97 χρόνια Ποπάι: Ο ήρωας με το σπανάκι που έμαθε στα παιδιά τι θα πει θάρρος

Αν ο Ποπάι είχε γεννηθεί στην εποχή μας, μάλλον θα τον αποκαλούσαμε σφίχτη. Μπράτσα έτοιμα να εκραγούν, γυμναστηριακή κορμοστασιά, τατουάζ, γροθιά υψωμένη στον αέρα. Πίσω από αυτόν τον γυμνασμένο τύπο με την πίπα στο στόμα ωστόσο, κρύβονται οι πιο τρυφερές αναμνήσεις των παιδικών μας χρόνων.

Μια χρυσή καρδιά, ένας μεγάλος έρωτας και η αέναη μάχη του καλού με το κακό. Αλλά και το μεγαλύτερο μάθημα ζωής, ποτέ δεν πρέπει να τα παρατάμε, πάντα μπορούμε να είμαστε δυνατοί αρκεί να μην το βάζουμε κάτω. Ε, και λίγο σπανάκι βοηθά πάντα την κατάσταση.

Πόσες φορές άλλωστε δεν σταθήκαμε μπροστά σε ένα πιάτο με σπανάκι και θυμηθήκαμε αυτήν την αγαπημένη φιγούρα που μας έμαθε τι σημαίνει θάρρος; Σήμερα, 97 χρόνια μετά την πρώτη του εμφάνιση, ο Ποπάι παραμένει ένα διαχρονικό σύμβολο που σφράγισε την παιδική μας ηλικία - και όχι μόνο.

Το τραγούδι - υπόσχεση

"I’m Popeye the Sailor Man…" - ακόμα και σήμερα, η μελωδία αυτή ηχεί μέσα στ’ αυτιά μας. Κι αρκούν λίγες νότες για να ξυπνήσουν τις μνήμες.

Πίσω από αυτή την απλή παιδική μελωδία κρύβεται μια ιστορία σχεδόν ενός αιώνα, που ξεκινά πολύ πριν ο Ποπάι γίνει συνώνυμο της δύναμης και του σπανακιού. Γιατί δεν είναι απλά ένα τραγούδι. Είναι μια υπόσχεση. Η υπόσχεση ότι μπορούμε να είμαστε δυνατοί, παρ’ όλα τα βάρη της ζωής.

Όταν ο Ποπάι τραγουδούσε και χτυπούσε την πίπα του, είχαμε την αίσθηση ότι μπορούμε κι εμείς να καταφέρουμε τα πάντα, αρκεί να τρώγαμε λίγο σπανάκι.

Αυτή η μελωδία γράφηκε το 1933 από τον Sammy Lerner και από τότε συνδέθηκε ανεξίτηλα με την εικόνα του ναύτη που, με μια κονσέρβα σπανάκι στο χέρι, έδινε μάχες και νικούσε κάθε κακό.

Για τα παιδιά, ήταν απλώς ένα κόλπο δύναμης. Για τους μεγάλους, όμως, ο Ποπάι έλεγε κάτι πιο βαθύ: ότι ακόμα και τα πιο απλά πράγματα μπορούν να μας σώσουν όταν έρθει η δύσκολη στιγμή.

Από το χαρτί στην καρδιά των παιδιών

Ο Ποπάι ο ναύτης δημιουργήθηκε από τον Elzie Crisler Segar και έκανε την πρώτη του εμφάνιση στις 17 Ιανουαρίου 1929, ως μια μικρή φιγούρα σε μια ήδη υπάρχουσα σειρά κόμικ (στο Thimble Theatre) που δεν προμήνυε καθόλου τη μετέπειτα τεράστια απήχησή του.

Κανείς τότε δεν μπορούσε να φανταστεί ότι αυτός ο μονόφθαλμος ναύτης, σχεδόν δευτερεύων χαρακτήρας, θα εξελισσόταν σε έναν από τους πιο αναγνωρίσιμους ήρωες της παγκόσμιας ποπ κουλτούρας.

Αυτός ο μοναδικός ήρωας -ένας ναύτης με ένα μάτι, σφιγμένες γροθιές και πίπα στο στόμα, που έπαιρνε απίστευτη δύναμη κάθε φορά που έτρωγε σπανάκι- έγινε τόσο δημοφιλής που μέσα σε λίγα χρόνια επέβαλε την παρουσία του, όχι μόνο στα κόμικς αλλά και στην καρδιά εκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο.

Τον ίδιο χρόνο που εμφανίστηκε στα κόμικ, η Paramount Pictures, σε συνεργασία με τα Fleischer Studios, κυκλοφόρησε την πρώτη σειρά κινουμένων σχεδίων του Ποπάι (1933), που καθιέρωσε τον χαρακτήρα στο κοινό παγκοσμίως.

Από εκείνη τη στιγμή, ο Ποπάι έπαψε να ανήκει μόνο στο χαρτί και πέρασε οριστικά στην καθημερινότητα εκατομμυρίων παιδιών σε όλο τον κόσμο.

Η έμπνευση

Το άτομο που πιστεύεται ότι αποτέλεσε την έμπνευση του δημιουργού για τον Ποπάι ήταν ο πολωνικής καταγωγής Φρανκ «Ρόκι» Φίγκελ, ένας σκληρός εργάτης από το Τσέστερ του Ιλινόις, ο οποίος έμπλεκε πάντα σε καβγάδες.

Λέγεται ότι ήταν επαγγελματίας πυγμάχος. Ωστόσο, μοίραζε επίσης καραμέλες και λιχουδιές σε παιδιά, μεταξύ των οποίων και του του Segar, ο οποίος είχε στο μυαλό του τον Φίγκελ όταν δημιούργησε τον Ποπάι. Ο Φίγκελ περιγράφεται ότι ήταν «ακριβώς όπως ο φανταστικός ναυτικός που αγαπούσε το σπανάκι, ένας μονόφθαλμος τύπος με προεξέχον πηγούνι».

Ο Ποπάι στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, όμως, ο Ποπάι δεν ήταν απλώς ένας ήρωας κόμικ. Ήταν κομμάτι μιας καθημερινότητας που μεγάλωσε γενιές.

Η πρώτη εμφάνιση του Ποπάι στην Ελλάδα έγινε το 1947, στο περιοδικό Σινεάκ, σε σχέδια του ίδιου του Segar - πριν καν κυκλοφορήσει στην αυτοτελή του μορφή στις ΗΠΑ.

Το 1963 οι περιπέτειες του Ποπάι εμφανίστηκαν στις ελληνικές εφημερίδες, ενώ στα τέλη της δεκαετίας του '60 οι ιστορίες του εμφανίστηκαν στο περιοδικό Βέλος των εκδόσεων Μίκυ Μάους Τερζόπουλου σε σχέδια του Bud Sagendorf, του διάδοχου και κύριου εικονογράφου μετά τον Segar.

Τον Ιούνιο του 1973 οι εκδόσεις Δραγούνη πήραν την άδεια να δημοσιεύσουν έναν δικό του τίτλο κόμικς, που γνώρισε τεράστια επιτυχία και έφθασε σε περισσότερα από 1.000 τεύχη, καθιστώντας τον Ποπάι το «αντίπαλο δέος» του Μίκυ Μάους στο παιδικό αναγνωστικό κοινό.

Το καλοκαίρι του 2022, έγινε η πιο πρόσφατη έκδοση στην Ελλάδα από τις εκδόσεις Μικρός Ήρως, η οποία συγκεντρώνει σε χρωματιστούς τόμους τις ιστορίες του Bud Sagendorf.

Η Όλιβ και η μεγάλη καρδιά του Ποπάι

Σε κάθε περιπέτεια του Ποπάι, υπάρχει μια αδιαμφισβήτητη αίσθηση αγάπης και προσήλωσης - και αυτή δεν είναι άλλη από τη σχέση του με την Όλιβ Όιλ (Olive Oyl).

Η σχέση τους δεν ήταν ποτέ τέλεια - ήταν όμως σταθερή, επίμονη και ανθρώπινη. Κι αυτό ακριβώς την έκανε τόσο αληθινή.

Η Όλιβ, με τη λεπτή σιλουέτα, την ξεχωριστή φωνή και την ακαταμάχητη προσωπικότητα, ήταν κάτι πολύ περισσότερο από απλώς «το κορίτσι του». Ήταν η έμπνευση πίσω από πολλές από τις περιπέτειες του ναύτη.

Ο Ποπάι έτρεχε, πάλευε και νικούσε κάθε κακό για να την προστατεύσει - κυρίως από τον Μπλούτο (Bluto/Brutus), τον αδιάκοπο ανταγωνιστή του Ποπάι για την καρδιά της.

Αυτή η σχέση δεν ήταν απλά ρομαντική. Ήταν ένας ύμνος στην πίστη και στη σταθερότητα, δίνοντας κουράγιο σε μικρούς και μεγάλους να πιστεύουν ότι η αγάπη αξίζει κάθε προσπάθεια.

Οι συνοδοιπόροι του Ποπάι

Ο κόσμος του Ποπάι είναι γεμάτος χαρακτήρες που έγιναν ιδιαίτερα αγαπητοί. Εκτός από την Όλιβ και τον Μπλούτο, μερικοί από τους πιο αξέχαστους είναι οι:

• Swee'Pea: Το μικρό παιδί που ο Ποπάι υιοθέτησε και προστάτευσε με κάθε τρόπο.
• J. Wellington Wimpy: Ο φιλικός αλλά αθεράπευτος λάτρης των χάμπουργκερ.
• Eugene the Jeep: Το μυστηριώδες μαγικό πλάσμα με εξωτικές δυνάμεις.
• Sea Hag: Η κακιά μάγισσα και συχνά αντίπαλος στις περιπέτειες.

Η ανάμνηση που δεν ξεθωριάζει

Από το 1933 μέχρι σήμερα, η εικόνα του Ποπάι ξυπνά αναμνήσεις από τα παιδικά μας χρόνια, από μάχες με φανταστικούς εχθρούς και από κονσέρβες με σπανάκι που είχαν μαγική δύναμη.

Ίσως γι' αυτό ο Ποπάι δεν ξεχάστηκε ποτέ. Γιατί δεν μιλούσε μόνο στα παιδιά, αλλά και στο παιδί που όλοι κουβαλάμε μέσα μας.

Ο Ποπάι δεν ήταν απλώς ένας ήρωας κινουμένων σχεδίων. Ήταν η φωνή που μας έλεγε να μη φοβόμαστε, να μη λυγίζουμε, να πιστεύουμε στον εαυτό μας. Και ίσως γι’ αυτό, 97 χρόνια μετά, παραμένει εδώ - όχι ως καρτούν, αλλά ως ανάμνηση που δεν ξεθώριασε ποτέ.