Τουρκολιβυκό: Κοινό «όχι» Ελλάδας, Κύπρου, ΕΕ, Αιγύπτου, Μπαχρέιν, ΗΑΕ στον ΟΗΕ - «Παραμένει άκυρο»

Ηχηρό μήνυμα προς την Άγκυρα και την Τρίπολη από Ελλάδα, Αίγυπτο, Κύπρο, Μπαχρέιν, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Ευρωπαϊκή Ένωση. Προειδοποίηση για επικίνδυνο προηγούμενο στη Μεσόγειο.

Κοινό διπλωματικό μέτωπο απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο συγκροτούν η Ελλάδα, η Αίγυπτος, η Κύπρος, το Μπαχρέιν, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Ευρωπαϊκή Ένωση, απορρίπτοντας κατηγορηματικά τη νομιμότητα της συμφωνίας του 2019 μεταξύ Άγκυρας και Τρίπολης. Με κοινή δήλωση που εκφώνησε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, οι έξι πλευρές χαρακτηρίζουν το μνημόνιο «άκυρο και ανυπόστατο», υπογραμμίζοντας ότι αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο και δεν μπορεί να αποτελέσει νόμιμη βάση για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών ή να δημιουργήσει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη.

Η παρέμβαση έρχεται ως απάντηση στην πρόσφατη απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να κυρώσει το τουρκολιβυκό μνημόνιο, εξέλιξη που, σύμφωνα με την κοινή δήλωση, εγείρει σοβαρές ανησυχίες για την περιφερειακή ασφάλεια και σταθερότητα.

Προειδοποίηση για επικίνδυνο προηγούμενο

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις ευρύτερες συνέπειες που θα μπορούσε να έχει η αποδοχή διμερών συμφωνιών οι οποίες παραβλέπουν τους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου.

Όπως επισημαίνεται, μια τέτοια εξέλιξη θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο, υπονομεύοντας τη διεθνή έννομη τάξη και τις αρχές της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών.

Ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών υπογράμμισε ότι η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), καθώς και το εθιμικό διεθνές δίκαιο, αποτελούν το θεμελιώδες νομικό πλαίσιο για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.

Στην κοινή δήλωση τονίζεται ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραγνωρίζει τη γεωγραφική πραγματικότητα και τα δικαιώματα των παράκτιων κρατών, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των νησιών στις θαλάσσιες ζώνες. Παράλληλα, ξεκαθαρίζεται ότι η απόφαση του λιβυκού κοινοβουλίου δεν μεταβάλλει, κατά τις έξι πλευρές, τη νομική κατάσταση της συμφωνίας.

Μήνυμα προς τη Λιβύη και ανοιχτή πόρτα στον διάλογο. Παρά την αυστηρή τοποθέτηση, η κοινή δήλωση διατηρεί ανοιχτό τον δίαυλο διπλωματικής επικοινωνίας με τη Λιβύη. Οι συμμετέχοντες επαναβεβαιώνουν τη στήριξή τους στην επανένωση των λιβυκών θεσμών και στην προοπτική μιας ενωμένης, σταθερής και ευημερούσας χώρας, η οποία θα συμβάλλει ενεργά στην περιφερειακή συνεργασία.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις διμερείς συνομιλίες Ελλάδας και Λιβύης για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, με την Αθήνα να δηλώνει έτοιμη να συνεχίσει τις σχετικές διαπραγματεύσεις στη βάση του Διεθνούς Δικαίου και της καλής πίστης.

Η διπλωματική σημασία της κοινής παρέμβασης

Η κοινή τοποθέτηση αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς η ελληνική θέση για το τουρκολιβυκό μνημόνιο διατυπώνεται πλέον μέσα από ένα ευρύτερο σχήμα χωρών της Ανατολικής Μεσογείου και του Κόλπου, με τη συμμετοχή και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Αθήνα επιχειρεί με αυτόν τον τρόπο να αναδείξει ότι η διαφωνία για το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν αποτελεί αποκλειστικά ελληνοτουρκική διαφορά, αλλά συνδέεται με την εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου, τα δικαιώματα τρίτων κρατών και τη σταθερότητα στην ευρύτερη.

Το βασικό διπλωματικό μήνυμα είναι ότι η κύρωση του μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή δεν συνεπάγεται, σύμφωνα με τις έξι πλευρές, τη νομιμοποίησή του, ενώ οποιαδήποτε μελλοντική διευθέτηση των θαλάσσιων διαφορών οφείλει να βασίζεται στους διεθνώς αναγνωρισμένους κανόνες. «Ο σεβασμός του Διεθνούς Δικαίου αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την περιφερειακή σταθερότητα και τη διατήρηση μιας διεθνούς τάξης βασισμένης σε κανόνες», υπογράμμισε καταλήγοντας ο Γιώργος Γεραπετρίτης.