Επιθεώρηση Εργασίας: Αύξηση 43% στις καταγγελίες - 8 στις 10 αφορούν ψυχολογική ή λεκτική βία

Μήνυμα μηδενικής ανοχής απέναντι σε κάθε μορφή βίας και παρενόχλησης στους χώρους εργασίας στέλνει η Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας, δίνοντας πλέον μεγαλύτερο βάρος όχι μόνο στην αντιμετώπιση των περιστατικών, αλλά και στην πρόληψη, την έγκαιρη παρέμβαση και τη δημιουργία ασφαλών εργασιακών χώρων.

Η προσέγγιση της Αρχής, σύμφωνα με αρμόδια στελέχη της, επεκτείνεται στην ενημέρωση και την εκπαίδευση εργοδοτών, επιχειρήσεων και εργαζομένων, με στόχο την καλλιέργεια μιας κουλτούρας ασφάλειας, σεβασμού και προστασίας στην εργασία.

Οι καταγγελίες αυξήθηκαν κατά 43%

Χαρακτηριστική ήταν η δράση του αυτοτελούς τμήματος για την παρακολούθηση της βίας και της παρενόχλησης στην εργασία το 2025, με σειρά πρωτοβουλιών που είχαν ως στόχο τόσο την αποτελεσματική διαχείριση των καταγγελιών όσο και την πρόληψη.

Όπως αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η επικεφαλής του τμήματος, Γεωργία Βαζάκη, οι δράσεις ενίσχυσαν τη γνώση του θεσμικού πλαισίου, προώθησαν την έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση των περιστατικών και ενδυνάμωσαν το μήνυμα της πρόληψης στην αγορά εργασίας.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ενίσχυση των εργαλείων που έχουν στη διάθεσή τους οι Επιθεωρητές Εργασίας για τη διαχείριση των σχετικών υποθέσεων.

Το αυτοτελές τμήμα παρέχει συνεχή συμβουλευτική υποστήριξη στις αρμόδιες Υπηρεσίες Επιθεώρησης Εργασιακών Σχέσεων, συμβάλλοντας στην ορθή παρακολούθηση των εργατικών διαφορών και στην ενιαία εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου.

Την ίδια ώρα, συνεχίζονται οι στοχευμένες δράσεις ενημέρωσης, επιμόρφωσης και ευαισθητοποίησης για επιχειρήσεις, εργοδότες και εργαζομένους.

Κατά το 2025, μάλιστα, απεστάλη ενημερωτική επιστολή προληπτικού χαρακτήρα για τη βία και την παρενόχληση σε περίπου 2.000 μικρομεσαίες επιχειρήσεις, κυρίως στους κλάδους του εμπορίου, του τουρισμού, της εστίασης και των καταλυμάτων, όπου είχε διαπιστωθεί ανάγκη περαιτέρω ενημέρωσης με βάση τα ευρήματα της ετήσιας έκθεσης του 2024.

Η επιστολή αναρτήθηκε ταυτόχρονα, τον Ιούνιο του 2025, και στο πληροφοριακό σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ», ώστε το μήνυμα της πρόληψης να είναι διαθέσιμο στο σύνολο των επιχειρήσεων.

79% των περιστατικών αφορά ψυχολογική και λεκτική βία

Τα στοιχεία της έκθεσης για το 2025 δείχνουν ότι η βία και η παρενόχληση στους χώρους εργασίας εξακολουθούν να εκδηλώνονται κυρίως μέσα από ψυχολογικές και λεκτικές συμπεριφορές, οι οποίες αντιστοιχούν στο 79% των καταγεγραμμένων περιστατικών.

Οι περιπτώσεις σωματικής βίας αντιστοιχούν στο 15%, ενώ η σεξουαλική παρενόχληση στο 6%.

Παράλληλα, καταγράφεται σταθερή αύξηση των επώνυμων καταγγελιών για εργατικές διαφορές που σχετίζονται με περιστατικά βίας και παρενόχλησης.

Συγκεκριμένα, το 2025 υποβλήθηκαν συνολικά 455 αιτήσεις εργατικών διαφορών, σημειώνοντας αύξηση 43% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Η αύξηση αυτή, σύμφωνα με την έκθεση, δεν αποτυπώνει μόνο τη συνεχιζόμενη παρουσία του φαινομένου, αλλά και τη μεγαλύτερη ορατότητά του, καθώς όλο και περισσότεροι εργαζόμενοι επιλέγουν να αναζητήσουν θεσμική προστασία και να αξιοποιήσουν τους διαθέσιμους μηχανισμούς υποστήριξης.

Ιδιαίτερα θετικό χαρακτηρίζεται από τα αρμόδια στελέχη και το σταθερά υψηλό ποσοστό επίλυσης των υποθέσεων μέσω της ειδικής διαδικασίας εργατικών διαφορών.

Πού εμφανίζονται συχνότερα τα περιστατικά

Το 73% των περιστατικών καταγράφεται σε σχέσεις κάθετης ιεραρχικής σύνδεσης μεταξύ των εμπλεκομένων, στοιχείο που αναδεικνύει τη συχνότερη εμφάνιση τέτοιων φαινομένων σε περιβάλλοντα όπου υπάρχουν διαφορετικά επίπεδα διοικητικής ή οργανωτικής ευθύνης.

Την ίδια ώρα, αυξήθηκε σημαντικά το ποσοστό των καταγγελιών από εργαζομένους ηλικίας 25-34 ετών. Το ποσοστό τους έφτασε το 21,8% το 2025, από 14% το 2024.

Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με την έκθεση, αποτελεί ένδειξη μεγαλύτερης ενημέρωσης και ενεργοποίησης των νεότερων εργαζομένων, αλλά και μικρότερης ανοχής απέναντι σε προσβλητικές ή απαξιωτικές συμπεριφορές.

Μεταβολή καταγράφεται και στη σύνθεση των καταγγελλομένων προσώπων. Το ποσοστό των γυναικών αυξήθηκε στο 38% το 2025, από 30% το προηγούμενο έτος, ενώ οι άνδρες εξακολουθούν να αποτελούν την πλειονότητα, με ποσοστό 62%.

Για πρώτη φορά, καταγράφηκε επίσης σεξουαλική παρενόχληση μεταξύ γυναικών (10%) και μεταξύ ανδρών (11%), γεγονός που, σύμφωνα με την έκθεση, υπογραμμίζει ότι η προστασία πρέπει να αφορά την αξιοπρέπεια και την ασφάλεια στην εργασία ανεξάρτητα από το φύλο των εμπλεκομένων.

Δείκτης παραβατικότητας 9% - Σε ποιους κλάδους φτάνει το 23%

Στην έκθεση του 2025 αποτυπώνεται για πρώτη φορά και ο δείκτης παραβατικότητας, ο οποίος διαμορφώνεται συνολικά στο 9%.

Ωστόσο, σημαντικές διαφοροποιήσεις παρατηρούνται ανά κλάδο. Οι υψηλότερες τιμές, που φτάνουν έως και το 23%, καταγράφονται σε επιμέρους τομείς, όπως οι υπηρεσίες υγείας και διαχείρισης ακινήτων, οι δραστηριότητες αισθητικής και κομμωτικής, καθώς και οι νομικές και λογιστικές υπηρεσίες.

Αντίθετα, ο δείκτης στο λιανικό εμπόριο ανέρχεται στο 8%, στο χονδρικό εμπόριο και τα καταλύματα στο 9% και στην εστίαση στο 12%.

Οι συγκεκριμένες επιδόσεις συνδέονται και με τις στοχευμένες παρεμβάσεις ενημέρωσης και ελέγχου που πραγματοποιήθηκαν μέσα στο 2025.

Ο δείκτης παραβατικότητας υπολογίζεται με βάση το πηλίκο των διαπιστωθεισών παραβάσεων προς το σύνολο των περιπτώσεων, συνδυάζοντας τα δεδομένα από τις εργατικές διαφορές, τους ελέγχους και το μητρώο εργοδοτών στους οποίους έχει επιβληθεί διοικητική κύρωση για παραβίαση της απαγόρευσης βίας και παρενόχλησης στην εργασία.

Οι κανονισμοί εργασίας ως εργαλείο πρόληψης

Η ενσωμάτωση πολιτικών πρόληψης και αντιμετώπισης της βίας και της παρενόχλησης στους κανονισμούς εργασίας αποτελεί πλέον βασικό στοιχείο της οργανωτικής λειτουργίας των επιχειρήσεων.

Κατά το 2025 συνεχίστηκε η εφαρμογή της σχετικής υποχρέωσης των εργοδοτών, με στόχο να υπάρχουν σαφείς διαδικασίες για την πρόληψη, την αναφορά και τη διαχείριση περιστατικών στους χώρους εργασίας.

Με βάση τα στοιχεία της Επιθεώρησης Εργασίας, μέσα στο 2025 υποβλήθηκαν συνολικά 271 κανονισμοί εργασίας προς κύρωση, οι οποίοι περιλάμβαναν πολιτικές για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της βίας και της παρενόχλησης, όπως προβλέπει το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.

Η πλειονότητα των υποβολών, ποσοστό 68%, προήλθε από τις μεγάλες Περιφερειακές Ενότητες Αττικής και Κεντρικής Μακεδονίας, όπου συγκεντρώνεται σημαντικός αριθμός επιχειρήσεων με περισσότερους από 20 εργαζομένους και άρα σχετική υποχρέωση κατάρτισης κανονισμού.

Παράλληλα, οι Περιφερειακές Διευθύνσεις Επιθεώρησης Εργασιακών Σχέσεων Κρήτης και Αιγαίου συγκέντρωσαν το 19% των υποβολών, κυρίως λόγω της έντονης παρουσίας μεγάλων τουριστικών επιχειρήσεων.

Στόχος η πρόληψη και η έγκαιρη παρέμβαση

Η σταθερή υποβολή κανονισμών εργασίας με ενσωματωμένες πολιτικές κατά της βίας και της παρενόχλησης από την έναρξη εφαρμογής της σχετικής υποχρέωσης, σύμφωνα με την έκθεση, δείχνει ότι οι επιχειρήσεις σταδιακά ενσωματώνουν την πρόληψη στην καθημερινή τους λειτουργία.

Η εξέλιξη αυτή δεν περιορίζεται στην τυπική συμμόρφωση με τη νομοθεσία, αλλά συνδέεται με τη σταδιακή διαμόρφωση μιας κουλτούρας μηδενικής ανοχής, με έμφαση στην έγκαιρη διαχείριση των καταγγελιών, την προστασία των εργαζομένων και τη διατήρηση ενός ασφαλούς και υγιούς εργασιακού περιβάλλοντος.

Παράλληλα, η επεξεργασία των στοιχείων δείχνει ότι οι εργατικές διαφορές επιλύονται συχνότερα όταν η εργασιακή σχέση εξακολουθεί να υφίσταται, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της έγκαιρης αναφοράς, της άμεσης παρέμβασης και της ενεργοποίησης των προβλεπόμενων μηχανισμών προστασίας.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ