Γιάννος Κρανιδιώτης: Όταν επτά άνθρωποι πέθαναν μέσα σε 24 δευτερόλεπτα στο πρωθυπουργικό Falcon

Σαν σήμερα, 14 Σεπτεμβρίου 1999, το πρωθυπουργικό Falcon απογειώνεται από το Ελληνικό με προορισμό το Βουκουρέστι. Στο αεροσκάφος επιβαίνει κυβερνητική και δημοσιογραφική αποστολή με επικεφαλής τον αναπληρωτή υπουργό Εξωτερικών Γιάννο Κρανιδιώτη.

Λίγη ώρα αργότερα, το αεροσκάφος θα προσγειωθεί κανονικά στο αεροδρόμιο Οτοπένι. Δεν θα συντριβεί. Δεν θα βγει από τον διάδρομο. Εξωτερικά θα μοιάζει σχεδόν άθικτο.

Στο εσωτερικό του, όμως, θα έχει εκτυλιχθεί μία από τις πιο συγκλονιστικές αεροπορικές τραγωδίες στην ελληνική ιστορία. Ο τελικός απολογισμός θα είναι επτά νεκροί.

Η αποστολή που δεν έφτασε ποτέ στο Βουκουρέστι

Ο Γιάννος Κρανιδιώτης ταξίδευε στη Ρουμανία για τη Διαβαλκανική Διάσκεψη των υπουργών Εξωτερικών. Μαζί του βρίσκονταν ο 23χρονος γιος του Νικόλας, διπλωμάτες, δημοσιογράφοι, μέλη της προσωπικής του φρουράς και το πλήρωμα του Falcon 900B.

Η πτήση ΟΑ 3838 αναχώρησε στις 18:16 από το αεροδρόμιο του Ελληνικού, καθώς το «Ελευθέριος Βενιζέλος» δεν είχε ακόμη τεθεί σε λειτουργία.

Ανάμεσα στους επιβαίνοντες ήταν ο δημοσιογράφος της ΕΡΤ Δημήτρης Πανταζόπουλος, η δημοσιογράφος Νίνα Ασημακοπούλου, ο υπαστυνόμος Νίκος Ασημακόπουλος, ο μηχανικός Μιχάλης Παπαδόπουλος και ο εικονολήπτης της ΕΡΤ Παναγιώτης Πούλος.

Η κάθοδος που μετατράπηκε σε εφιάλτη

Η πτήση εξελισσόταν κανονικά. Ο καιρός ήταν καλός και δεν υπήρχαν επικίνδυνες καιρικές συνθήκες. Κατά την κάθοδο προς το Βουκουρέστι, όμως, το Falcon άρχισε ξαφνικά να πραγματοποιεί βίαιες κατακόρυφες ταλαντώσεις.

Μέσα σε περίπου 24 δευτερόλεπτα το αεροσκάφος έκανε δέκα απότομες ταλαντώσεις, με επιταχύνσεις που έφτασαν έως +4,7 g και -3,26 g. Το αποτέλεσμα μέσα στην καμπίνα ήταν εφιαλτικό.

Οι επιβάτες που δεν φορούσαν ζώνη ασφαλείας εκτινάχθηκαν από τις θέσεις τους και χτύπησαν με τεράστια δύναμη στην οροφή και στα τοιχώματα του αεροσκάφους.

Καθίσματα και τραπέζια έσπασαν, αντικείμενα εκτοξεύτηκαν στον χώρο, ενώ μεταλλικός εξοπλισμός μετατράπηκε σε επικίνδυνα βλήματα.

Το Falcon προσγειώθηκε – Η τραγωδία όμως είχε ήδη γίνει

Το πλήρωμα κατάφερε τελικά να ανακτήσει τον έλεγχο του αεροσκάφους. Ο κυβερνήτης ζήτησε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, προτεραιότητα προσγείωσης και ασθενοφόρα. Το Falcon προσγειώθηκε κανονικά στο Οτοπένι.

Όταν όμως άνοιξε η πόρτα της καμπίνας, οι διασώστες βρέθηκαν μπροστά σε μια εικόνα που δεν ταίριαζε σε ένα αεροσκάφος που μόλις είχε προσγειωθεί με ασφάλεια. Το εσωτερικό είχε καταστραφεί. Οι επιβάτες ήταν νεκροί ή βαριά τραυματισμένοι, ενώ ο εξοπλισμός είχε διαλυθεί και είχε σκορπίσει σε ολόκληρη την καμπίνα.

Έξι άνθρωποι είχαν χάσει τη ζωή τους. Νεκροί ήταν ο Γιάννος Κρανιδιώτης, ο γιος του Νικόλας, ο δημοσιογράφος Δημήτρης Πανταζόπουλος, η δημοσιογράφος Νίνα Ασημακοπούλου, ο υπαστυνόμος Νίκος Ασημακόπουλος και ο μηχανικός Μιχάλης Παπαδόπουλος.

Ο εικονολήπτης της ΕΡΤ Παναγιώτης Πούλος τραυματίστηκε πολύ βαριά. Μεταφέρθηκε στην Ελλάδα, αλλά υπέκυψε λίγες ημέρες αργότερα. Ο αριθμός των νεκρών έφτασε έτσι στους επτά.

Τι προκάλεσε τον «δελφινισμό»

Η τραγωδία δεν αποδόθηκε από το πόρισμα σε μια απλή ανατάραξη. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της έρευνας, υπήρξε συνδυασμός παραγόντων: δυσλειτουργία του συστήματος «pitch feel», χειρισμοί του πληρώματος που οδήγησαν στην ανάπτυξη των έντονων ταλαντώσεων και το γεγονός ότι αρκετοί επιβάτες δεν ήταν δεμένοι με τις ζώνες ασφαλείας τους.

Το αεροσκάφος μπήκε σε μια αλληλουχία απότομων κινήσεων πάνω-κάτω, αυτό που περιγράφηκε ως «δελφινισμός», με αποτέλεσμα οι άνθρωποι μέσα στην καμπίνα να υποστούν τεράστιες δυνάμεις.

Το παράδοξο είναι ότι το Falcon δεν συνετρίβη ποτέ. Προσγειώθηκε στον διάδρομο του Βουκουρεστίου.

Τα παιχνίδια της μοίρας

Η τραγωδία είχε και μια συγκλονιστική πλευρά: άνθρωποι που επρόκειτο να ταξιδέψουν τελικά δεν μπήκαν στο αεροσκάφος.

Ο εικονολήπτης Σπύρος Φρεν είχε αρχικά προγραμματιστεί να ταξιδέψει, αλλά διαπίστωσε ότι το διαβατήριό του είχε λήξει. Τη θέση του πήρε ο Παναγιώτης Πούλος, ο οποίος τελικά έχασε τη ζωή του.

Ο φωτορεπόρτερ Χρήστος Μπόνης, που συνόδευε συχνά τον Γιάννο Κρανιδιώτη, δεν ταξίδεψε επειδή ετοίμαζε τον γάμο του. Ο Κρανιδιώτης, μάλιστα, φέρεται να του είχε πει να μείνει στην Αθήνα και να ετοιμαστεί, υποσχόμενος ότι θα πήγαινε στον γάμο του.

Ένας ακόμη δημοσιογράφος, ο Νίκος Μελέτης, είχε αρχικά εγκριθεί για την αποστολή, αλλά ζήτησε να αντικατασταθεί. Στη θέση του ταξίδεψε ο Δημήτρης Πανταζόπουλος.

Μια εβδομάδα μετά τον σεισμό της Πάρνηθας

Σημειώνεται ότι η χώρα μας βρισκόταν ήδη σε κατάσταση σοκ. Μόλις μία εβδομάδα νωρίτερα, στις 7 Σεπτεμβρίου, ο σεισμός των 5,9 Ρίχτερ στην Πάρνηθα είχε προκαλέσει τον θάνατο 143 ανθρώπων και τεράστιες καταστροφές.

Στις 14 Σεπτεμβρίου ήρθε το νέο χτύπημα. Η είδηση από το Βουκουρέστι πάγωσε την Ελλάδα: το πρωθυπουργικό αεροσκάφος είχε προσγειωθεί, αλλά μέσα του είχε συντελεστεί μια ανείπωτη τραγωδία.

Είκοσι επτά χρόνια μετά, το πιο ανατριχιαστικό στοιχείο παραμένει το ίδιο: το Falcon έφτασε στον προορισμό του. Απλώς για επτά από τους ανθρώπους που επέβαιναν σε αυτό, το ταξίδι είχε τελειώσει πριν οι τροχοί αγγίξουν τον διάδρομο.

Ποιος ήταν ο Γιάννος Κρανιδιώτης

Ο Γιάννος Κρανιδιώτης ήταν Κύπριος διεθνολόγος, διπλωμάτης και πολιτικός, κορυφαίο στέλεχος του ΠΑΣΟΚ και ένας από τους πρωτεργάτες της ένταξης της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Γεννήθηκε στη Λευκωσία στις 25 Σεπτεμβρίου 1947 και ήταν γιος του διπλωμάτη, ποιητή και συγγραφέα Νίκου Κρανιδιώτη. Σπούδασε Νομική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στις Διεθνείς Σχέσεις στο Χάρβαρντ και το Πανεπιστήμιο του Σάσεξ.

Από το 1976 ήταν μέλος του ΠΑΣΟΚ και διετέλεσε σύμβουλος του Ανδρέα Παπανδρέου για το Κυπριακό. Υπηρέτησε σε επιτελικές θέσεις στο υπουργείο Εξωτερικών, ενώ το 1994 ανέλαβε υφυπουργός Εξωτερικών. Το 1995 εξελέγη ευρωβουλευτής και το 1997 επέστρεψε στη θέση του υφυπουργού Εξωτερικών.

Το 1999 ανέλαβε αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών, θέση που διατήρησε μέχρι τον θάνατό του.

Η παρακαταθήκη του

Το υπουργείο Εξωτερικών τον χαρακτήρισε «οραματιστή πολιτικό και σπουδαίο διπλωμάτη», τονίζοντας ότι υπηρέτησε με συνέπεια τον Ελληνισμό και υπήρξε από τους πρωτεργάτες της ένταξης της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

«Οι ιδέες και το έργο του συνεχίζουν να αποτελούν πηγή έμπνευσης» για τις προσπάθειες Ελλάδας και Κύπρου για δίκαιη και βιώσιμη λύση του Κυπριακού, τόνισε το ΥΠΕΞ.