Τέλος στις συσκευές «μιας χρήσης»: Οι νέοι κανόνες της ΕΕ για φθηνότερες επισκευές και οικονομία
Η ΕΕ επιβάλλει το «Δικαίωμα στην Επισκευή» και το Ψηφιακό Διαβατήριο Προϊόντος, υποχρεώνοντας τις εταιρείες να φτιάχνουν συσκευές που αντέχουν στον χρόνο.
Η εποχή που μια ηλεκτρική συσκευή κατέληγε στα σκουπίδια επειδή χάλασε ένα μικρό εξάρτημα ή επειδή το κόστος επισκευής ήταν ασύμφορο, φτάνει οριστικά στο τέλος της. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω του νέου Κανονισμού για τον Οικολογικό Σχεδιασμό (ESPR), θέτει στο «μικροσκόπιο» τη βιομηχανία ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών ειδών, επιβάλλοντας αυστηρούς κανόνες που αλλάζουν τα πάντα για κατασκευαστές και καταναλωτές.
Το «Ψηφιακό Διαβατήριο» και το τέλος των μυστικών
Κεντρικός πυλώνας της νέας στρατηγικής είναι το Ψηφιακό Διαβατήριο Προϊόντος (Digital Product Passport). Πρόκειται για ένα υποχρεωτικό QR code που θα συνοδεύει κάθε συσκευή, επιτρέποντας στους καταναλωτές να γνωρίζουν με απόλυτη διαφάνεια τη σύνθεση, την προέλευση των υλικών και, το κυριότερο, τη δυνατότητα επισκευής και ανακύκλωσής της. Στόχος είναι η πλήρης εξάλειψη της «προσχεδιασμένης απαξίωσης», της πρακτικής δηλαδή όπου οι συσκευές σχεδιάζονται για να χαλάνε μετά από λίγα χρόνια χρήσης.
Δικαίωμα στην επισκευή για 10 χρόνια
Οι νέοι κανόνες υποχρεώνουν τους κατασκευαστές να διαθέτουν ανταλλακτικά για μια περίοδο 7 έως 10 ετών μετά την κυκλοφορία του προϊόντος στην αγορά. Μάλιστα, τα ανταλλακτικά αυτά δεν θα πρέπει να είναι προσβάσιμα μόνο σε εξουσιοδοτημένα συνεργεία, αλλά και σε ανεξάρτητους τεχνικούς ή ακόμα και στους ίδιους τους ιδιώτες, σε λογικές τιμές. Παράλληλα, απαγορεύονται οι λογισμικοί περιορισμοί που εμπόδιζαν τη χρήση μη αυθεντικών, αλλά συμβατών ανταλλακτικών.
Κέρδος στην τσέπη του καταναλωτή
Πέρα από το περιβαλλοντικό όφελος και τη μείωση των ηλεκτρονικών αποβλήτων, η ΕΕ εκτιμά ότι η στροφή στη βιωσιμότητα θα έχει άμεσο αντίκτυπο στο πορτοφόλι μας. Υπολογίζεται ότι η χρήση ενεργειακά αποδοτικότερων συσκευών και η επιμήκυνση της διάρκειας ζωής τους μπορεί να εξοικονομήσει έως και 736 ευρώ ετησίως ανά νοικοκυριό μέχρι το 2030.
Smartphones και Tablets στην πρώτη γραμμή
Από τον Ιούνιο του 2025, οι αλλαγές γίνονται ακόμα πιο αισθητές στις πιο δημοφιλείς συσκευές: τα κινητά τηλέφωνα και τα tablet. Θα φέρουν υποχρεωτική σήμανση για την ανθεκτικότητα της μπαταρίας, την προστασία από σκόνη και νερό, αλλά και έναν «δείκτη επισκευασιμότητας», που θα ενημερώνει τον αγοραστή πριν το ταμείο για το πόσο εύκολα διορθώνεται η συσκευή που κρατά στα χέρια του.
Η Ευρώπη δείχνει τον δρόμο για ένα μοντέλο κυκλικής οικονομίας, όπου η ποιότητα και η διάρκεια ζωής υπερισχύουν της μαζικής κατανάλωσης φθηνών, ευάλωτων προϊόντων.
