Σκέρτσος: «Μέχρι τέλος Σεπτεμβρίου παραδίδουμε ένα ουσιαστικά καινούριο ΟΑΚΑ»

Με το βλέμμα στραμμένο στην επόμενη ημέρα των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, αλλά και στην ανάγκη να διασφαλιστεί ότι οι μεγάλες υποδομές της χώρας δεν θα αφεθούν ξανά στη φθορά του χρόνου, ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος θέτει στο επίκεντρο το ΟΑΚΑ και την εκτεταμένη προσπάθεια αποκατάστασης και αναβάθμισής του.

Με αφορμή τη συμπλήρωση 22 ετών από την έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας, ο κ. Σκέρτσος ανατρέχει στην επιτυχία της διοργάνωσης, αλλά και στην αδυναμία της Πολιτείας να διαχειριστεί αποτελεσματικά την «επόμενη ημέρα» των ολυμπιακών υποδομών. Όπως επισημαίνει, το ΟΑΚΑ αποτελεί το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα μιας υποδομής μεγάλης κλίμακας που για χρόνια δεν έλαβε τις επενδύσεις και τη συστηματική συντήρηση που απαιτούσε.

Η παρακαταθήκη του 2004 και το στοίχημα της επόμενης ημέρας

Ο υπουργός Επικρατείας θυμάται την έναρξη των Αγώνων του 2004 ως μια στιγμή εθνικής υπερηφάνειας, υπογραμμίζοντας ότι η Ελλάδα ανέλαβε ένα μεγάλο στοίχημα ενώπιον της παγκόσμιας κοινότητας και το κέρδισε, παρουσιάζοντας τον καλύτερο εαυτό της.

Η Αθήνα φιλοξένησε μια διοργάνωση που, όπως σημειώνει, έμεινε στη συλλογική μνήμη ως μια μεγάλη εθνική επιτυχία. Ωστόσο, πίσω από αυτή την επιτυχία υπήρξε και ένα δεύτερο στοίχημα, εξίσου κρίσιμο, το οποίο δεν κερδήθηκε: η αξιοποίηση και η συντήρηση της ολυμπιακής κληρονομιάς.

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες άφησαν πίσω τους ένα σημαντικό απόθεμα υποδομών, το οποίο χρηματοδοτήθηκε από τους φορολογούμενους. Δεν υπήρξε, όμως, εγκαίρως ένα σταθερό και αποτελεσματικό σχέδιο για τη μεταολυμπιακή αξιοποίηση, τη λειτουργία και τη συστηματική συντήρησή τους.

Ο ίδιος χαρακτηρίζει την εξέλιξη αυτή «μια συλλογική αποτυχία όλων μας», επισημαίνοντας παράλληλα ότι «η φθορά του χρόνου, όταν συναντά την απουσία συντήρησης, είναι αμείλικτη».

Από την εγκατάλειψη στην επένδυση

Το ΟΑΚΑ, σύμφωνα με τον κ. Σκέρτσο, είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της πραγματικότητας. Ένα συγκρότημα μοναδικό για τα ελληνικά δεδομένα, το οποίο για χρόνια δεν έλαβε τις επενδύσεις που απαιτούσε η κλίμακα και η σημασία του.

Η εικόνα αυτή άρχισε να αλλάζει από το 2022, όταν ξεκίνησε μια διαφορετική προσπάθεια. Για πρώτη φορά μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004 υλοποιείται ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα ανακαίνισης και αναβάθμισης του ΟΑΚΑ, με τη στήριξη του Ταμείου Ανάκαμψης και την εποπτεία της Μονάδας Στρατηγικών Επενδύσεων του Υπερταμείου, του Υπουργείου Αθλητισμού και της Διοίκησης του ΟΑΚΑ.

Η ένταξη της ανάπλασης στο Ταμείο Ανάκαμψης δεν ήταν, όπως σημειώνει, μια αυτονόητη διαδικασία. Προηγήθηκε εκτενής διαπραγμάτευση με τις ευρωπαϊκές αρχές ειδικά για το συγκεκριμένο έργο, την οποία, όπως αναφέρει, η ελληνική πλευρά κατάφερε να κερδίσει.

Η επιλογή της επένδυσης στο ΟΑΚΑ συνδέεται, κατά τον ίδιο, με μια ευρύτερη αντίληψη για την ποιότητα ζωής και τον δημόσιο χώρο. Η Πολιτεία, όπως υπογραμμίζει, οφείλει να επενδύει σε σύγχρονες, ασφαλείς και προσβάσιμες αθλητικές εγκαταστάσεις, στις οποίες όλοι οι πολίτες, χωρίς διακρίσεις, θα μπορούν να αθλούνται, να ψυχαγωγούνται και να αξιοποιούν δημιουργικά τον χρόνο τους.

Το ΟΑΚΑ ως δημόσιος χώρος για την Αθήνα του αύριο

Η αναβάθμιση του ΟΑΚΑ δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως ένα τεχνικό έργο αποκατάστασης μιας παλιάς ολυμπιακής εγκατάστασης. Εντάσσεται σε μια ευρύτερη συζήτηση για την Αθήνα και τη μορφή που πρέπει να έχει μια σύγχρονη ευρωπαϊκή μητρόπολη.

«Μια σύγχρονη και συνεκτική πόλη δεν είναι μόνο οι δρόμοι, τα μέσα μεταφοράς και τα κτίρια. Είναι και τα μεγάλα μητροπολιτικά πάρκα της. Οι χώροι πρασίνου. Οι αθλητικές υποδομές. Οι δημόσιοι χώροι που δίνουν στους ανθρώπους τη δυνατότητα να συναντηθούν, να κινηθούν, να αθληθούν και να ζήσουν καλύτερα», σημειώνει.

Σε αυτή την προοπτική, το ΟΑΚΑ μπορεί και πρέπει να αποτελέσει σημείο αναφοράς για ολόκληρο το λεκανοπέδιο. Η επένδυση που βρίσκεται σε εξέλιξη αφορά, επομένως, όχι μόνο την αποκατάσταση των εγκαταστάσεων, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η Αθήνα αντιλαμβάνεται και αξιοποιεί τον δημόσιο χώρο της.

Οι παρεμβάσεις σε όλο το συγκρότημα

Ο σχεδιασμός προβλέπει ένα ευρύ πρόγραμμα εργασιών, πολύ πέρα από μια απλή αισθητική ανανέωση.

Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν στατικές και λειτουργικές αποκαταστάσεις σε όλα τα κτίρια, ενεργειακή αναβάθμιση, ενισχύσεις κτιριακών και αθλητικών υποδομών, έργα στις πισίνες και στο ποδηλατοδρόμιο, νέα συστήματα πυρασφάλειας, αποκατάσταση των μεταλλικών κατασκευών στις εισόδους, στο Τείχος των Εθνών και στην Αγορά, καθώς και αναβάθμιση του περιβάλλοντος χώρου.

Πρόκειται για ένα συνολικό σχέδιο που επιχειρεί να επαναφέρει το ΟΑΚΑ σε πλήρη λειτουργικότητα και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ώστε να αποτελέσει έναν σύγχρονο αθλητικό και δημόσιο χώρο.

Η αποκατάσταση των στεγάστρων του Καλατράβα

Στο πιο εμβληματικό ίσως τμήμα της παρέμβασης βρίσκεται η αποκατάσταση των στεγάστρων του Καλατράβα.

Το αρχιτεκτονικό έργο που ταυτίστηκε με τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας και απέκτησε παγκόσμια αναγνωρισιμότητα χρειάστηκε, δύο δεκαετίες μετά τη δημιουργία του, εκτεταμένη στατική και λειτουργική αποκατάσταση.

Οι εργασίες αφορούν την επισκευή προβληματικών σημείων, την αποκατάσταση της απαιτούμενης στατικής επάρκειας και την αντικατάσταση στοιχείων των μεταλλικών κατασκευών και των πολυκαρβονικών πάνελ.

Για τον κ. Σκέρτσο, το συγκεκριμένο έργο έχει και έναν ιδιαίτερο συμβολισμό: ένα αρχιτεκτονικό δημιούργημα παγκόσμιας εμβέλειας, που αποτέλεσε σύμβολο της Αθήνας του 2004, χρειάστηκε δύο δεκαετίες αργότερα μια μεγάλη επιχείρηση αποκατάστασης.

Το μάθημα της συντήρησης

Πίσω από την περίπτωση του ΟΑΚΑ, ο υπουργός Επικρατείας βλέπει ένα ευρύτερο μάθημα για τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το κράτος.

«Το κράτος δεν κρίνεται μόνο από την ικανότητά του να κατασκευάζει. Κρίνεται και από την ικανότητά του να συντηρεί», σημειώνει.

Η κατασκευή και τα εγκαίνια ενός νέου έργου, όπως υπογραμμίζει, δεν αποτελούν το τέλος της ευθύνης της Πολιτείας. Εξίσου σημαντικό είναι να διασφαλίζεται ότι μια υποδομή θα παραμένει λειτουργική, ασφαλής και χρήσιμη 10, 20 ή 30 χρόνια μετά την ολοκλήρωσή της.

«Αυτό ακριβώς πρέπει να αλλάξουμε», αναφέρει, θέτοντας τη συντήρηση στο ίδιο επίπεδο σημασίας με την κατασκευή.

«Μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου ένα ουσιαστικά καινούριο ΟΑΚΑ»

Ο στόχος που θέτει ο υπουργός είναι συγκεκριμένος: μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου να έχει παραδοθεί ένα ουσιαστικά καινούριο ΟΑΚΑ.

Ωστόσο, για τον ίδιο, η ολοκλήρωση των έργων δεν αποτελεί το τέλος της προσπάθειας. Αντίθετα, το πραγματικό στοίχημα ξεκινά την επόμενη ημέρα, ώστε να μην απαιτηθεί ξανά, σε είκοσι χρόνια από σήμερα, μια αντίστοιχη μεγάλη και δαπανηρή επιχείρηση διάσωσης.

Ήδη, όπως αναφέρει, υπάρχει σχέδιο λειτουργίας και συντήρησης του ΟΑΚΑ, με στόχο το συγκρότημα να αξιοποιείται καθημερινά και να λειτουργεί ως σύγχρονος μητροπολιτικός αθλητικός χώρος, αλλά και ως ένας μεγάλος δημόσιος χώρος ανοιχτός στους πολίτες και τους επισκέπτες της πρωτεύουσας.

Η παρακαταθήκη που πρέπει να μείνει

Στην τελική αποτίμηση, η υπόθεση του ΟΑΚΑ αποκτά για τον κ. Σκέρτσο ευρύτερη σημασία. Η πραγματική παρακαταθήκη των Ολυμπιακών Αγώνων, όπως υποστηρίζει, δεν μπορεί να περιορίζεται στην ανάμνηση της επιτυχίας του 2004.

Το ζητούμενο είναι να υπάρξει η θεσμική και πολιτική ωριμότητα ώστε όσα δημιουργήθηκαν τότε να προστατευθούν, να συντηρηθούν και να παραμείνουν χρήσιμα στις επόμενες γενιές.

«Γιατί τελικά αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη παρακαταθήκη που μπορούμε να αφήσουμε από τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004: όχι μόνο να θυμόμαστε τι καταφέραμε τότε, αλλά να μάθουμε πώς να προστατεύουμε όσα δημιουργήσαμε. Και αυτό είναι ένα στοίχημα που αυτή τη φορά δεν έχουμε την πολυτέλεια να χάσουμε».

Ο υπουργός Επικρατείας κλείνει με ευχαριστίες προς τους ανθρώπους που εργάζονται όλα αυτά τα χρόνια για την ολοκλήρωση του έργου:

«Οφείλουμε θερμές ευχαριστίες σε όλους τους ανθρώπους, και είναι πάρα πολλοί και πολλές, που εργάζονται καθημερινά αυτά τα χρόνια για να παραδώσουν σε όλους μας το καινούριο ΟΑΚΑ».