614 εκατ. ευρώ για φροντιστήρια: Ακριβό το «εισιτήριο» για το Πανεπιστήμιο

Η σχολική εκπαίδευση και τα φροντιστήρια φαίνεται πλέον να πορεύονται «χέρι-χέρι», καθώς για πολλούς μαθητές η εισαγωγή στο πανεπιστήμιο μοιάζει σχεδόν αδύνατη χωρίς εξωσχολική υποστήριξη, πέρα από την ατομική μελέτη.

Η πρόσφατη έρευνα του ΚΑΝΕΠ-ΓΣΕΕ αποτυπώνει με σαφήνεια την εκρηκτική άνοδο της λεγόμενης «σκιώδους εκπαίδευσης» στην Ελλάδα, αναδεικνύοντας παράλληλα τις έντονες κοινωνικές ανισότητες που τη συνοδεύουν. Σύμφωνα με τα στοιχεία της τριετούς μελέτης, τα ελληνικά νοικοκυριά δαπάνησαν το 2023 το ποσό-ρεκόρ των 614 εκατομμυρίων ευρώ για οργανωμένη φροντιστηριακή εκπαίδευση, καταγράφοντας αύξηση 35,7% σε πραγματικές τιμές σε σχέση με το 2021.

Η έρευνα του ΚΑΝΕΠ-ΓΣΕΕ για την φροντιστηριακή εκπαίδευση

Η κυριαρχία των πανελλαδικών και η επέκταση στο δημοτικό

Το 94,6% των συνολικών δαπανών αφορά τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, γεγονός που συνδέεται άμεσα με τον καθοριστικό ρόλο των πανελλαδικών εξετάσεων. Είναι χαρακτηριστικό ότι σχεδόν ένας στους δύο γονείς (48,7%) δηλώνει πως το παιδί του δεν θα είχε καταφέρει να εισαχθεί στην τριτοβάθμια εκπαίδευση χωρίς φροντιστήρια.

Παράλληλα, παρατηρείται σημαντική αύξηση της φροντιστηριακής υποστήριξης και στο δημοτικό σχολείο. Οι σχετικές δαπάνες έχουν τετραπλασιαστεί μέσα σε δέκα χρόνια, από 5,9 εκατομμύρια ευρώ το 2013 σε 26,1 εκατομμύρια το 2023. Συνολικά, τα φροντιστήρια απορροφούν πλέον κατά μέσο όρο το 52,3% της ιδιωτικής εκπαιδευτικής δαπάνης των νοικοκυριών.

Οικονομική επιβάρυνση και ανισότητες

Η έρευνα αναδεικνύει έντονες ανισότητες μεταξύ των νοικοκυριών. Η μέση μηνιαία δαπάνη ανέρχεται στα 180 ευρώ, ωστόσο υπάρχουν μεγάλες αποκλίσεις: το φτωχότερο 25% δαπανά λιγότερα από 70 ευρώ τον μήνα, ενώ το πλουσιότερο 25% ξεπερνά τα 250 ευρώ.

Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το βάρος για τα χαμηλά εισοδήματα. Νοικοκυριά με μηνιαίο εισόδημα έως 750 ευρώ διαθέτουν το 24,1% του ετήσιου εισοδήματός τους για φροντιστήρια, την ώρα που στα υψηλότερα εισοδηματικά στρώματα το αντίστοιχο ποσοστό περιορίζεται μόλις στο 3,3%.

Παρά το υψηλό οικονομικό κόστος και το γεγονός ότι περίπου οι μισοί γονείς αναγνωρίζουν πως τα φροντιστήρια επιβαρύνουν υπερβολικά τους μαθητές, το επίπεδο ικανοποίησης από τις παρεχόμενες υπηρεσίες παραμένει υψηλό, αγγίζοντας το 70%. Η ποιότητα της διδασκαλίας φαίνεται να συνδέεται κυρίως με τη χρήση σύγχρονων τεχνολογικών εργαλείων και το εκπαιδευτικό υλικό. Ωστόσο, επισημαίνονται και σημαντικά προβλήματα στον κλάδο, όπως οι χαμηλές αποδοχές, η εργασιακή ανασφάλεια και η απουσία συλλογικών συμβάσεων για τους εκπαιδευτικούς.

Προτάσεις για τη δημόσια εκπαίδευση

Με βάση τα ευρήματα, το ΚΑΝΕΠ-ΓΣΕΕ προτείνει μια σειρά παρεμβάσεων με στόχο τη μείωση της ιδιωτικής δαπάνης και την ενίσχυση της δημόσιας παιδείας. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η ουσιαστική αναβάθμιση του δημόσιου σχολείου, η ανάπτυξη αποτελεσματικών δομών ενισχυτικής διδασκαλίας εντός του δημόσιου συστήματος και ο περιορισμός του κυρίαρχου ρόλου των εξετάσεων.

Παράλληλα, προτείνεται η θέσπιση μηχανισμών πιστοποίησης ποιότητας και η ενίσχυση της προστασίας των εργασιακών δικαιωμάτων των εκπαιδευτικών στον χώρο των φροντιστηρίων.