Από τη Σμύρνη στην κορυφή του κόσμου - Η μυθική ζωή του Αριστοτέλη Ωνάση

Ο Αριστοτέλης Ωνάσης έμεινε στην ιστορία ως ο άνθρωπος που «διάβασε» νωρίς το μέλλον της ναυτιλίας, πόνταρε αποφασιστικά στο πετρέλαιο και έχτισε μια αυτοκρατορία που ξεπέρασε τα όρια της επιχειρηματικότητας, αγγίζοντας τον μύθο.

Πίσω από τη λάμψη του Σκορπιού και της Christina, όμως, υπήρχε μια διαδρομή γεμάτη ρίσκο, διεθνείς συμφωνίες, μεγάλες συγκρούσεις και στο τέλος, μια προσωπική απώλεια που σημάδεψε την τελευταία του διετία, με τον Έλληνα Κροίσο να φεύγει από τη ζωή , σαν σήμερα, πριν 51 χρόνια.

Από τη Σμύρνη της Μικρασιατικής Καταστροφής στο Μπουένος Άιρες

Ο Ωνάσης γεννήθηκε τον Ιανουάριο του 1906 στη Σμύρνη. Τον Σεπτέμβριο του 1922, στα 16 του, είδε την πόλη του να καίγεται και την οικογενειακή περιουσία να καταρρέει, ακολουθώντας το κύμα των προσφύγων προς την Αθήνα. Έναν χρόνο αργότερα, τον Αύγουστο του 1923, ταξίδεψε στην Αργεντινή με «διαβατήριο Νάνσεν» - το έγγραφο που δινόταν σε ανιθαγενείς πρόσφυγες.

Στο Μπουένος Άιρες έκανε τα πρώτα του βήματα. Εργάστηκε ως νυχτερινός τηλεφωνητής και το 1924 ίδρυσε εταιρεία εισαγωγών-εξαγωγών στον καπνό. Μέχρι το 1932 είχε συγκεντρώσει κεφάλαιο που του επέτρεψε να κάνει το μεγάλο άλμα.

Η «στιγμή» που αλλάζει τα πάντα: Η ναυτιλία

Το 1932 στράφηκε οριστικά στη ναυτιλία. Το 1933 αγόρασε τα πρώτα του φορτηγά πλοία (παλιά σκαριά του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου) και τα βάφτισε με τα ονόματα των γονιών του: Onassis-Penelope και Onassis-Socrates.

Η απόδειξη, ωστόσο, της μεγάλης του διορατικότητας ήταν το πετρέλαιο. Το 1938 ναυπήγησε το πρώτο του τάνκερ, το 15.000 τόνων Ariston, στο Γκέτεμποργκ, ανοίγοντας μια πορεία που θα τον έκανε πρωτοπόρο στους Έλληνες εφοπλιστές στον χώρο των δεξαμενόπλοιων.

Λίγο πριν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, το 1939, ίδρυσε την πρώτη του παναμαϊκή εταιρεία και υιοθέτησε συστηματικά τα flags of convenience, μια επιλογή-κλειδί για το διεθνές του μοντέλο.

Μεταπολεμική εκτόξευση: Λίμπερτι, τάνκερ, Μόντε Κάρλο

Μετά τον πόλεμο, η άνοδος της περιουσίας του ήταν εκθετική. Αγόρασε Liberty ships και στη συνέχεια T2 tankers, ενώ στα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια εντόπισε ευκαιρίες στα γερμανικά ναυπηγεία, παραγγέλνοντας μαζικά νέα πλοία.

Το 1953 ναυπήγησε στο Αμβούργο το πρώτο supertanker του (46.000 τόνων) και το ονόμασε προς τιμήν της πρώτης συζύγου του, Αθηνάς (Τίνας) Λιβανού.

Την ίδια δεκαετία, εγκατέστησε το επιχειρηματικό του κέντρο στο Μόντε Κάρλο και απέκτησε σημαντικό μερίδιο ελέγχου στη Société des Bains de Mer (SBM) – τον όμιλο που συνδέεται με το Καζίνο του Μόντε Κάρλο και την «καρδιά» της οικονομίας του πριγκιπάτου.

Ολυμπιακή Αεροπορία: Το ελληνικό στοίχημα

Το 1956, μετά την αγορά των δικαιωμάτων εκμετάλλευσης της προβληματικής τότε ΤΑΕ, ίδρυσε την «Ολυμπιακή». Στις 6 Απριλίου 1957 ξεκίνησε επίσημα πτήσεις, με υψηλό επίπεδο υπηρεσιών για τα δεδομένα της εποχής και με γρήγορη διεθνή ανάπτυξη.

Η σύμβαση με το ελληνικό κράτος λύθηκε στα τέλη του 1974, ενώ η εταιρεία επανεθνικοποιήθηκε στις 4 Αυγούστου 1975, λίγους μήνες μετά τον θάνατό του.

Σκορπιός, Christina και η δημόσια ζωή ενός μύθου

Το 1963 αγόρασε τον Σκορπιό, ένα μικρό, άγονο νησί απέναντι από τη Λευκάδα, που μετέτρεψε σε ιδιωτικό «παράδεισο» με φυτεύσεις, λιμάνια, ξενώνες και υποδομές.

Ο Σκορπιός και η θαλαμηγός Christina αποτέλεσαν ένα σκηνικό που σημάδεψε την τότε εποχή, φιλοξενώντας πολιτικούς, βιομηχάνους και σταρ, τροφοδοτώντας ασταμάτητα τη διεθνή δημοσιότητα.

Στην προσωπική του ζωή, ο γάμος του με την Αθηνά Λιβανού έληξε επίσημα το 1960. Ακολούθησε η μακρά σχέση με τη Μαρία Κάλλας, πριν τελικά πέσει η «βόμβα»: Στις 20 Οκτωβρίου 1968 παντρεύτηκε τη χήρα του Τσζον Κένεντι, Τζάκι, στον Σκορπιό.

Το χτύπημα που τον λύγισε, το τέλος στο Παρίσι, η κληρονομιά

Στις 24 Ιανουαρίου 1973 ο γιος του, Αλέξανδρος, σκοτώθηκε σε αεροπορικό δυστύχημα στο Ελληνικό, σε ηλικία μόλις 25 ετών. Για τον Ωνάση, ήταν το τραύμα από το οποίο δεν συνήλθε ποτέ.

Ο Αριστοτέλης Ωνάσης πέθανε στις 15 Μαρτίου 1975 στο Αμερικανικό Νοσοκομείο του Παρισιού και ετάφη στον Σκορπιό, δίπλα στον Αλέξανδρο και την αδελφή του Άρτεμη.

Η τελευταία του παρακαταθήκη αποτυπώθηκε και θεσμικά: Στη χειρόγραφη διαθήκη του προέβλεψε τη δημιουργία του Κοινωφελούς Ιδρύματος «Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης», με έδρα το Βαντούζ του Λιχτενστάιν και με πυλώνες δράσης τον πολιτισμό, την εκπαίδευση και την υγεία.

Σύμφωνα με το Ίδρυμα, η «ιδρυτική διακήρυξη» του σχεδιάστηκε από τον ίδιο τον Ωνάση σε πτήση πάνω από τον Ατλαντικό, τον Ιανουάριο του 1974, με τη φράση "aid, progress and development" να συμπυκνώνει τη φιλοσοφία του.