Χαμένα απομνημονεύματα επιζώντος της Χιροσίμα βρέθηκαν μετά από δεκαετίες σε αμερικανικό αρχείο

Τα απομνημονεύματα ενός ανθρώπου που επέζησε από τη θηριωδία της Χιροσίμα τον Αύγουστο του 1945, βρέθηκαν σε αμερικανικό αρχείο και εκδίδονται για πρώτη φορά ως βιβλίο αυτό το καλοκαίρι.

Το 230 σελίδων χειρόγραφο γράφτηκε το 1947 από τον Κιγιόσι Τανιμότο, ο οποίος έγινε μάρτυρας της καταστροφής της πόλης μετά τη ρίψη της ατομικής βόμβας το 1945. Τον ίδιο θα υποδυθεί τώρα ο Τεκεχίρο Χίρα, σε μια ταινία μεγάλου μήκους που πρόκειται να γυριστεί βασισμένη στα απομνημονεύματα του Τανιμότο. Ο Χίρα είναι ήδη γνωστός από τον ρόλο του ως ντετέκτιβ στο ιαπωνικό-βρετανικό δράμα του Netflix Giri, «Hagi».

Η προπαραγωγή της ταινίας ξεκινά τον Νοέμβριο ενόψει των γυρισμάτων τον Φεβρουάριο του 2027. Παραγωγός είναι ο Ντόναλντ Ρόζενφελντ, πρώην πρόεδρος της Merchant Ivory Productions, στις κλασικές ταινίες εποχής της οποίας περιλαμβάνεται το «Επιστροφή στο Χάουαρντς Εντ» με πρωταγωνίστρια την Έμα Τόμσον. Ο Ρόζενφελντ δήλωσε στον Guardian ότι με τις σημερινές επικείμενες πυρηνικές απειλές, μια ταινία για τη Χιροσίμα και η δημοσίευση της μαρτυρίας ενός επιζώντος δεν θα μπορούσαν να είναι πιο επίκαιρες.

«Είναι μια εις βάθος ματιά στο τι προκάλεσε αυτή η τρομερή βόμβα», τόνισε. «Είναι τόσο επίκαιρο τώρα με την κατάσταση στο Ιράν και τη Βόρεια Κορέα. Δεν μπορείς να φανταστείς τίποτα χειρότερο από τη Χιροσίμα, αλλά θα μπορούσε να είναι χειρότερα -υποτίθεται ότι τα σημερινά όπλα είναι 10.000 φορές ισχυρότερα. Πρέπει πραγματικά να διασφαλίσουμε ότι δεν θα συμβεί ποτέ ξανά».

Η στιγμή της φρίκης

Στις 6 Αυγούστου 1945, οι ΗΠΑ επιτέθηκαν στη Χιροσίμα με ατομική βόμβα σε μια προσπάθεια να τερματίσουν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η πρώτη πυρηνική επίθεση στον κόσμο αποδεκάτισε την πόλη, μετατρέποντάς την σε ερείπια. Υπολογίζεται ότι 120.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους μέσα στις πρώτες τέσσερις ημέρες μετά την έκρηξη. Σώματα κάηκαν και παραμορφώθηκαν λόγω της οξείας έκθεσης στην ακτινοβολία.

Τρεις ημέρες αργότερα, οι Αμερικανοί έριξαν μια βόμβα πλουτωνίου στο Ναγκασάκι, σκοτώνοντας περίπου 73.000 ανθρώπους. Στις 15 Αυγούστου, η Ιαπωνία συνθηκολόγησε, σημειώνοντας το τέλος του πολέμου.

Ο Τανιμότο, ο οποίος πέθανε το 1986 σε ηλικία 77 ετών, ήταν Μεθοδιστής ιερέας στη Χιροσίμα, του οποίου η ζωή σώθηκε επειδή έτυχε να λείπει εκείνη την ημέρα, καθώς μετέφερε μια ντουλάπα σε μια άλλη πόλη.

Επέστρεψε για να αντικρίσει ανείπωτες φρίκες. Αν και πίστευε ότι δεν θα μπορούσαν ποτέ να αποτυπωθούν με λόγια, τελικά αποφάσισε ότι μία εξιστόρηση «θα βοηθούσε να διασφαλιστεί ότι κανείς δεν θα το ξαναζούσε ποτέ», δήλωσε η κόρη του, Κόκο Τανιμότο Κόντο.

Στον πρόλογο του βιβλίου, η Κόντο γράφει για την ανάγκη να το θυμούνται οι μελλοντικές γενιές, καθώς «η μνήμη είναι η ελπίδα μας για επιβίωση ως ανθρώπινα όντα».

«Λίγοι άνθρωποι μιλούσαν για εκείνη την εποχή»

Έχοντας παραμείνει ανέκδοτο και ξεχασμένο σε ένα αμερικανικό αρχείο, το βιβλίο με τα απομνημονεύματα θα εκδοθεί στις 6 Αυγούστου, στην επέτειο της Χιροσίμα, από τον εκδοτικό οίκο Random House στις ΗΠΑ και την Penguin παγκοσμίως. Το βιβλίο έχει ήδη πουληθεί στις περισσότερες μεγάλες αγορές. Ο Ρόζενφελντ το περιέγραψε ως «εξαιρετικά καλογραμμένο».

Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει από εκδότες σε όλο τον κόσμο αυτό το καλοκαίρι, με έναν πρόλογο 9.000 λέξεων από την Κόντο, η οποία είναι σήμερα 81 ετών. Η ίδια γράφει: «Για πολλά χρόνια δεν μπορούσα να ζήσω στη Χιροσίμα, την πόλη όπου γεννήθηκα. Την ημέρα που έπεσε η ατομική βόμβα ήμουν οκτώ μηνών, ένα μωρό στην αγκαλιά της μητέρας μου. Πέρασαν 40 χρόνια μέχρι να βρει τη δύναμη να μου πει, με τα δικά της λόγια, πώς είχα επιζήσει. Λίγοι άνθρωποι μιλούσαν για εκείνη την εποχή. Οι αναμνήσεις τους, τούς κρατούσαν σιωπηλούς».

Η ίδια προσθέτει ότι «η έκρηξη ισοπέδωσε σχεδόν τα πάντα στο κέντρο της Χιροσίμα» και ότι η θερμοκρασία ήταν περίπου 4.000 βαθμοί Κελσίου στο σημείο μηδέν: «Κατέκαψε ξύλο, κεραμίδι, τσιμέντο και ανθρώπινη σάρκα». Η Κόντο συμμετέχει επίσης στην ταινία, φέρνοντας σε επαφή τους δημιουργούς με επιζώντες ή τις οικογένειές τους στο πλαίσιο της έρευνάς τους.

Η ταινία δανείζεται τον τίτλο της, «Hiroshima, 8:15», από την ακριβή ώρα που έπεσε η βόμβα. Σκηνοθετείται και γράφεται από τον Φιλ Τζοάνου, δημιουργό του αστυνομικού δράματος «State of Grace» («Χαριστική Βολή»).

Χαμένο το πολύτιμο χειρόγραφο

Το χειρόγραφο βρέθηκε στη βιβλιοθήκη σπάνιων βιβλίων και χειρογράφων Beinecke του Πανεπιστημίου Γέιλ στο Νιου Χέιβεν του Κονέκτικατ, ανάμεσα στα έγγραφα του Τζον Χέρσυ, του Αμερικανού βραβευμένου με Πούλιτζερ δημοσιογράφου, ο οποίος πέθανε το 1993.

Ο Χέρσυ είχε αναπτύξει φιλία με τον Τανιμότο όταν επισκέφθηκε τη Χιροσίμα οκτώ μήνες μετά τη βόμβα, γεγονός που ενέπνευσε το non-fiction βιβλίο του το 1946, με τίτλο «Hiroshima», στο οποίο βασίζεται επίσης η ταινία.

Στο σενάριο, ο Τανιμότο επιστρέφει σε μια πόλη τυλιγμένη σε πανύψηλες φλόγες και τοξικό καπνό, με τα κτίρια και τους ανθρώπους της διαλυμένους και καμένους, ενώ χοντρές μαύρες σταγόνες πέφτουν σαν βροχή «σχεδόν σαν λάδι που πέφτει από τον ουρανό». Συναντά άνδρες, γυναίκες και παιδιά των οποίων τα ρούχα έχουν γίνει κουρέλια πάνω στο σώμα τους.

Σε μια σκηνή, συναντά ένα αναποδογυρισμένο τραμ, με το πλάι του σκισμένο. «Οι επιβάτες στο εσωτερικό του έχουν απανθρακωθεί. Ελκύεται από τα θύματα. Παγωμένα. Σαν την Πομπηία. Ο καθένας σε μια διαφορετική στάση. Τα σώματά τους απανθρακωμένα. Μαύρα σαν κάρβουνο».

Ενώ οι Βρετανοί αιχμάλωτοι πολέμου ήταν μεταξύ εκείνων που υπέστησαν ακραία βαναυσότητα στα χέρια των Ιαπώνων προστατών τους, ο Τανιμότο λέει σε μια σκηνή: «Μας άξιζε να χάσουμε. Δεν μπορούσαμε να νικήσουμε. Μας άξιζε η ατομική βόμβα; Ίσως... ίσως όχι. Αλλά κανείς δεν καταλαβαίνει ακόμα... πώς ήταν η κατάσταση εδώ».