Παπανδρέου για Μέση Ανατολή: «Επικίνδυνη στροφή από τη δύναμη του δικαίου στο δίκαιο του ισχυρού»

Παρέμβαση με μηνύματα για την ανάγκη σεβασμού στο διεθνές δίκαιο, με αφορμή την επίθεση του Ισραήλ και των ΗΠΑ στο Ιράν και την αντίδραση της Τεχεράνης, πραγματοποίησε ο Γιώργος Παπανδρέου.

Σε ομιλία του στη συνεδρίαση του Προεδρείου της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, υπό την προεδρία του πρωθυπουργού της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, ο κ. Παπανδρέου υπογράμμισε ότι «αυτό που βλέπουμε σήμερα δεν είναι απλώς μια ακόμη περιφερειακή σύγκρουση. Η στρατιωτική επιχείρηση που εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν, χωρίς απόφαση του ΟΗΕ, και χωρίς πολυμερή διαβούλευση, σηματοδοτεί μια επικίνδυνη στροφή».

Προσέθεσε, δε, ότι «το να αντιτίθεσαι σε αυτόν τον πόλεμο δεν σημαίνει ότι στηρίζεις το ιρανικό καθεστώς. Έχουμε καταδικάσει εδώ και καιρό την καταπίεση του λαού του, την πάταξη των δικαιωμάτων των γυναικών, τα δημοκρατικά του ελλείμματα. Αλλά το διεθνές δίκαιο δεν ισχύει μόνο όταν μας αρέσει αυτούς που προστατεύει».

Συγκεκριμένα, ο Γ. Παπανδρέου σημείωσε τα εξής:

«Η υπεράσπιση της δημοκρατίας και η υπεράσπιση της ειρήνης δεν είναι δύο χωριστοί σκοποί. Είναι ένας.»

Αγαπητέ Pedro, αγαπητέ Πρόεδρε, αγαπητές συντρόφισσες και σύντροφοι,

Ευχαριστώ τον Πρωθυπουργό Sánchez που συγκάλεσε αυτή την έκτακτη συνεδρίαση του Προεδρείου μας. Η βαρύτητα της στιγμής απαιτεί ακριβώς αυτή τη συλλογική σκέψη — και αυτή τη συλλογική αποφασιστικότητα. Θέλω, πρώτα απ’ όλα, να τον ευχαριστήσω για το θάρρος του, τη φωνή του και τη σταθερή του στάση υπέρ ενός δίκαιου κόσμου, ενός κόσμου που στηρίζεται στο κράτος δικαίου και στο διεθνές δίκαιο.

Αυτή δεν είναι μόνο μια ηθική επιλογή. Είναι η μόνη ρεαλιστική. Είναι ο μόνος τρόπος να κρατήσουμε ζωντανή την ελπίδα για ειρήνη και να βάλουμε φρένο στην κατάχρηση δύναμης από τους ισχυρούς.

Αυτό που βλέπουμε σήμερα δεν είναι απλώς μια ακόμη περιφερειακή σύγκρουση. Η στρατιωτική επιχείρηση που εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν, χωρίς απόφαση του ΟΗΕ και χωρίς πολυμερή διαβούλευση, σηματοδοτεί μια επικίνδυνη στροφή. Μια στροφή που πρέπει να την αναδείξουμε καθαρά: από τη δύναμη του δικαίου στο δίκαιο του ισχυρού.

Η αντίδραση του Ιράν, που τώρα αποσταθεροποιεί ολόκληρη την περιοχή, επιβεβαιώνει ότι αυτή η κλιμάκωση έχει συνέπειες που κανείς δεν μπορεί να προβλέψει ή να ελέγξει πλήρως.

Να είμαι ξεκάθαρος: το να αντιτίθεσαι σε αυτόν τον πόλεμο δεν σημαίνει ότι στηρίζεις το ιρανικό καθεστώς. Έχουμε καταδικάσει εδώ και καιρό την καταπίεση του λαού του, την καταπάτηση των δικαιωμάτων των γυναικών και τα δημοκρατικά του ελλείμματα. Αλλά το διεθνές δίκαιο δεν ισχύει μόνο όταν μας αρέσει αυτός που προστατεύει. Αυτή είναι ακριβώς η αξία του.

Μια διεθνής τάξη που υποχωρεί μπροστά στους ισχυρούς δεν συνιστά τάξη.

Έχουμε αφιερώσει δεκαετίες, γενιές, χτίζοντας το οικοδόμημα της πολυμέρειας: τον ΟΗΕ, το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα πλαίσια συλλογικής ασφάλειας. Αυτοί οι θεσμοί είναι ατελείς. Είναι αργοί. Πολλές φορές μας απογοητεύουν, γιατί δεν εισακούγονται πάντα.

Αλλά παραμένουν η πιο σημαντική κατάκτηση της ανθρωπότητας για να διαχειριζόμαστε τις συγκρούσεις χωρίς να καταφεύγουμε στη μαζική βία. Όταν τους αφήνουμε να φθείρονται από αδιαφορία ή συνειδητή περιφρόνηση, δεν τους αντικαθιστούμε με κάτι καλύτερο. Τους αντικαθιστούμε με το κενό. Και αυτό το κενό το γεμίζουν η σύγκρουση και ο πόλεμος.

Οι ανθρωπιστικές συνέπειες είναι ήδη τεράστιες. Εκατοντάδες χιλιάδες εκτοπισμένοι στον Λίβανο. Χιλιάδες θάνατοι αμάχων στο Ιράν. Εντάσεις στα Στενά του Ορμούζ που απειλούν τον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό. Τιμές που ανεβαίνουν και πλήττουν πρώτα τους πιο αδύναμους, όπως πάντα.

Αυτά δεν είναι αφηρημένες γεωπολιτικές στατιστικές. Είναι ανθρώπινες ζωές.

Για το ζήτημα Ισραήλ–Παλαιστίνης, επαναλαμβάνω αυτό που το κίνημά μας πάντα υποστήριζε: η λύση των δύο κρατών δεν είναι ένας διπλωματικός τύπος — είναι ηθική αναγκαιότητα.

Η συστηματική επέκταση των εποικισμών στη Δυτική Όχθη, η καταστροφή στη Γάζα και η άρνηση δημιουργίας παλαιστινιακής κρατικής οντότητας δεν είναι ξεχωριστά από την περιφερειακή αστάθεια — βρίσκονται στον πυρήνα της.

Ταυτόχρονα, πρέπει να μιλάμε με αξιοπιστία σε όλους, αναγνωρίζοντας και τις νόμιμες ανησυχίες ασφάλειας των Ισραηλινών αμάχων. Μια προοδευτική φωνή πρέπει να είναι δίκαιη φωνή.

Διαχρονικά υποστηρίζουμε τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους με εγγυημένη ασφάλεια για το Ισραήλ.

Την ίδια ώρα, οι σκληρές συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή επηρεάζουν κάθε περιφέρεια της γης: την Ευρώπη, τη Λατινική Αμερική, την Ασία, την Αφρική και τη Μεσόγειο. Είναι ώρα να δημιουργήσουμε μια συμμαχία υπεύθυνων δυνάμεων που θα αντισταθεί στις βουλήσεις ισχυρών ή ακραίων δυνάμεων να καλλιεργήσουν νέες — ή να ξανανοίξουν παλιές —, ιστορικές πληγές στις περιοχές μας.

Αντιθέτως, βλέποντας τις θηριωδίες του πολέμου, ας συνειδητοποιήσουμε την ανάγκη εμβάθυνσης της περιφερειακής μας συνεργασίας και ειρηνικής επίλυσης πιθανών προβλημάτων, βάσει του διεθνούς δικαίου.

Η μεταπολεμική τάξη βασισμένη σε κανόνες βρίσκεται υπό σοβαρή, ίσως υπαρξιακή, πίεση. Η πολιτική ισχύος επιστρέφει. Ο γεωπολιτικός ανταγωνισμός παίρνει τη θέση της συνεργατικής διπλωματίας.

Και τα προοδευτικά κινήματα — τα δικά μας κινήματα — πρέπει τώρα, περισσότερο από ποτέ, να δώσουν στον κόσμο μια πειστική εναλλακτική αφήγηση, με τη δύναμη και τη σαφήνεια που απαιτεί η εποχή.

Σύντροφοι, θέλω να μιλήσω για κάτι πιο βαθύ από την άμεση κρίση, γιατί πιστεύω ότι ζούμε μια ιστορική καμπή.

Τα τρία τέταρτα του παγκόσμιου πληθυσμού ζουν σήμερα κάτω από αυταρχικές ή ημι-αυταρχικές συνθήκες. Η δημοκρατική οπισθοδρόμηση και η άνοδος των ακροδεξιών κινημάτων σε όλη την Ευρώπη και αλλού δεν είναι μεμονωμένα εθνικά φαινόμενα. Είναι μια παγκόσμια τάση.

Και πίσω της κρύβεται ένα παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα που έχει εκμεταλλευτεί, περιθωριοποιήσει και αποδυναμώσει τους πολίτες μας. Όμως η ακροδεξιά οργή και το κυνήγι μαγισσών εναντίον μεταναστών και μειονοτήτων δεν αποτελούν καμία απάντηση.

Αντίθετα, αποπροσανατολίζουν, συγκαλύπτουν και προστατεύουν το πραγματικό πρόβλημα της κοινωνικής ανισότητας και της υπερσυγκέντρωσης πλούτου και ισχύος σε λίγα ολιγαρχικά χέρια. Το κίνημά μας οφείλει να σηκώσει ανάστημα και να επιβεβαιώσει εκ νέου το όραμα μιας ισχυρής δημοκρατίας και μιας δίκαιης κοινωνίας ισότητας για όλους.

Αυτή είναι η πρόκλησή μας. Και η συγκέντρωση της Βαρκελώνης για την Παγκόσμια Προοδευτική Κινητοποίηση τον Απρίλιο πρέπει να είναι η στιγμή που θα την αντιμετωπίσουμε επιτέλους με σοβαρότητα.

Χρειαζόμαστε κάτι περισσότερο από δηλώσεις αλληλεγγύης. Χρειαζόμαστε ένα ανανεωμένο, ιδεολογικά σαφές και διεθνώς συντονισμένο προοδευτικό μέτωπο — που να συνδέει τα κόμματά μας με συνδικάτα, την κοινωνία των πολιτών, νεανικά κινήματα, αγώνες γυναικών, την κλιματική δικαιοσύνη και δημοκρατικές δυνάμεις παντού όπου δέχονται πίεση.

Υπεύθυνες προοδευτικές δυνάμεις που θα προωθήσουν ένα νέο πολυμερές όραμα, καθώς το υπάρχον σύστημα μπορεί να μην αντέξει στη σημερινή του μορφή. Και το ερώτημα δεν είναι αν θα αλλάξει, αλλά ποιος θα το διαμορφώσει, ώστε να είναι δίκαιο, δημοκρατικό και αποτελεσματικό για όλους.

Και η Ευρώπη πρέπει να αναθεωρήσει τη στάση της. Η στρατηγική αυτονομία δεν είναι αποχώρηση από την πολυμέρεια — είναι προϋπόθεση για να συμβάλλουμε σε αυτήν ουσιαστικά. Μια Ευρώπη που δεν μπορεί να ενεργεί αυτόνομα δεν μπορεί να είναι αξιόπιστο στήριγμα για το διεθνές δίκαιο και την ειρήνη.

Η Ευρώπη μπορεί να δείξει, μέσα από το παράδειγμά της, ότι αντί για περιφερειακές εντάσεις που οδηγούν σε σύγκρουση ή πόλεμο, μπορούμε να χτίσουμε περιφερειακή συνεργασία για το καλό των πολιτών μας, εξασφαλίζοντας ειρήνη και δικαιοσύνη.

Κλείνω με αυτό: η δημοκρατία δεν είναι μόνο αξία. Είναι το πιο στέρεο θεμέλιο για την ειρήνη. Η ιστορία μας διδάσκει ότι τα αυταρχικά καθεστώτα, πριν καταρρεύσουν, γεννούν συγκρούσεις — με τους γείτονές τους και με τον ίδιο τους τον λαό.

Η υπεράσπιση της δημοκρατίας και η υπεράσπιση της ειρήνης δεν είναι δύο χωριστοί σκοποί. Είναι ένας.

Ας φύγουμε από αυτή τη συνεδρίαση του Προεδρείου με ανανεωμένη αποφασιστικότητα: να υπερασπιστούμε το διεθνές δίκαιο, να διεκδικήσουμε τον διάλογο και τη διπλωματία αντί του πολέμου, να σταθούμε στο πλευρό των λαών της περιοχής που υποφέρουν και να χτίσουμε το προοδευτικό διεθνές κίνημα που ο κόσμος έχει τόση ανάγκη.

Πρόεδρε, ευχαριστώ. Συνέχισε τον αγώνα σου - που στηρίζουμε -, για το καλό του κόσμου».