Έμπολα: Χρήση πειραματικών εμβολίων εξετάζει ο ΠΟΥ ενώ κρούσματα και θάνατοι στο Κονγκό αυξάνονται

Το ενδεχόμενο να χρησιμοποιηθούν εμβόλια ή φάρμακα που βρίσκονται ακόμη σε πειραματικό στάδιο για την καταπολέμηση του νέου ξεσπάσματος του ιού Έμπολα σε χώρες της Αφρικής, εξετάζουν οι παγκόσμιες αρχές δημόσιας υγείας, ενώ ο επικεφαλής του ΠΟΥ δήλωσε βαθιά ανήσυχος για την ταχύτητα εξάπλωσης της νέας επιδημίας που πλήττει μέχρι στιγμής το Κονγκό και την Ουγκάντα.

O Τέντρος Αντάνομ Γκεμπρεγέσους τόνισε ότι έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 500 ύποπτα κρούσματα του Έμπολα και 130 ύποπτοι θάνατοι στο Κονγκό από την έναρξη της πανδημίας, αριθμοί αυξημένοι σε σχέση με περίπου 200 κρούσματα και 65 θανάτους όταν η επιδημία ανακοινώθηκε πρώτη φορά την Παρασκευή 15 Μαΐου.

«Κορυφή του παγόβουνου τα γνωστά κρούσματα»

Ο δρ Μέσφιν Τέκλου Τεσέμα, ανώτερος διευθυντής υγείας της Διεθνούς Επιτροπής Διάσωσης (International Rescue Committee - IRC), η οποία δραστηριοποιείται στην επαρχία Ιτούρι του Κονγκό, όπου έχουν αναφερθεί τα περισσότερα κρούσματα, δήλωσε στον Guardian ότι τα γνωστά περιστατικά είναι πιθανότατα «μόνο η κορυφή του παγόβουνου».

Όπως ανέφερε, η εξάπλωση πέρα από τα σύνορα προς το Νότιο Σουδάν είναι μάλλον «θέμα χρόνου». Προειδοποίησε ότι οι αδύναμες υποδομές δημόσιας υγείας εκεί, σημαίνουν πως «ουσιαστικά πετάμε στα τυφλά».

«Εξαιρετικά θανατηφόρα ασθένεια»

Η IRC παρέχει ανθρωπιστική βοήθεια στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένης της υποστήριξης σε κλινικές υγείας. Ο Τεσέμα επισήμανε ότι υπάρχει σοβαρή έλλειψη βασικού προστατευτικού εξοπλισμού, όπως γάντια, μάσκες και προστατευτικά γυαλιά, για τους υγειονομικούς που περιθάλπουν ασθενείς στην περιοχή.

«Ο Έμπολα είναι μια εξαιρετικά θανατηφόρα ασθένεια, αυτό το στέλεχος έχει ποσοστό θνησιμότητας μεταξύ 30% και 50%. Και αυτό με διαθέσιμη περίθαλψη. Όταν η περίθαλψη δεν είναι διαθέσιμη ή όταν οι άνθρωποι φτάνουν αργά για θεραπεία, ο κίνδυνος θανάτου μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερος», υπογράμμισε ο Τεσέμα.

«Δεν θα τελειώσουμε σε δυο μήνες»

Υπάρχουν πολλαπλά στελέχη του ιού που προκαλεί τον Έμπολα. Το στέλεχος Bundibugyo, που έχει αναγνωριστεί ως υπεύθυνο για τη σημερινή επιδημία, δεν διαθέτει εγκεκριμένο εμβόλιο ή θεραπεία.

Αξιωματούχος του ΠΟΥ στην επαρχία Ιτούρι δήλωσε ότι η επιδημία ενδέχεται να χρειαστεί πολύ χρόνο για να τεθεί υπό έλεγχο.

«Δεν πιστεύω ότι σε δύο μήνες θα έχουμε τελειώσει με αυτή την επιδημία», δήλωσε η Αν Ανσία, υψηλόβαθμο στέλεχος του ΠΟΥ, μιλώντας σε δημοσιογράφους στη Γενεύη, στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Συνέλευσης Υγείας (World Health Assembly) στη Γενεύη.

Η Ανσία αναφέρθηκε σε προηγούμενη επιδημία του ιού Έμπολα που χρειάστηκε δύο χρόνια για να τερματιστεί. Σχεδόν 2.300 άνθρωποι πέθαναν μεταξύ 2018 και 2020 στη φονικότερη επιδημία του Έμπολα που έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό.

«Σε διεθνές επίπεδο εξετάζουμε ποια υποψήφια εμβόλια ή θεραπείες είναι διαθέσιμα και αν κάποια θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε αυτή την επιδημία», πρόσθεσε η Ανσία.

Απαγόρευση στα ταξίδια και κλείσιμο συνόρων

Στην Ουγκάντα οι πολίτες έχουν κληθεί να αποφεύγουν τις αγκαλιές και τις χειραψίες, ενώ οι ετήσιοι εορτασμοί της Uganda Martyrs’ Day στις 3 Ιουνίου, που συνήθως συγκεντρώνουν εκατομμύρια ανθρώπους, ακυρώθηκαν.

Παρ’ ότι ο ΠΟΥ συνιστά ελέγχους στα σύνορα μεταξύ Κονγκό και Ουγκάντα, κάλεσε άλλα κράτη να μην επιβάλουν περιορισμούς σε ταξίδια και εμπόριο. Ορισμένες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, έχουν επιβάλει απαγορεύσεις σε ταξιδιώτες από την περιοχή, ενώ η Ρουάντα έκλεισε τα σύνορά της με το Κονγκό.

Ανώτερος αξιωματούχος των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, δήλωσε ότι η αντιμετώπιση της κρίσης πιθανότατα θα καταστεί πιο δύσκολη εξαιτίας της περιορισμένης πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας στην πληγείσα περιοχή, όπου μαίνεται μακροχρόνια ένοπλη σύγκρουση.

Ο επικεφαλής του ΠΟΥ ανέφερε ότι ο αριθμός των κρουσμάτων και των θανάτων θα αλλάζει «καθώς οι επιχειρήσεις πεδίου επεκτείνονται, συμπεριλαμβανομένης της ενίσχυσης της επιτήρησης, της ιχνηλάτησης επαφών και των εργαστηριακών ελέγχων».

Τριάντα περιστατικά στην Ιτούρι έχουν επιβεβαιωθεί εργαστηριακά, καθώς και ένας θάνατος και ένα κρούσμα στην πρωτεύουσα της Ουγκάντας, Καμπάλα. Ένας Αμερικανός πολίτης βρέθηκε επίσης θετικός και μεταφέρθηκε στη Γερμανία.

Αγωνία για εμβόλια και φάρμακα

Ο ΠΟΥ συγκαλεί τεχνική ομάδα για να εξετάσει ποια διαγνωστικά τεστ, εμβόλια και θεραπείες θα μπορούσαν να αποδειχθούν χρήσιμα. Εμβόλια υπάρχουν μόνο για το στέλεχος Ζαΐρ, που εντοπίστηκε το 1976. Εκστρατεία του 2023 στο Κονγκό εμβολίασε περίπου 55.000 εργαζόμενους πρώτης γραμμής στις επαρχίες Ιτούρι και Βόρειο Κίβου έναντι αυτού του στελέχους.

Η Ανσία δήλωσε ότι, σύμφωνα με τους ειδικούς, αυτά τα εμβόλια δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη σημερινή επιδημία, αν και «απαιτούνται πολύ περισσότερες μελέτες».

Η επιδημία, που δημοσιοποιήθηκε την Παρασκευή, κηρύχθηκε κατάσταση έκτακτης ανάγκης δημόσιας υγείας διεθνούς ενδιαφέροντος (PHEIC) από τον γενικό διευθυντή του ΠΟΥ τις πρώτες πρωινές ώρες της Κυριακής (17/5).

Πιο επικίνδυνη η εξάπλωση στις αστικές περιοχές

«Είναι η πρώτη φορά που ένας γενικός διευθυντής κηρύσσει PHEIC πριν συγκαλέσει επιτροπή έκτακτης ανάγκης. Δεν το έκανα ελαφρά τη καρδία… Είμαι βαθιά ανήσυχος για την κλίμακα και την ταχύτητα της επιδημίας», δήλωσε ο Τέντρος Αντάνομ Γκεμπρεγέσους.

Ο Γκεμπρεγέσους σημείωσε ότι οι αναφορές κρουσμάτων Έμπολα σε αστικές περιοχές, όπου ο ιός συνήθως εξαπλώνεται ταχύτερα, προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία. Τα κρούσματα μεταξύ εργαζομένων στον τομέα της υγείας δείχνουν πιθανή διασπορά σε κλινικές και νοσοκομεία, ενώ υπάρχει «σημαντική μετακίνηση πληθυσμών στην περιοχή» λόγω εργασίας αλλά και εξαιτίας της σύγκρουσης.

Η επαρχία Ιτούρι είναι «εξαιρετικά ανασφαλής», πρόσθεσε. «Η σύγκρουση έχει ενταθεί από τα τέλη του 2025 και οι μάχες έχουν κλιμακωθεί σημαντικά τους τελευταίους δύο μήνες, προκαλώντας θανάτους αμάχων. Πάνω από 100.000 άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί πρόσφατα. Και στις επιδημίες Έμπολα γνωρίζετε τι σημαίνει ο εκτοπισμός».

Πώς μεταδίδεται ο Έμπολα

Ο Έμπολα μεταδίδεται μέσω άμεσης επαφής με σωματικά υγρά μολυσμένων ανθρώπων ή ζώων και προκαλεί συμπτώματα όπως υψηλό πυρετό, εμετούς και εσωτερική ή εξωτερική αιμορραγία. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, το μέσο ποσοστό θνησιμότητας του Έμπολα είναι περίπου 50%, αν και σε προηγούμενες επιδημίες κυμάνθηκε από 25% έως 90%. Αυτή είναι η 17η επιδημία Έμπολα στο Κονγκό από την ανακάλυψη του ιού.