Τι είναι το φαινόμενο heat dome που «ψήνει» την Ευρώπη - Κόκκινος συναγερμός και έκτακτα μέτρα

Ο καύσωνας που πλήττει τη Γαλλία θα φτάσει σήμερα 1η Ιουλίου στην κορύφωσή του, ενώ η θερμοκρασία στην Πορτογαλία και την Ισπανία αναμένεται να σημειώσει μικρή πτώση, καθώς η νότια Ευρώπη επηρεάζεται από ένα κύμα ζέστης που συνήθως δεν παρατηρείται τόσο νωρίς το καλοκαίρι.

Το Παρίσι έχει τεθεί σε κόκκινο συναγερμό. Η προηγούμενη φορά που είχε κηρυχθεί ο ύψιστος συναγερμός στη γαλλική πρωτεύουσα ήταν πριν πέντε χρόνια, από τις 7 ως τις 12 Αυγούστου του 2020.

Λόγω των ακραίων θερμοκρασιών έχουν επιβληθεί αυστηροί περιορισμοί στην κίνηση των αυτοκινήτων, ενώ η κορυφή του Πύργου του Άιφελ θα παραμείνει κλειστή για τους τουρίστες ως την Τετάρτη 2 Ιουλίου.

Συνολικά 16 από τα 96 γαλλικά μητροπολιτικά διαμερίσματα, δηλαδή οι περιοχές που συνορεύουν με την πρωτεύουσα και άλλες που βρίσκονται κυρίως νοτιοδυτικά της πόλης, βρίσκονται σε κόκκινο συναγερμό, με τη θερμοκρασία να αναμένεται να φτάσει ως τους 41° Κελσίου.

Ο κόκκινος συναγερμός για καύσωνα είναι το υψηλότερο επίπεδο υγειονομικού συναγερμού στη Γαλλία (μετά το κίτρινο και το πορτοκαλί) και επιτρέπει στις Αρχές να ενεργήσουν και να περιορίσουν ορισμένες δραστηριότητες. Αντιστοιχεί σε έναν ακραίο καύσωνα, σπάνιο για τη διάρκειά του, την έντασή του, το γεωγραφικό εύρος του, ο οποίος έχει σοβαρές επιπτώσεις για την υγεία του συνόλου του πληθυσμού.

Γενική σύσταση προς όλους: «μην βγαίνετε έξω τις πιο ζεστές ώρες της ημέρας (11:00 με 14:00) και προσπαθήστε να βρίσκεστε σε ένα δροσερό ή κλιματιζόμενο περιβάλλον δύο με τρεις ώρες την ημέρα».

Αφού βίωσε την πιο ζεστή νύχτα και μέρα που έχει καταγραφεί ποτέ για τον μήνα Ιούνιο, η Γαλλία θα πρέπει να αναμένει «την κορύφωση αυτού του επεισοδίου» με πολύ υψηλές θερμοκρασίες την Τρίτη, προειδοποίησε ο Αντριέν Βαρνάν, μετεωρολόγος της Météo-France.

Μόνο στις περιοχές που βρίσκονται κοντά στη Μάγχη και τα βελγικά σύνορα η θερμοκρασία θα διατηρηθεί κάτω από τους 34° Κελσίου.

Περίπου 1.350 δημόσια σχολεία, σε σύνολο 45.000, αναμένεται να αναστείλουν μερικώς ή πλήρως τη λειτουργία τους σήμερα, διπλάσιος αριθμός σε σχέση με χθες, σύμφωνα με το γαλλικό υπουργείο Παιδείας.

Πορτογαλία και Ισπανία

Στο μεταξύ, στην Πορτογαλία παρατηρείται σήμερα μικρή πτώση της θερμοκρασίας: έπειτα από δύο ημέρες κόκκινου συναγερμού σε αρκετές περιοχές, συμπεριλαμβανομένης της Λισαβόνας, ο συναγερμός υποβαθμίστηκε σε πορτοκαλί επίπεδο και αφορά μόνο οκτώ περιοχές που βρίσκονται πιο μακριά από τις ακτές.

Ωστόσο η θερμοκρασία θα πλησιάσει τους 40° Κελσίου στο Καστέλο Μπράνκο, στην κεντρική Πορτογαλία, στη Μπέζα και την Εβόρα, στα νότια, ενώ στη Λισαβόνα αναμένεται να φτάσει τους 34° Κελσίου.

Και στην Ισπανία, όπου η θερμοκρασία έφτασε τους 46° Κελσίου το Σάββατο 28 Ιουνίου, ρεκόρ για τον Ιούνιο, αναμένεται μικρή πτώση της θερμοκρασίας σε ορισμένες περιοχές της χώρας, σύμφωνα με την εθνική μετεωρολογική υπηρεσία (AEMET).

Παρά ταύτα στα κεντρικά και νότια της χώρας η θερμοκρασία θα παραμείνει σε υψηλά επίπεδα και σε κάποιες περιοχές, όπως η Σεβίλλη θα ξεπεράσει τους 40° Κελσίου.

Ιταλία και Γερμανία

Στην Ιταλία οι εισαγωγές σε νοσοκομεία σε ορισμένες από τις πιο ζεστές περιοχές, όπως η Τοσκάνη, αυξήθηκαν κατά 20%, με τις Αρχές να συμβουλεύουν τους κατοίκους και τους επισκέπτες να μην βγαίνουν έξω από τις 11 το πρωί μέχρι τις 6 το απόγευμα.

Στη Γερμανία η μετεωρολογική υπηρεσία της χώρας ανακοίνωσε ότι η ζέστη και η ξηρασία αυξάνουν τον κίνδυνο δασικών πυρκαγιών, με ορισμένες πόλεις να επιβάλλουν περιορισμούς στην άντληση νερού, καθώς οι θερμοκρασίες σε ορισμένες περιοχές της χώρας θα πλησιάσουν τους 40 °C μέχρι την Τετάρτη.

Το φαινόμενο heat dome

Οι ειδικοί αποδίδουν την κατάσταση αυτή στο φαινόμενο heat dome (θερμικός θόλος), το οποίο εμφανίζεται όταν μια περιοχή υψηλής πίεσης παραμένει πάνω από μια περιοχή για ημέρες ή εβδομάδες. Αυτή η πίεση παγιδεύει τον ζεστό αέρα - όπως ο θόλος ενός φούρνου πίτσας ή το καπάκι μιας κατσαρόλας - και «ψήνει» τον αέρα και τη γη από κάτω. Καθώς το έδαφος ξεραίνεται, απορροφά θερμότητα, καθιστώντας τις συνθήκες ακόμα πιο ζεστές. Ο θερμικός θόλος εμποδίζει επίσης τα σύννεφα και τον πιο δροσερό αέρα, με αποτέλεσμα τον καθαρό ουρανό και τη συνεχή ζέστη.

Αυτό στο οποίο δεν έχουν οριστική απάντηση, πάντως, οι ειδικοί είναι αν το φαινόμενο heat dome θα γίνεται ολοένα και πιο συχνό. «Ορισμένες έρευνες υποδηλώνουν ότι οι θερμικοί θόλοι θα γίνουν πιο συνηθισμένοι καθώς το κλίμα θερμαίνεται, με αποτέλεσμα πιο συχνές καύσωνες, αλλά δεν υπάρχει ακόμη επιστημονική συναίνεση» λέει στο Sky News ο ειδικός στο κλίμα Μάικλ Μπάιρν.

Αλλά αυτό που είναι απολύτως σαφές είναι ότι η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τις πιθανότητες, έτσι ώστε όταν εμφανίζεται ένας θερμικός θόλος, φέρνει υψηλότερες και πιο επικίνδυνες θερμοκρασίες, προσθέτει ο ίδιος.

Η Ευρώπη είναι ήδη 2°C θερμότερη από ό,τι στην προβιομηχανική εποχή και είναι η ήπειρος με την ταχύτερη θέρμανση στον κόσμο, γεγονός που κάνει κάθε καύσωνα και θερμικό θόλο πιο ζεστό από ό,τι θα ήταν. Αυτό συμβαίνει επειδή τα αέρια του θερμοκηπίου που εκλύονται από την καύση ορυκτών καυσίμων παγιδεύουν περισσότερη θερμότητα στην ατμόσφαιρα της Γης, αυξάνοντας τις μέσες θερμοκρασίες.