Πώς ο κινηματογράφος και η τηλεόραση διαμόρφωσαν την κουλτούρα του αυτοκινήτου

Κάνε κλικ και δες περισσότερο
Flash.gr στην αναζήτηση της Google

Από τις πρώτες σκιές του βωβού κινηματογράφου μέχρι τους επικίνδυνους (μέσω Computer-Generated Imagery ή Εικόνες που έχουν παραχθεί από υπολογιστή) δρόμους των σύγχρονων blockbusters, η σχέση ανάμεσα στον κινηματογράφο και το αυτοκίνητο μοιάζει με ένα ατελείωτο ειδύλλιο ταχύτητας και έντασης.

Η αρχή έγινε…

Το 1903, η βρετανική ταινία The Runaway Match παρουσίασε την πρώτη κινηματογραφική καταδίωξη: Ένα ζευγάρι ερωτευμένων που το έσκαγε με αυτοκίνητο, ενώ ο πατέρας της νύφης προσπαθούσε μάταια να τους φτάσει. Από εκείνη τη στιγμή, τα τετράτροχα έγιναν σκηνικό πάθους, και η άσφαλτος χώρος αφήγησης.

Γρήγορη κίνηση στη χρυσή εποχή του Χόλιγουντ, όπου τα αυτοκίνητα απέκτησαν προσωπικότητα, σχεδόν ψυχή. Το Ford Mustang GT 390 Fastback του Στιβ ΜακΚουίν στο Bullitt (1968) καθόρισε το πρότυπο του κινηματογραφικού κυνηγητού. Με φόντο τους ιδιαίτερους δρόμους του Σαν Φρανσίσκο, ο ήχος του κινητήρα έγινε μουσική και η κάμερα μετατράπηκε σε συνοδηγό του θεατή. Αυτή η δεκαετία ήταν η εποχή όπου το τιμόνι και η κάμερα έγιναν ένα.

Οι μαχητές των δρόμων

Τρεις δεκαετίες αργότερα, το The Fast and the Furious (2001) θα ξαναζωντάνευε αυτό το πάθος. Πλέον, τα αυτοκίνητα δεν ήταν μόνο μέσα μετακίνησης, αλλά μέσα κοινωνικής ταυτότητας. Η λάμψη των φώτων neon, οι παράνομες «κόντρες» και οι δεσμοί φιλίας δημιούργησαν μια νέα κουλτούρα, όπου η ταχύτητα έγινε συνώνυμη με την ελευθερία. Τα κινηματογραφικά αυτοκίνητα έγιναν τρόπος ζωής και κάθε μοντέλο απέκτησε ξανά φανατικούς θαυμαστές.

Η χρυσή εποχή

Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, ο πράκτορας Τζέιμς Μποντ όρισε τη δική του κομψή εκδοχή της αυτοκινητιστικής φαντασίας. Η Aston Martin DB5, με τον οπλισμό και τα gadget της, δεν ήταν απλώς αυτοκίνητο – ήταν η προέκταση ενός χαρακτήρα που οδηγούσε με το ίδιο στυλ που σκότωνε.

Ο Μποντ και η Aston Martin έγιναν ένα δίδυμο-σύμβολο για την κινηματογραφική ιστορία. Όταν τη δεκαετία του ’90 ο πράκτορας τόλμησε να οδηγήσει BMW, οι θεατές αντέδρασαν: Το κοινό δεν συγχώρεσε εύκολα την προδοσία ενός τέτοιου δεσμού.

Η Ευρώπη

Η γοητεία της ταχύτητας όμως δεν περιορίστηκε στο Χόλιγουντ. Ο ευρωπαϊκός κινηματογράφος, πάντα πιο στοχαστικός και ποιητικός, προσέγγισε το αυτοκίνητο διαφορετικά. Στο Il Sorpasso του Ντίνο Ρίζι (1962), η Lancia Aurelia γίνεται σύμβολο ελευθερίας και κοινωνικής σύγκρουσης. Οι ήρωες κινούνται σε δρόμους που δεν είναι απλώς διαδρομές, αλλά μεταφορές μιας ολόκληρης εποχής ευημερίας και αλαζονείας.

Ο Ζαν-Λικ Γκοντάρ, στο Pierrot le Fou (1965), μετατρέπει ένα μπλε κάμπριο σε εργαλείο φυγής – ένα μέσο απόδρασης από τη ρουτίνα και την υποκρισία του κόσμου. Όταν ο Λυκ Μπεσόν έκανε στο Taxi (1998) συμπρωταγωνιστή ένα Peugeot 406, απέδειξε ότι ο ευρωπαϊκός κινηματογράφος μπορεί να μετατρέψει και ένα οικογενειακό αυτοκίνητο σε θρύλο.

Οι καταδιώξεις αυτές δεν είναι απλώς σκηνές δράσης. Είναι χορογραφίες τεχνικής και πάθους, σύμβολα μιας κοινωνίας που μετράει τον χρόνο με χιλιόμετρα. Οι εταιρείες το γνώριζαν. Το Smokey and the Bandit (1977) έκανε την Pontiac Trans Am θρύλο των δρόμων. Η Bullitt Edition Mustang που κυκλοφόρησε δεκαετίες αργότερα δείχνει πως το Hollywood δεν διαφημίζει απλώς – δημιουργεί ανάγκες, γεννά επιθυμίες.

Κι αν η Αμερική είχε τον Στιβ ΜακΚουίν και το Σαν Φρανσίσκο, η Ευρώπη είχε τους δικούς της δρόμους δράσης. Οι δρόμοι του Παρισιού, της Νίκαιας και της… Αθήνας έγιναν σκηνικά εξίσου μαγικά. Το Ronin (1998) του Τζον Φράνκενχάιμερ χάρισε στην κινηματογραφική ιστορία μια από τις πιο ρεαλιστικές καταδιώξεις όλων των εποχών, με την BMW, το Peugeot και τη Mercedes να χορεύουν σε στενά, πλακόστρωτα, δρόμους με κυκλοφορία και πλατείες στο Παρίσι (δείτε στο video του καναλιού Cars In Movies πως έγιναν όλα).

Και η Ελλάδα 

Αυτή η μαγεία δεν άργησε να ταξιδέψει και στη δική μας πλευρά του χάρτη. Κάποιες ξένες παραγωγές έδωσαν το στίγμα με κορυφαία την ταινία του Ανρί Βερνέιγ The Burglars όπου το κυνηγητό ανάμεσα στον Ζαν Πολ Μπελμοντό και Ομάρ Σαρίφ στην Αθήνα του 1970 έχει μείνει ανάμεσα στα κορυφαία (εδώ το βλέπουμε από το κανάλι MikeAndMechanics).

Στην Ελλάδα, αν και το κινηματογραφικό τοπίο δεν είχε το ίδιο budget, το πάθος για τα αυτοκίνητα βρήκε τρόπους να εκφραστεί. Ξεχωρίζουμε τα φιλμ Κατάχρηση εξουσίας (video από το κανάλι Thessaloniki International Film Festival) και Πανικός του Σταύρου Τσιώλη με την τρίτη θέση του podium να έχει η ταινία : Το Αγκίστρι του Ερρίκου Ανδρέου.

Η ελληνική τηλεόραση συνέχισε αυτό το μοτίβο, χαρίζοντας στις μηχανές ρόλους-σύμβολα. Ο Δημήτρης Λαΐνης του Έτερος Εγώ – Χαμένες Ψυχές κινείται με την κλασική Alfa Romeo Giulia, ένα αυτοκίνητο που αντανακλά την πνευματικότητα και το σκοτάδι του ήρωα. Ο Μάνθος Φουστάνος στο Κωνσταντίνου και Ελένης έδωσε στην Porsche Boxster συνέδεσε το αυτοκίνητο με την επιδειξιομανία μιας ολόκληρης γενιάς.

Πρώτος όμως ήταν ο Θάνος Λειβαδίτης, με την Toyota Celica αυτοκίνητο του δημοσιογράφου Άρη Μαρτέλη, που εισήγαγε στον όρο «τηλεοπτικός ήρωας» τον συνδυασμό με ένα αυτοκίνητο, χρόνια πριν γίνει μόδα. Στα σήριαλ που πρωταγωνιστούσε ακόμη και τα παλαιότερα: Οι «Δίκαιοι» ή η «Βεντέτα», το αυτοκίνητο (χάρη στην πρωτοποριακή παραγωγή) δεν ήταν απλώς σκηνικό. Ήταν εργαλείο αφήγησης, μέσο δράσης, κομμάτι του χαρακτήρα. Όπως και στο Χόλιγουντ, έτσι κι εδώ, η κουλτούρα του αυτοκινήτου γεννήθηκε στα συνεργεία, αλλά πέρασε στον κόσμο στις οθόνες.

Σήμερα, έναν αιώνα μετά την πρώτη κινηματογραφική καταδίωξη, η σχέση ανθρώπου και μηχανής παραμένει το ίδιο έντονη. Από τη Σάντα Μόνικα μέχρι το Πασαλιμάνι, η λάμψη του σινεμά φωτίζει ακόμα τα αυτοκίνητά μας. Γιατί το αυτοκίνητο, είτε κινείται στους λόφους του Σαν Φρανσίσκο είτε στις πλατείες της Φιλοθέης, δεν είναι μόνο μέσο. Είναι μνήμη, επιθυμία, ελευθερία - ιστορία φωτισμένη από το φως του προβολέα των γυρισμάτων.

Κάνε κλικ και δες περισσότερο
Flash.gr στην αναζήτηση της Google