Δεν είναι μόνο το Αλτσχάιμερ: Οι τέσσερις τύποι άνοιας που δεν γνώριζες ότι υπάρχουν

Αυτό που σκέφτονται οι περισσότεροι άνθρωποι όταν ακούν τη λέξη «άνοια » είναι τα σταδιακά προβλήματα μνήμης, με τραγική κατάληξη την ολική απώλειά της. Αλλά αυτό που συχνά δεν γνωρίζουν, είναι ότι η άνοια μπορεί να προκαλέσει πολλά διαφορετικά συμπτώματα – επηρεάζοντας την ομιλία, τη συμπεριφορά, τον ύπνο, την κινητική λειτουργία και άλλα.

Στην πραγματικότητα, η άνοια είναι ένας γενικός όρος. Εκτιμάται ότι υπάρχουν περισσότεροι από 100 τύποι της συγκεκριμένης ασθένειας, με τη νόσο Αλτσχάιμερ να αποτελεί τον πιο συνηθισμένο υποτύπο, ο οποίος επηρεάζει περίπου το 60% όλων των περιπτώσεων. Η απώλεια μνήμης είναι ένα από τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα του συγκεκριμένου τύπου άνοιας.

Ωστόσο, περίπου το 40% όλων των περιπτώσεων άνοιας θεωρούνται διαφορετικοί, σπάνιοι τύποι. Δυστυχώς, η ύπαρξη ενός σπανιότερου υποτύπου άνοιας συχνά δυσχεραίνει τη διάγνωση και απαιτεί πιο σύνθετη φροντίδα.

Παρόλο που οι περισσότεροι άνθρωποι μπορεί να γνωρίζουν ορισμένους τύπους άνοιας - συμπεριλαμβανομένων των σωματίων Lewy, της άνοιας με νόσο του Πάρκινσον και της μετωποκροταφικής άνοιας - η γνώση περί της ύπαρξης άλλων, σπανιότερων τύπων άνοιας, είναι χαμηλή.

Οπίσθια φλοιώδης ατροφία

Η οπίσθια φλοιώδης ατροφία (PCA) επηρεάζει κυρίως την οπτική και χωρική λειτουργία. Η μνήμη δεν επηρεάζεται τόσο άσχημα νωρίς όσο στη νόσο Αλτσχάιμερ.

Τα άτομα με PCA μπορεί να δυσκολεύονται με τις οπτικές ψευδαισθήσεις και την πλοήγηση στον χώρο. Αυτό μπορεί να γίνει εμφανές κατά την ανάγνωση ή την αξιολόγηση του βάθους και του χώρου σε μια σκάλα - καθιστώντας δύσκολο να κρίνουμε, για παράδειγμα, πού είναι το επόμενο σκαλοπάτι. Τα συμπτώματα συνήθως αρχίζουν να εμφανίζονται μεταξύ 55 και 65 ετών.

Υπάρχουν ακόμη πολλά που δεν γνωρίζουμε για την PCA λόγω της σπανιότητάς της. Οι ερευνητές προσπαθούν ακόμη να καταλάβουν εάν η PCA είναι ένας ξεχωριστός υποτύπος άνοιας ή αν πρόκειται για μια άτυπη μορφή της νόσου Αλτσχάιμερ. Αυτό συμβαίνει επειδή οι αλλαγές στον εγκέφαλο ατόμων με PCA μοιάζουν πολύ με εκείνες των ατόμων που νοσούν με Αλτσχάιμερ, αν και τα συμπτώματα είναι διαφορετικά.

Νόσος Creutzfeldt-Jakob

Η νόσος Creutzfeldt-Jakob είναι μια ιδιαίτερα σπάνια μορφή άνοιας, που επηρεάζει περίπου έναν στο 1 εκατομμύριο ανθρώπους παγκοσμίως.

Η νόσος Creutzfeld-Jakob είναι μια νόσος που ονομάζεται πρίον. Αυτές οι ασθένειες περιλαμβάνουν πρωτεΐνες πρίον, οι οποίες, για άγνωστους λόγους, αλλάζουν ξαφνικά σε τρισδιάστατο σχήμα. Η λειτουργία των υγιών πρίον παραμένει άγνωστη, αλλά φαίνεται να παίζουν κάποιον ρόλο στην προστασία των νεύρων και των εγκεφαλικών κυττάρων και στη διατήρηση της λειτουργίας του κιρκαδικού ρυθμού του σώματος (ο φυσικός, 24ωρος κύκλος που ακολουθεί το σώμα μας και ελέγχει τα πάντα, από τον ύπνο, την πέψη και την ανοσία).

Η λανθασμένη αναδίπλωση των πρωτεϊνών πριόν στη νόσο Creutzfeld-Jakob προκαλεί μια πολύ ταχεία και σοβαρή μορφή άνοιας, η οποία εξελίσσεται πολύ πιο γρήγορα από τη νόσο Αλτσχάιμερ. Εκτός από την αξιοσημείωτα γρήγορη εξέλιξή της, τα άτομα με νόσο Creutzfeld-Jakob δυσκολεύονται με τη μνήμη και την κίνηση, συμπεριλαμβανομένων των ξαφνικών σπασμωδικών κινήσεων.

Οι παράγοντες κινδύνου για αυτόν τον υποτύπο άνοιας περιλαμβάνουν την προχωρημένη ηλικία και τη γενετική (που εμφανίζεται στο 10-15% των περιπτώσεων). Σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις, μπορεί επίσης να αναπτυχθεί ως αποτέλεσμα μόλυνσης - όπως από την κατανάλωση βοδινού κρέατος από βοοειδή που έχουν μολυνθεί με την ασθένεια των «τρελών αγελάδων».

FTD-MND

Η FTD-MND είναι μια μορφή μετωποκροταφικής άνοιας που εμφανίζεται παράλληλα με τη νόσο των κινητικών νευρώνων.

Η μετωποκροταφική άνοια αναφέρεται σε υποτύπους της νόσου που προκαλούν σταδιακή απώλεια εγκεφαλικού ιστού στους μετωπιαίους και κροταφικούς λοβούς του εγκεφάλου.

Η νόσος των κινητικών νευρώνων, από την άλλη πλευρά, είναι μια ταχέως εξελισσόμενη νευρολογική πάθηση που μπορεί να οδηγήσει σε δυσκολίες στην αναπνοή, την κίνηση και να καταλήξει σε παράλυση. Αν και επηρεάζει τον εγκέφαλο και τα νεύρα, δεν αποτελεί από μόνη της μορφή άνοιας.

Περίπου το 10-15% των ατόμων με μετωποκροταφική άνοια αναπτύσσουν επίσης νόσο του κινητικού νευρώνα. Αυτή η συνύπαρξη φαίνεται να συνδέεται με μια μετάλλαξη στο γονίδιο C9orf72 . Λόγω αυτής της γενετικής σύνδεσης, η FTD-MND ενδέχεται να είναι κληρονομική.

Τα άτομα με FTD-MND αντιμετωπίζουν διάφορα μυϊκά προβλήματα, όπως δυσκαμψία και προβλήματα κατάποσης.

Προς το παρόν δεν είναι σαφές εάν η μετωποκροταφική άνοια αναπτύσσεται πρώτη και στη συνέχεια η νόσος του κινητικού νευρώνα ή αν συμβαίνει το αντίστροφο.

Προοδευτική Υπερπυρηνική παράλυση

Η προοδευτική υπερπυρηνική παράλυση (PSP) είναι μια σπάνια νευρολογική πάθηση που προκαλεί τόσο άνοια όσο και προβλήματα κίνησης.

Υπολογίζεται ότι επηρεάζει περίπου 4.000 άτομα στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η PSP είναι δύσκολο να διαγνωστεί, καθώς συμπίπτει με πολλές άλλες παθήσεις - συμπεριλαμβανομένης της νόσου του Πάρκινσον.

Η PSP οδηγεί κυρίως σε βλάβη σε υποφλοιώδεις περιοχές του εγκεφάλου, συγκεκριμένα στο εγκεφαλικό στέλεχος και στα βασικά γάγγλια, περιοχές που συνδέονται με την όραση και την κίνηση.

Ως εκ τούτου, τα άτομα με PSP δυσκολεύονται να χρησιμοποιήσουν τα μάτια τους και έτσι μπορεί συχνά να πέσουν και να αντιμετωπίσουν δυσκολίες στην κίνηση. Τα άτομα με PSP είναι επίσης πιθανό να αντιμετωπίζουν προβλήματα συγκέντρωσης και δυσκολία στην επίλυση προβλημάτων.

Υποστήριξη για άτομα με άνοια

Όπως συμβαίνει με όλους τους υποτύπους άνοιας, δεν υπάρχει ακόμη θεραπεία. Ενώ υπάρχουν φάρμακα που μπορούν να καθυστερήσουν τα συμπτώματα, αυτά λειτουργούν μόνο σε περιπτώσεις νόσου Αλτσχάιμερ .

Ένας τρόπος για να υποστηριχθούν άτομα με διαφορετικούς τύπους άνοιας, είναι η σωστή κατανόηση της πάθησής τους και του υποτύπου της.

Είναι εξίσου σημαντικό να εντοπιστούν τα σημάδια νωρίς, καθώς η άνοια δεν επηρεάζει μόνο τη μνήμη. Οι αλλαγές στη συμπεριφορά, τα οφθαλμολογικά προβλήματα ή οι συχνότερες πτώσεις, η αλλαγή στο περπάτημα ή την κίνηση ή η δυσκολία στην ομιλία, μπορεί να αποτελούν όλα πρώιμα σημάδια άνοιας.

Η καλύτερη κατανόηση των πολλών μορφών της άνοιας ελπίζεται ότι θα οδηγήσει σε καλύτερους τρόπους διαχείρισης και θεραπείας αυτής της πολύπλοκης ασθένειας.