Αυθαίρετα: Παράταση έως το 2028 για τακτοποίηση – Ποια ακίνητα κερδίζουν χρόνο

Σε τροχιά διετούς παράτασης της προθεσμίας τακτοποίησης αυθαίρετων κατασκευών των Κατηγοριών 1 έως 4 βρίσκεται το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας σύμφωνα με πληροφορίες. Η νέα καταληκτική ημερομηνία μεταφέρεται –εφόσον οριστικοποιηθεί η ρύθμιση– στις 31 Μαρτίου 2028, δίνοντας επιπλέον χρόνο σε ιδιοκτήτες και μηχανικούς να διαχειριστούν εκκρεμότητες δεκαετιών.

Η παρέμβαση έρχεται σε μια περίοδο όπου η πίεση στην αγορά ακινήτων αυξάνεται, ενώ χιλιάδες υποθέσεις παραμένουν «κολλημένες» σε πολεοδομικές αποκλίσεις που θεωρούνταν για χρόνια ήσσονος σημασίας.

Κίνδυνος παράλυσης χωρίς παράταση

Η υφιστάμενη προθεσμία για τις Κατηγορίες 1 έως 4 λήγει στις 31 Μαρτίου 2026. Χωρίς παράταση, το ρίσκο για την αγορά θεωρείται μεγάλο. Αγοραπωλησίες, γονικές παροχές και δωρεές απειλούνται να μπλοκάρουν, καθώς ακόμη και μικρές πολεοδομικές αποκλίσεις –μετατοπίσεις κτιρίων, αλλαγές χρήσης, αδήλωτες διαμερισματώσεις– αρκούν για να «τινάξουν στον αέρα» μια μεταβίβαση.

ΠΟΜΙΔΑ: Όχι άλλες παρατάσεις, αλλά μόνιμη λύση

Παρά τη θετική κατεύθυνση της διετούς παράτασης, η ΠΟΜΙΔΑ δεν εμφανίζεται ικανοποιημένη. Η Ομοσπονδία επιμένει στη θεσμοθέτηση μόνιμης και απρόθεσμης διαδικασίας τακτοποίησης, με αυστηρούς κανόνες και σαφές πλαίσιο, ώστε να κλείσει οριστικά ένα ζήτημα που επανέρχεται διαρκώς με μεταβατικές ρυθμίσεις.

Στο τραπέζι και τα «μεγάλα» αυθαίρετα (Κατηγορία 5)

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στην τύχη των αυθαιρέτων της Κατηγορίας 5: εξ ολοκλήρου αυθαίρετα ή κτίρια με υπερβάσεις άνω του 40% σε δόμηση ή κάλυψη και 20% στο ύψος. Από το φθινόπωρο του 2020, τα ακίνητα αυτά βρίσκονται σε θεσμικό κενό.

Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο ιδιώτες. Δημόσια και δημοτικά κτίρια παραμένουν εκτός ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων για ενεργειακή ή στατική αναβάθμιση, καθώς τα αυθαίρετα δεν χρηματοδοτούνται από ευρωπαϊκά προγράμματα – ακόμη κι όταν υπάρχουν διαθέσιμα κονδύλια.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το ΥΠΕΝ εξετάζει περιορισμένο «άνοιγμα» της Κατηγορίας 5, κυρίως για κτήρια της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με αυστηρά κριτήρια που ακόμη δεν έχουν οριστικοποιηθεί. Η ΠΟΜΙΔΑ ζητά να ενταχθούν και αστικές κατοικίες ή ακίνητα που μπορούν να μετατραπούν σε κύρια κατοικία μέσω ειδικής διαδικασίας.

Παράταση και για την Ταυτότητα Κτιρίου

Στο ίδιο πακέτο παρεμβάσεων εντάσσεται και η Ταυτότητα Κτιρίου. Η ΠΟΜΙΔΑ ζητά τριετή παράταση για τα ιδιωτικά κτήρια «δημόσιας χρήσης», με το ΥΠΕΝ να εξετάζει μεταφορά της προθεσμίας έως τις 31 Ιανουαρίου 2028.

Η υποχρέωση αφορά, μεταξύ άλλων, σχολεία, θέατρα, κινηματογράφους, υγειονομικές δομές και τουριστικά καταλύματα άνω των 300 τ.μ., βάσει του άρθρου 55 του Ν.4495/2017.

Πρόστιμα και «πάγωμα» επενδύσεων

Χωρίς παράταση, κινδυνεύουν να μπλοκάρουν εντάξεις σε προγράμματα τύπου «Εξοικονομώ», οικοδομικές άδειες και εγκρίσεις εργασιών μικρής κλίμακας. Παράλληλα, η μη έκδοση ή η εκπρόθεσμη συμπλήρωση της Ταυτότητας Κτιρίου επισύρει πρόστιμο από 200 ευρώ έως και 10% της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου.

Συνάντηση ΥΠΕΝ – ΠΟΜΙΔΑ και ανοιχτός δίαυλος

Τα ζητήματα των παρατάσεων περιλαμβάνονται στα αιτήματα που είχε θέσει ο πρόεδρος της ΠΟΜΙΔΑ, Στράτος Παραδιάς, με επιστολή προς την πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ στις 11 Ιανουαρίου. Χθες πραγματοποιήθηκε συνάντηση εργασίας των δύο πλευρών υπό τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, με δέσμευση για διαρκή επικοινωνία.

Πολεοδομικός σχεδιασμός και ψηφιακά εργαλεία

Κατά τη συνάντηση, ο υπουργός παρουσίασε την πρόοδο στα 227 Τοπικά και 18 Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια, τη δημιουργία του Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας, την ολοκλήρωση του ψηφιακού χάρτη και τη σύσταση του Εθνικού Οργανισμού Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης, που φιλοδοξεί να αποτελέσει ενιαίο φορέα για άδειες, ελέγχους και διασφάλιση της πολεοδομικής νομιμότητας.