Μετά τον «Κένταυρο»: «Υπερίων», «Τηλέμαχος» και «Τεύκρος» βγαίνουν από τη σκιά

Δεν υπάρχει πλέον μόνο ο «Κένταυρος». Η ελληνική απάντηση στην απειλή των μη επανδρωμένων αεροσκαφών δεν περιορίζεται σε ένα και μόνο σύστημα, καθώς σταδιακά αναπτύσσεται μια ευρύτερη οικογένεια συστημάτων αντιμετώπισης UAV, με διαφορετικό ρόλο και επιχειρησιακό αποτύπωμα. Ανάμεσά τους, τρία ονόματα αποκτούν ολοένα μεγαλύτερο βάρος: ο «Υπερίων», ο «Τηλέμαχος» και ο «Τεύκρος».

Πρόκειται για διαφορετικές ελληνικές λύσεις anti-drone, οι οποίες αναπτύχθηκαν με στόχο να καλύψουν διαφορετικές ανάγκες απέναντι στην ταχέως εξελισσόμενη απειλή των UAV.

Και αυτή ακριβώς είναι η ουσία: η δημιουργία ενός πλέγματος δυνατοτήτων, από την έγκαιρη ανίχνευση και αναγνώριση ενός στόχου έως την ηλεκτρονική εξουδετέρωσή του.

Υπερίων: Η ελληνική απάντηση στον ηλεκτρονικό πόλεμο

Ο «Υπερίων» αναπτύχθηκε από την Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία (ΕΑΒ) και αποτελεί ένα από τα συστήματα που μέχρι σήμερα δεν είχαν τύχει της ίδιας δημοσιότητας με τον «Κένταυρο». Εντάσσεται, ωστόσο, στην ευρύτερη προσπάθεια ενίσχυσης των ελληνικών δυνατοτήτων στον ηλεκτρονικό πόλεμο και στην αντιμετώπιση των μη επανδρωμένων απειλών.

Η εμβέλεια ανίχνευσής του ξεπερνά τα 10 χιλιόμετρα, ενώ παρέχει επιτήρηση και προστασία πλήρους κύκλου, 360 μοιρών, γύρω από το προστατευόμενο σημείο. Παράλληλα, αξιοποιεί συνδυασμό μεθόδων Soft Kill, μέσω ηλεκτρονικών παρεμβολών, με προοπτική ενσωμάτωσης και δυνατοτήτων Hard Kill σε επόμενο στάδιο.

Το σύστημα έχει σχεδιαστεί ώστε να μπορεί να εγκατασταθεί τόσο σε κρίσιμες υποδομές, όπως στρατιωτικές βάσεις, όσο και σε κινούμενες πλατφόρμες, μεταξύ άλλων σε πλοία του Πολεμικού Ναυτικού ή τεθωρακισμένα οχήματα.

Η αρχιτεκτονική των 360 μοιρών και η δυνατότητα ταυτόχρονης εκπομπής σε πολλαπλά κανάλια επιτρέπουν την αντιμετώπιση πολλαπλών drones που επιχειρούν από διαφορετικές κατευθύνσεις. Η λογική πίσω από ένα σύστημα αυτής της κατηγορίας είναι κρίσιμη για το σύγχρονο πεδίο επιχειρήσεων. Ένα drone δεν χρειάζεται πλέον να είναι μεγάλο για να αποτελέσει σοβαρή απειλή. Ακόμη και ένα μικρό UAV μπορεί να χρησιμοποιηθεί για αναγνώριση, συλλογή πληροφοριών, εντοπισμό στόχων ή προσβολή προσωπικού και υλικού.

Σε αυτό το περιβάλλον, ο «Υπερίων» έρχεται να ενισχύσει την ελληνική εργαλειοθήκη στον τομέα του anti-UAV και του ηλεκτρονικού πολέμου.

Την ίδια περίοδο, ήδη σχεδιάζεται η επόμενη έκδοση, ο Υπερίων II, η οποία θα ενσωματώνει στο hard-kill σκέλος και δυνατότητα αντιμετώπισης εισερχόμενων εχθρικών drones, ακόμη και όταν αυτά επιχειρούν μέσω σύνδεσης οπτικής ίνας.

Τηλέμαχος: Ο «κυνηγός» των μικρών UAV

Ο «Τηλέμαχος» έρχεται να αντιμετωπίσει μια διαφορετική πρόκληση: τα μικρά drones, τα οποία έχουν αλλάξει σημαντικά τα δεδομένα στο σύγχρονο πεδίο επιχειρήσεων.

Τα UAV αυτής της κατηγορίας διαθέτουν μικρό ίχνος, μπορούν να πετούν σε πολύ χαμηλό ύψος και να επιχειρούν σε περιβάλλοντα όπου τα κλασικά μέσα αεράμυνας δεν αποτελούν πάντοτε την καταλληλότερη ή οικονομικά αποδοτικότερη λύση.

Εδώ ακριβώς βρίσκεται η αξία ενός εξειδικευμένου anti-drone συστήματος. Ο «Τηλέμαχος» αναπτύχθηκε με έμφαση στην ανίχνευση και αναγνώριση μικρών UAV, ενώ η εξέλιξή του κινήθηκε προς μια πιο ολοκληρωμένη δυνατότητα αντιμετώπισης της απειλής.

Το σύστημα λειτουργεί με εξαιρετικά χαμηλή ισχύ εκπομπής, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα δύσκολο τον εντοπισμό του ίδιου του ραντάρ από τον αντίπαλο. Ενδεικτικά, η ισχύς εκπομπής του έχει αναφερθεί ότι είναι χαμηλότερη από εκείνη ενός κινητού τηλεφώνου.

Σε δοκιμές, έχει καταφέρει να εντοπίσει mini-drones σε αποστάσεις άνω των 700-800 μέτρων και σε ύψος πτήσης ακόμη και κάτω από τα τρία μέτρα από το έδαφος. Αυτό αποτελεί ένα από τα βασικά προβλήματα του σύγχρονου anti-drone αγώνα. Ο χρόνος αντίδρασης είναι περιορισμένος, ενώ η απειλή μπορεί να εμφανιστεί από διαφορετικές κατευθύνσεις και σε εξαιρετικά χαμηλό ύψος.

Η έγκαιρη ανίχνευση και αναγνώριση, επομένως, αποτελούν κρίσιμα στοιχεία για την αποτελεσματική αντιμετώπιση ενός μικρού UAV.

Τεύκρος: Από την ανάπτυξη στην πραγματική αποστολή

Ο «Τεύκρος» αποτελεί ίσως το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα της μετάβασης από την ανάπτυξη μιας τεχνολογίας στην επιχειρησιακή αξιοποίησή της. Αναπτύχθηκε από τις Ένοπλες Δυνάμεις και, συγκεκριμένα, από το Κέντρο Έρευνας, Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Καινοτομίας (ΚΕΤΑΚ) του ΓΕΕΘΑ.

Το ελληνικό anti-drone σύστημα έχει ήδη χρησιμοποιηθεί για την προστασία κρίσιμων εγκαταστάσεων, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την ανάπτυξή του στις φυλακές Λάρισας.

Εκεί, η απειλή δεν ήταν θεωρητική. Drone επιχείρησε να προσεγγίσει τον χώρο των φυλακών με σκοπό, σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, τη μεταφορά απαγορευμένων αντικειμένων. Το σύστημα «Τεύκρος» ενεργοποιήθηκε και αντιμετώπισε την απειλή μέσω ηλεκτρονικών παρεμβολών.

Η συγκεκριμένη περίπτωση έχει ιδιαίτερη σημασία και για έναν ακόμη λόγο: αποδεικνύει ότι η τεχνολογία anti-drone δεν αφορά πλέον αποκλειστικά το στρατιωτικό πεδίο.

Η ίδια τεχνολογία μπορεί να αξιοποιηθεί για την προστασία στρατιωτικών εγκαταστάσεων, κρίσιμων υποδομών, σωφρονιστικών καταστημάτων και άλλων ευαίσθητων εγκαταστάσεων. Ο «Τεύκρος» αποτελεί, με αυτόν τον τρόπο, χαρακτηριστικό παράδειγμα της λογικής dual use που αποκτούν πλέον τα συστήματα αντιμετώπισης UAV.

Και η εξέλιξη δεν σταματά εδώ. Μετά την επιτυχημένη χρήση του, έχει προγραμματιστεί η ενίσχυση σωφρονιστικών καταστημάτων της χώρας με 25 νέα, πιο εξελιγμένα συστήματα «Τεύκρος ΙΙ».

Τα νέα συστήματα αναμένεται να ενσωματώνουν δυνατότητες ανίχνευσης και αναγνώρισης με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, με στόχο την ταχύτερη αναγνώριση και αυτόματη κατηγοριοποίηση εμπορικών drones, καθώς και διευρυμένο φάσμα συχνοτήτων για την αντιμετώπιση σύγχρονων απειλών, συμπεριλαμβανομένων UAV που λειτουργούν σε μη συμβατικές συχνότητες.

Τρία συστήματα, διαφορετική φιλοσοφία

Ο «Υπερίων», ο «Τηλέμαχος» και ο «Τεύκρος» αποτυπώνουν τρεις διαφορετικές προσεγγίσεις απέναντι σε μια απειλή που εξελίσσεται με ταχύτητα.

Η συνολική εικόνα δείχνει κάτι ευρύτερο: η Ελλάδα επιχειρεί να περάσει από την ανάπτυξη μεμονωμένων anti-drone λύσεων στη δημιουργία ενός πολυεπίπεδου οικοσυστήματος αντιμετώπισης UAV, και σε ένα πεδίο όπου τα drones γίνονται μικρότερα, φθηνότερα και ολοένα πιο δύσκολα ανιχνεύσιμα, η δυνατότητα συνδυασμού διαφορετικών τεχνολογιών μπορεί να αποδειχθεί εξίσου σημαντική με την ίδια την ισχύ κάθε επιμέρους συστήματος.