15 Αυγούστου 1940: Όταν το ιταλικό «Ντελφίνο» βύθισε την «Έλλη» στην Τήνο
Κάνε κλικ και δες περισσότερο
Flash.gr στην αναζήτηση της Google
Ογδόντα έξι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από μία από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές που προηγήθηκαν της εισόδου της Ελλάδας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν το ιταλικό υποβρύχιο «Ντελφίνο» τορπίλισε και βύθισε το ελληνικό καταδρομικό «Έλλη» στο λιμάνι της Τήνου.
Το χτύπημα πραγματοποιήθηκε ανήμερα του Δεκαπενταύγουστου του 1940, λίγα μόλις λεπτά πριν από τη λιτάνευση της εικόνας της Παναγίας, με πλήθος πιστών να έχει ήδη συγκεντρωθεί στην παραλία του νησιού.
Η επίθεση δεν προκάλεσε μόνο ανθρώπινες απώλειες και την καταστροφή ενός ελληνικού πολεμικού πλοίου. Αποτέλεσε ένα ακόμη σαφές σημάδι της κλιμάκωσης των ελληνοϊταλικών σχέσεων, λίγες εβδομάδες πριν από την ιταλική επίθεση στην Ελλάδα.
Οι ιταλικές προκλήσεις πριν από την «Έλλη»
Το καλοκαίρι του 1940, κατά τον δεύτερο χρόνο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η Ιταλία, μέλος των Δυνάμεων του Άξονα, επιδίωκε να ενισχύσει την κυριαρχία της στη Μεσόγειο και να περιορίσει την επιρροή της Μεγάλης Βρετανίας.
Ο Μπενίτο Μουσολίνι είχε ήδη επεκτείνει την ιταλική παρουσία στη Λιβύη, την Αιθιοπία και την Αλβανία, έχοντας πλέον στρέψει το ενδιαφέρον του προς την Ελλάδα. Την ίδια περίοδο, ισχυρές ιταλικές δυνάμεις είχαν αρχίσει να συγκεντρώνονται κοντά στα ελληνικά σύνορα.
Στο πλαίσιο αυτό, η Ιταλία προχώρησε σε μια σειρά επιθέσεων μικρότερης κλίμακας εναντίον ελληνικών πλοίων και λιμανιών.
Στις 12 Ιουλίου 1940, στις 6:30 το πρωί, τρία ιταλικά βομβαρδιστικά επιτέθηκαν με βόμβες και πολυβόλα στο βοηθητικό πλοίο του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού «Ωρίων», που ανήκε στην υπηρεσία των φάρων. Η επίθεση πραγματοποιήθηκε την ώρα που το πλοίο ανεφοδίαζε τον φάρο της Γραμβούσας, στον κόλπο του Κισσάμου στη δυτική Κρήτη.
Τα ίδια αεροσκάφη επιτέθηκαν στη συνέχεια και στο αντιτορπιλικό «Ύδρα», το οποίο είχε σπεύσει να προσφέρει βοήθεια στο «Ωρίων».
Λίγες ημέρες αργότερα, στις 30 Ιουλίου, στις 6:50 το πρωί, ιταλικό αεροσκάφος που προερχόταν από τα Δωδεκάνησα έριξε τέσσερις βόμβες εναντίον των ελληνικών αντιτορπιλικών «Βασιλεύς Γεώργιος» και «Βασίλισσα Όλγα», καθώς και δύο ελληνικών υποβρυχίων που βρίσκονταν στο λιμάνι της Ναυπάκτου.
Η χημική ανάλυση θραυσμάτων από τις βόμβες έδειξε ότι ανήκαν στον ίδιο τύπο με εκείνες που είχαν χρησιμοποιηθεί στην επίθεση εναντίον του «Ύδρα» στις 12 Ιουλίου.
Η διαταγή και ο τορπιλισμός
Την εντολή για τον τορπιλισμό της «Έλλης» είχε δώσει ο Ιταλός διοικητής των Δωδεκανήσων, Τσέζαρε Μαρία Ντε Βέκι.
Τη νύχτα της 14ης Αυγούστου 1940, το ιταλικό υποβρύχιο «Ντελφίνο», με κυβερνήτη τον υποπλοίαρχο Τζουζέπε Αϊκάρντι, αναχώρησε από τη ναυτική βάση στο Παρθένι της Λέρου.
Η αποστολή του ήταν να πλήξει εχθρικά πλοία στην Τήνο και τη Σύρο και στη συνέχεια να προχωρήσει σε αποκλεισμό της διώρυγας της Κορίνθου.
Τις πρώτες πρωινές ώρες της 15ης Αυγούστου, το «Ντελφίνο» βρέθηκε σε κατάδυση έξω από το λιμάνι της Τήνου. Μέσω του περισκοπίου, ο Αϊκάρντι εντόπισε ένα ελληνικό πολεμικό πλοίο που πλησίαζε το λιμάνι.
Ήταν το καταδρομικό «Έλλη», το οποίο είχε καταπλεύσει στην Τήνο για τις εορταστικές εκδηλώσεις της Μεγαλόχαρης. Ήταν 8:25 το πρωί, λίγα μόλις λεπτά πριν από τη λιτάνευση της εικόνας της Παναγίας, όταν το ιταλικό υποβρύχιο εξαπέλυσε επίθεση με τρεις τορπίλες. Μόνο μία από τις τρεις βρήκε τον στόχο. Οι άλλες δύο εξερράγησαν στην προκυμαία.
Το πλήγμα, όμως, στην «Έλλη» ήταν καίριο. Η τορπίλη χτύπησε το μηχανοστάσιο και τις δεξαμενές καυσίμων του πλοίου, προκαλώντας τεράστιες ζημιές.
Περίπου μία ώρα αργότερα, στις 9:45 π.μ., το ελληνικό καταδρομικό βυθίστηκε.
Οι νεκροί και η διαφυγή του «Ντελφίνο»
Από τον τορπιλισμό έχασαν τη ζωή τους ένας υπαξιωματικός και οκτώ ναύτες της «Έλλης», ενώ συνολικά 24 άνθρωποι τραυματίστηκαν.
Η δεύτερη τορπίλη που εξερράγη στην προκυμαία είχε επίσης τραγικές συνέπειες. Μια γυναίκα που βρισκόταν στην παραλία πέθανε από καρδιακή προσβολή. Αμέσως μετά την επίθεση, το «Ντελφίνο» απομακρύνθηκε χωρίς να αναγνωριστεί η ταυτότητά του.
Λίγες ώρες αργότερα κατέπλευσε στη Σύρο, χωρίς όμως να προχωρήσει σε νέα επίθεση, καθώς δεν εντόπισε ελληνικό πλοίο στο λιμάνι. Στη συνέχεια έλαβε εντολή από τις ιταλικές Αρχές να επιστρέψει εσπευσμένα στη Λέρο και δεν ολοκλήρωσε την αποστολή του προς τη διώρυγα της Κορίνθου.
Η ακριβής έκταση της γνώσης που είχαν οι πολιτικές Αρχές της Ρώμης για την επιχείρηση δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως. Ο τότε Ιταλός υπουργός Εξωτερικών, Γκαλεάτσο Τσιάνο, έγραψε στα απομνημονεύματά του ότι η βύθιση της «Έλλης» οφειλόταν στη «θρασύτητα» του Ντε Βέκι.
Το καταδρομικό «Έλλη»
Η «Έλλη» ήταν πολεμικό πλοίο του Ελληνικού Ναυτικού και είχε πάρει το όνομά της από τη ναυμαχία της Έλλης, κατά τον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο.
Τα καταδρομικά ήταν πολεμικά πλοία υψηλής ταχύτητας και με ελαφρύτερο οπλισμό σε σχέση με τα θωρηκτά, τα οποία σταδιακά αντικατέστησαν σε μεγάλο βαθμό. Την ημέρα της επίθεσης, η «Έλλη» είχε εκτόπισμα 2.115 τόνων και πλήρωμα 232 ανδρών. Βρισκόταν στον όρμο της Τήνου όταν δέχθηκε τον αιφνιδιαστικό τορπιλισμό και βυθίστηκε λίγη ώρα αργότερα.
Ο «αντίκτυπος» στην Ελλάδα
Η βύθιση της «Έλλης» βύθισε στο πένθος την Ελλάδα και προκάλεσε έντονα αισθήματα οργής και αγανάκτησης απέναντι στην Ιταλία, ιδιαίτερα επειδή η επίθεση πραγματοποιήθηκε την ημέρα της μεγάλης θρησκευτικής εορτής.
Ο πρωθυπουργός Ιωάννης Μεταξάς έδωσε εντολή να μη ματαιωθεί η λιτάνευση της εικόνας της Παναγίας, σε μια προσπάθεια να διατηρηθεί το ηθικό και η θρησκευτική πίστη του λαού.
Στο μήνυμα που έδωσε εκείνη την περίοδο αναφερόταν χαρακτηριστικά ότι, παρά τη βύθιση του πολεμικού πλοίου, η λιτάνευση θα πραγματοποιούνταν κανονικά. Και πράγματι, η τελετή έγινε με τη συμμετοχή πλήθους πιστών.
Ο τορπιλισμός της «Έλλης» απασχόλησε έντονα και τον διεθνή Τύπο. Ακόμη και γερμανικές εφημερίδες εξέφρασαν συμπάθεια προς την Ελλάδα.
Η ιταλική κυβέρνηση, από την πλευρά της, επιχείρησε να διασκεδάσει τις εντυπώσεις και να παρουσιάσει τον τορπιλισμό ως ενέργεια της Μεγάλης Βρετανίας, υποστηρίζοντας ότι στόχος της δήθεν επίθεσης ήταν να προκαλέσει αναστάτωση στα Βαλκάνια και να επιδεινώσει τις σχέσεις Ελλάδας και Ιταλίας.
Οκτώ δεκαετίες και έξι χρόνια αργότερα, ο τορπιλισμός της «Έλλης» παραμένει ένα από τα πιο χαρακτηριστικά γεγονότα της περιόδου που προηγήθηκε της ελληνικής εμπλοκής στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, με την 15η Αυγούστου 1940 να έχει μείνει βαθιά χαραγμένη στη συλλογική ιστορική μνήμη.
Κάνε κλικ και δες περισσότερο
Flash.gr στην αναζήτηση της Google
