Θεσσαλονίκη: Εκδήλωση μνήμης στην Πλατεία Ελευθερίας για τα θύματα του ναζισμού - Το Πάρκο Μνήμης

Ημέρα μνήμης αλλά και ιστορικής δικαίωσης χαρακτήρισαν τη σημερινή (15/03/26) εκπρόσωποι της Πολιτείας, της αυτοδιοίκησης και πολίτες της Θεσσαλονίκης, οι οποίοι συγκεντρώθηκαν το μεσημέρι στην Πλατεία Ελευθερίας για να τιμήσουν τα θύματα του ναζισμού.

Μετά την τελετή ακολούθησε πορεία μνήμης προς τον παλιό σιδηροδρομικό σταθμό της πόλης, απ’ όπου κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής αναχώρησαν τα τρένα που μετέφεραν χιλιάδες Εβραίους της Θεσσαλονίκης στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Η φετινή εκδήλωση συνέπεσε με την έναρξη των εργασιών για τη μετατροπή της πλατείας σε Πάρκο Μνήμης, ένα έργο που, σύμφωνα με τον προγραμματισμό, θα ολοκληρωθεί σε περίπου 14 μήνες.

Το έργο της «Βιοκλιματικής Ανάπλασης της Πλατείας Ελευθερίας», προϋπολογισμού περίπου 6,3 εκατ. ευρώ, χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από το Πράσινο Ταμείο και υλοποιείται από τον Δήμο Θεσσαλονίκης.

Αποκαλυπτήρια αναμνηστικής πλάκας

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης πραγματοποιήθηκαν τα αποκαλυπτήρια αναμνηστικής πλάκας που σηματοδοτεί την έναρξη του έργου. Στην τελετή συμμετείχαν ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδης, ο πρόεδρος της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης Δαβίδ Σαλτιέλ και η επιζήσασα του Ολοκαυτώματος Λόλα Άντζελ, μαζί με τα παιδιά και τα εγγόνια της.

Η πλάκα αναφέρει ότι οι εργασίες ξεκίνησαν στις 15 Μαρτίου 2026, «83 χρόνια μετά την αναχώρηση του πρώτου συρμού» που μετέφερε Εβραίους της πόλης στο Άουσβιτς.

Η ιστορική μνήμη της πλατείας

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε σε ιδιαίτερα φορτισμένο κλίμα, καθώς η Πλατεία Ελευθερίας αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τόπους μνήμης της πόλης.

Στις 11 Ιουλίου 1942, ημέρα που έμεινε γνωστή ως «Μαύρο Σάββατο», περίπου 9.000 Εβραίοι άνδρες της Θεσσαλονίκης συγκεντρώθηκαν εκεί από τις ναζιστικές δυνάμεις κατοχής, υπέστησαν δημόσιους εξευτελισμούς και καταγράφηκαν για καταναγκαστική εργασία.

Το γεγονός αυτό αποτέλεσε την αρχή της συστηματικής εξόντωσης της εβραϊκής κοινότητας της πόλης, η οποία οδήγησε στον αφανισμό περίπου 50.000 ανθρώπων.

Αγγελούδης: «Ημέρα δικαίωσης για την πόλη»

Στην ομιλία του, ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης τόνισε τον ισχυρό συμβολισμό της δημιουργίας του Πάρκου Μνήμης.

«Σήμερα είναι μια μέρα δικαίωσης για τη Θεσσαλονίκη και για την απόδοση στους πολίτες ενός από τους σημαντικότερους δημόσιους χώρους της πόλης, που θα είναι ταυτόχρονα χώρος πρασίνου και μνήμης», ανέφερε.

Παράλληλα έκανε ειδική αναφορά στον πρώην δήμαρχο Γιάννης Μπουτάρης, αναγνωρίζοντας τη συμβολή του στην πρωτοβουλία για την ανάπλαση της πλατείας.

«Υλοποιούμε σήμερα μια ιδέα που ξεκίνησε επί δημαρχίας του. Η πόλη κερδίζει το δικαίωμα να κοιτάξει ξανά στα μάτια τους συμπολίτες μας που υπέστησαν εξευτελισμούς σε αυτόν τον τόπο μαρτυρίου», σημείωσε.

«Η μνήμη αφορά όλους μας»

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης υπογράμμισε τη σημασία της ιστορικής μνήμης.

«Η Πλατεία Ελευθερίας είναι ένας τόπος άμεσα συνδεδεμένος με τα γεγονότα που οδήγησαν στην απώλεια σχεδόν του 96% της εβραϊκής κοινότητας της πόλης», δήλωσε.

Τόνισε ότι η δημιουργία του Πάρκου Μνήμης αποτελεί σημαντικό βήμα για την ανάδειξη της ιστορίας της Θεσσαλονίκης και χαρακτήρισε το έργο «δικαίωση» και για τον αείμνηστο Γιάννη Μπουτάρη.

«Η μνήμη δεν αφορά μόνο την κοινότητα, αφορά όλους μας», πρόσθεσε.

Το μήνυμα της επιζήσασας του Ολοκαυτώματος

Η επιζήσασα του Ολοκαυτώματος Λόλα Άντζελ μίλησε με συγκίνηση για την εμπειρία της οικογένειάς της, που συνελήφθη στην Αθήνα κατά τη διάρκεια της κατοχής και μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Bergen-Belsen.

Όπως ανέφερε, ήταν μόλις έξι ετών όταν βρέθηκε στο στρατόπεδο και κατάφερε να επιβιώσει από τις κακουχίες και τα βασανιστήρια.

Το μήνυμα που στέλνει σήμερα είναι «ποτέ ξανά» και «ποτέ πια πόλεμος», τονίζοντας ότι οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα να ζουν με ειρήνη.

Ένας νέος μνημονικός άξονας για την πόλη

Η δημιουργία του Πάρκου Μνήμης, σε συνδυασμό με την ανέγερση του Μουσείο Ολοκαυτώματος Θεσσαλονίκης, φιλοδοξεί να δημιουργήσει έναν νέο μνημονικό άξονα για τη Θεσσαλονίκη, αναδεικνύοντας την πολυπολιτισμική ιστορία της πόλης και τη βαθιά σχέση της με την εβραϊκή κοινότητα.

Στην εκδήλωση παρέστησαν εκπρόσωποι της κυβέρνησης, της αυτοδιοίκησης και της Βουλής, καθώς και διπλωμάτες και εκπρόσωποι ξένων αποστολών.

Μεταξύ άλλων συμμετείχαν ο υφυπουργός Εσωτερικών (Μακεδονίας - Θράκης) Κώστας Γκιουλέκας, ο υφυπουργός Ανάπτυξης Σταύρος Καλαφάτης και η υφυπουργός Εργασίας Άννα Ευθυμίου.

Όπως τόνισε ο Κώστας Γκιουλέκας, «το "ποτέ ξανά" δεν είναι απλώς ένα σύνθημα, αλλά χρέος όλων μας να μην επιτρέψουμε να επαναληφθούν τέτοιες τραγωδίες».