Απίστευτο ουράνιο φαινόμενο: Τα «κόκκινα ξωτικά» red sprites και πώς συνδέονται με τους κεραυνούς

Το εντυπωσιακό και σπάνιο ατμοσφαιρικό φαινόμενο των Red Sprites (Κόκκινα Ξωτικά) απαθανάτισε σε βίντεο ο κυνηγός καταιγίδων Γιώργος Παρασκευαΐδης το βράδυ της Τρίτης. Το υλικό δημοσιεύτηκε από τον ίδιο στους Καιρόφιλους Κύπρου.

Τα Red Sprites ανήκουν στην κατηγορία των «Παροδικών Φωτεινών Συμβάντων» (TLEs - Transient Luminous Events), η οποία περιλαμβάνει και άλλα σπάνια φαινόμενα, όπως τα Blue Jets, Gigantic Jets και Elves. Αν και η πρώτη επίσημη καταγραφή τους σε εικόνα έγινε τυχαία από επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Μινεσσότα στις 6 Ιουλίου 1989, υπάρχουν αναφορές για θεάσεις του φαινομένου από πολύ παλαιότερα.

Χαρακτηριστικά και σύνδεση με τις καταιγίδες

Τα Red Sprites εμφανίζονται κυρίως με ερυθρό χρώμα και παρατηρούνται πάνω από ισχυρές καταιγίδες, σε υψόμετρο που κυμαίνεται από περίπου 40-50 χιλιόμετρα έως και τα 90 χιλιόμετρα. Συνδέονται έμμεσα με κεραυνούς θετικού φορτίου (Positive Cloud to Ground lightning strokes). Σύμφωνα με μελέτη του Craig J. Rodger (1999), η οπτική τους αποτύπωση μπορεί να ποικίλλει, καθώς μπορεί να μοιάζουν με απλές στήλες ή να έχουν τη μορφή «μεδουσών» στον ουρανό.

Όπως εξηγεί η ομάδα Athens Astrophotography and Storm Chasing Team, η εμφάνιση των Red Sprites είναι αποτέλεσμα ενός τοπικού διεγέρσεων και ιονισμών των μορίων της ατμόσφαιρας (κυρίως μοριακού αζώτου). Προκαλούνται από προϋπάρχουσες διαταραχές στην περιοχή αυτή, οι οποίες είναι στήλες κρύου πλάσματος (μερικώς ιονισμένο αέριο που αποτελείται από ιόντα και ελεύθερα ηλεκτρόνια).

Συνθήκες παρατήρησης

Για την επιτυχή καταγραφή των Red Sprites, είναι απαραίτητο να υπάρχει μια γραμμή ισχυρών καταιγίδων σε απόσταση από 50-100 χιλιόμετρα έως και 600-800 χιλιόμετρα από τον παρατηρητή. (Αυτές οι συνθήκες ίσχυαν το βράδυ της Δευτέρας 13 προς Τρίτη 14 Νοεμβρίου, με καταιγίδες στον θαλάσσιο χώρο δυτικά του νησιού). Όσο πιο κοντά βρίσκονται οι καταιγίδες, τόσο πιο ψηλά εμφανίζονται τα φαινόμενα.

Είναι εξαιρετικά δύσκολο να παρατηρηθούν με γυμνό μάτι, καθώς διαρκούν μόλις μερικά χιλιοστά του δευτερολέπτου. Είναι ιδιαίτερα αμυδρά και απαιτείται πλήρης απουσία φωτορύπανσης.