάς.

Σε περιπτώσεις επείγοντος κινδύνου, οι δήμοι μπορούν να προχωρούν σε άμεσο καθαρισμό χωρίς καθυστέρηση, ώστε να αποτραπεί η εκδήλωση φωτιάς.

Δήλωση καθαρισμού οικοπέδου: Πότε ανοίγει η πλατφόρμα

Από την 1η Απριλίου 2026 ενεργοποιείται η ηλεκτρονική πλατφόρμα όπου οι πολίτες μπορούν:

• να δηλώνουν τον καθαρισμό των οικοπέδων τους
• να υποβάλλουν καταγγελίες για ακαθάριστους χώρους

Η διαδικασία γίνεται μέσω του Εθνικού Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών.