Αδιέξοδο στη Μέση Ανατολή: «Δεν μιλάμε με το Ιράν», λέει ο Τραμπ

Η Μέση Ανατολή βρίσκεται ξανά μπροστά σε ένα επικίνδυνο σταυροδρόμι. Οι εχθροπραξίες μπορεί να έχουν περιοριστεί σε σχέση με τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου, όμως η διπλωματική προσπάθεια για τον τερματισμό της σύγκρουσης ΗΠΑ–Ιράν μοιάζει να έχει «παγώσει».

Ο Ντόναλντ Τραμπ έστειλε ξεκάθαρο μήνυμα: δεν διεξάγονται συνομιλίες με το Ιράν και δεν έχει προγραμματιστεί κάποιος νέος γύρος διαπραγματεύσεων.

Την ίδια ώρα, η Τεχεράνη επιμένει στη δική της γραμμή και διαμηνύει ότι το Στενό του Ορμούζ δεν πρόκειται να ανοίξει χωρίς ανταλλάγματα από την Ουάσιγκτον.

Και κάπου ανάμεσα στις δύο πλευρές βρίσκεται μια κρίσιμη θαλάσσια αρτηρία, από την οποία εξαρτάται μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας.

Ο Τραμπ κλείνει την πόρτα στον διάλογο

«Δεν διεξάγονται αυτή τη στιγμή ούτε συζητήσεις ούτε συνομιλίες, ούτε προγραμματίζονται», ανέφερε ο Αμερικανός πρόεδρος, επαναλαμβάνοντας παράλληλα ότι ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός παραμένει σε πλήρη ισχύ.

Η δήλωση ήρθε σε μια στιγμή που μόλις μία ημέρα νωρίτερα ο ειδικός απεσταλμένος της αμερικανικής κυβέρνησης και γαμπρός του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, είχε περιγράψει τις επαφές με την Τεχεράνη ως «πολύ θετικές».

Η αντίφαση είναι εμφανής.

Όπως μετέδωσε το Γαλλικό Πρακτορείο, επικαλούμενο πηγή στην αμερικανική πλευρά, οι συνομιλίες ανεστάλησαν και ο Τραμπ ζήτησε από τις ομάδες του να μην συνεχίσουν τον διάλογο όσο το Ιράν δεν αποδέχεται τις αμερικανικές θέσεις.

Το Ιράν απαντά με το Ορμούζ

Η Τεχεράνη, πάντως, δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να κάνει πίσω.

Ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Ιράν, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, ξεκαθάρισε ότι το Στενό του Ορμούζ δεν πρόκειται να ανοίξει όσο οι ΗΠΑ δεν τηρούν, σύμφωνα με την ιρανική πλευρά, τις δεσμεύσεις που απορρέουν από το μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ.

Το μήνυμα της Τεχεράνης είναι σαφές: πρώτα οι αμερικανικές παραχωρήσεις και μετά το άνοιγμα του Ορμούζ.

Στις απαιτήσεις της περιλαμβάνονται η άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, η αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων, η άρση του πετρελαϊκού εμπάργκο και ο τερματισμός των στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Δύο διαφορετικές εικόνες για το Στενό

Ο Ντόναλντ Τραμπ υποστηρίζει ότι το Ορμούζ είναι ανοικτό και λειτουργεί, υποστηρίζοντας μάλιστα ότι οι θαλάσσιες νάρκες έχουν είτε απομακρυνθεί είτε πυροδοτηθεί.

Η Τεχεράνη, αντίθετα, επιμένει ότι το πέρασμα παραμένει κλειστό.

Η πραγματικότητα στη θάλασσα είναι πολύ πιο σύνθετη. Η κίνηση των πλοίων βρίσκεται σε δραματικά χαμηλότερα επίπεδα από εκείνα πριν από τον πόλεμο, ενώ η καταγραφή της ναυσιπλοΐας γίνεται ακόμη δυσκολότερη, καθώς ορισμένα πλοία απενεργοποιούν τους πομπούς εντοπισμού τους όταν επιχειρούν να διασχίσουν την περιοχή.

Το αποτέλεσμα είναι ένα ιδιότυπο «μπρα ντε φερ» γύρω από μια από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς του πλανήτη.

Νέα ένταση με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα

Σαν να μην έφτανε η αντιπαράθεση Ουάσιγκτον–Τεχεράνης, νέα εστία έντασης δημιουργήθηκε ανάμεσα στο Ιράν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Το Αμπού Ντάμπι κατηγόρησε την Τεχεράνη ότι εκτόξευσε δύο βαλλιστικούς πυραύλους προς την περιοχή, οι οποίοι έπεσαν στη θάλασσα.

Τα ΗΑΕ υποστήριξαν ότι στόχος ήταν η διεθνής ναυσιπλοΐα και ανακοίνωσαν την αναστολή, μέχρι νεοτέρας, όλων των εμπορικών ανταλλαγών και των χρηματοοικονομικών συναλλαγών με το Ιράν.

Η Τεχεράνη απέρριψε κατηγορηματικά τις κατηγορίες, αρνούμενη ότι εκτόξευσε ιρανικούς πυραύλους εναντίον των ΗΑΕ.

Η νέα αυτή αντιπαράθεση αυξάνει τον φόβο ότι ο πόλεμος μπορεί να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη περιφερειακή διάσταση.

Το Ομάν κρατά τον ρόλο του μεσολαβητή

Μέσα σε αυτό το σκηνικό, το Ομάν αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Ιράν και Ομάν συζητούν εδώ και εβδομάδες για το μέλλον της διαχείρισης του Στενού του Ορμούζ, ενώ σύμφωνα με την Τεχεράνη έχουν ήδη συμφωνηθεί οι γεωγραφικές συντεταγμένες που θα πρέπει να ακολουθούν τα πλοία κατά την είσοδο και την έξοδό τους από τη θαλάσσια οδό.

Το Κατάρ, που επιχειρεί επίσης να διαδραματίσει ρόλο μεσολαβητή, εκτιμά ότι μια συμφωνία ανάμεσα σε Ιράν και Ομάν θα μπορούσε να διευκολύνει την επανέναρξη των αμερικανοϊρανικών διαπραγματεύσεων.

Όμως η Ουάσιγκτον απορρίπτει την ιδέα να αποκτήσει η Τεχεράνη τον έλεγχο της λειτουργίας του Ορμούζ ή να επιβάλει τέλη για τη διέλευση των πλοίων.

Ο Τραμπ ανεβάζει ξανά τους τόνους

Την ίδια στιγμή, ο Αμερικανός πρόεδρος συνεχίζει τις δηλώσεις που κρατούν την ένταση ψηλά.

Ο Τραμπ έχει φτάσει στο σημείο να αναφέρεται στο Στενό του Ορμούζ ως πιθανή «νέα περιοχή των ΗΠΑ», δημοσιεύοντας μάλιστα σχετικό χάρτη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Παράλληλα, έχει απειλήσει ακόμη και το Ομάν, ενώ η αμερικανική κυβέρνηση συνεχίζει την οικονομική και στρατιωτική πίεση προς την Τεχεράνη.

Ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών και η διεύρυνση των κυρώσεων αποτελούν πλέον βασικά εργαλεία της Ουάσιγκτον, με στόχο να αυξηθεί σταδιακά το κόστος για την Τεχεράνη.

Το πρόβλημα είναι ότι όσο αυξάνεται η πίεση, τόσο δυσκολότερο γίνεται να βρεθεί κοινός τόπος για μια συμφωνία.

Το μεγάλο στοίχημα είναι πλέον το Ορμούζ

Η προθεσμία των 60 ημερών που προέβλεπε η συμφωνία του Ιουνίου έληξε χωρίς να έχει επιτευχθεί η πολυπόθητη διπλωματική λύση.

Τώρα, κάθε πλευρά περιμένει την άλλη να κάνει το πρώτο βήμα.

Οι ΗΠΑ απαιτούν από το Ιράν να αποδεχθεί τους αμερικανικούς όρους. Η Τεχεράνη ζητά πρώτα την άρση του αποκλεισμού, την αποδέσμευση των κεφαλαίων της και τον τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων.

.