Μια μητέρα που φτάνει στο σημείο να αφήσει τα μωρά της αδυνατώντας να τα μεγαλώσει. Παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες που χρειάζονται εξειδικευμένη στήριξη. Γυναίκες άνω των 45 που δεν έχουν πρόσβαση σε βασικό προληπτικό έλεγχο. Η πραγματικότητα αυτή δεν είναι μακρινή — είναι εδώ, δίπλα μας. Οι Γιατροί του Κόσμου Ελλάδας και η Αποστολή ΑΝΘΡΩΠΟΣ εργάζονται καθημερινά για να καλύψουν κενά που αφήνει η κοινωνική και οικονομική κρίση, προσφέροντας δωρεάν ιατρική φροντίδα, πρόληψη, ψυχοκοινωνική υποστήριξη και προγράμματα ενδυνάμωσης. Με τη σταθερή αρωγή του Kaizen Foundation, οι παρεμβάσεις τους αποκτούν διάρκεια και ουσία, ενισχύοντας όχι μόνο την υγεία αλλά και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Γιατί πίσω από κάθε αριθμό ωφελούμενων κρύβεται μια οικογένεια που προσπαθεί να σταθεί ξανά στα πόδια της.
Οι Γιατροί του Κόσμου Ελλάδος
«Μια μητέρα μπήκε στο γραφείο σε κατάσταση απόλυτης απελπισίας – με βλέμμα γεμάτο φόβο και αβεβαιότητα», θυμάται η Ευγενία Θάνου – Γενική Διευθύντρια Γιατρών του Κόσμου Ελλάδας. «Δεν ήμουν προετοιμασμένη για αυτό που ακολούθησε: η γυναίκα άφησε τα δίδυμα μωρά της, μόλις πέντε μηνών, πάνω στο τραπέζι συσκέψεων, λέγοντας πως δεν μπορούσε να τα κρατήσει άλλο. Η φτώχεια και η αδυναμία να μεγαλώσει τα παιδιά της την είχαν φτάσει στα όριά της». Ήταν μια κατάσταση που δεν θα μπορούσε να αφήσει κανέναν ασυγκίνητο. Η οργάνωση στήριξε τη μητέρα με όλους τους τρόπους, υλικά και ψυχολογικά, αλλά η εμπειρία ήταν μια υπενθύμιση ότι ανθρωπιστική βοήθεια δεν εξαντλείται στην παροχή φαρμάκων και ειδών πρώτης ανάγκης. Σημασία έχει η προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της οικογενειακής συνοχής σε στιγμές απόγνωσης.
Η ιστορία και η δράση τους
Οι Γιατροί του Κόσμου δημιουργήθηκαν σε μια εποχή αναβρασμού και αμφισβήτησης. Τα παγκόσμια κινήματα εξαπλώθηκαν τη δεκαετία του ‘70 δίνοντας προτεραιότητα στην ανθρωπιστική δράση. Μερικά χρόνια αργότερα ιδρύθηκε το ελληνικό σκέλος της οργάνωσης, το Σωματείο ΓτΚ - Ελληνική Αντιπροσωπεία από 72 εθελοντές γιατρούς. Με την πάροδο του χρόνου και αναρίθμητες δράσεις εξελίχθηκαν σε μια εξόχως δυναμική οργάνωση που επιχειρούσε στο εσωτερικό της χώρας και το εξωτερικό. Οι Γιατροί του Κόσμου Ελλάδας δημιούργησαν το Ανοικτό Πολυϊατρείο στην Αθήνα, προσφέροντας δωρεάν πρωτοβάθμια φροντίδα και ψυχοκοινωνική στήριξη σε όσους αποκλείονταν από το δημόσιο σύστημα. Σήμερα λειτουργούν δύο Πολυϊατρεία καθώς και δύο Κοινωνικά Οδοντιατρεία, σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Παράλληλα, η οργάνωση διατηρεί δύο στεγαστικά προγράμματα: το Υπνωτήριο Αστέγων και το Ανοικτό Κέντρο Φιλοξενίας για γυναίκες και μητέρες με παιδιά που εκτίθενται σε μεγαλύτερο κίνδυνο εκμετάλλευσης, κακοποίησης και περιθωριοποίησης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι Γιατροί του Κόσμου Ελλάδας έχουν μεγάλη εμπειρία φυσικών ή ανθρωπογενών καταστροφών και πολέμων, όπως στην Ουκρανία, όπου βρέθηκαν από την έναρξη των συγκρούσεων. Για το έτος 2024, οι ωφελούμενοι από τις υπηρεσίες τους τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ουκρανία ανήλθαν στους 44.533. Στην Ελλάδα, για την ίδια περίοδο, στήριξαν περισσότερα από 2.500 παιδιά και περισσότερες από 2.310 γυναίκες.
Δρώντας σε ένα περιβάλλον με τεράστιες προκλήσεις
Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν; Όπως εξηγεί η κα Θάνου, αφενός είναι η πολυπλοκότητα των ζητημάτων, αφετέρου οι περικοπές στις διεθνείς ανθρωπιστικές χρηματοδοτήσεις. Την ίδια στιγμή οι ανάγκες είναι όλο και περισσότερες, με εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως να χρειάζονται φροντίδα. Οι αριθμοί ζαλίζουν: το 2026 υπολογίζεται ότι περίπου 104 εκατομμύρια άνθρωποι θα χρειαστούν κάποιου είδους αρωγή. Σε αυτό το σκηνικό προστίθεται και η αυξανόμενη δυσπιστία απέναντι στις ανθρωπιστικές οργανώσεις, παρότι η λογοδοσία και η τεκμηρίωση των αποτελεσμάτων είναι πιο ισχυρές από ποτέ.
Σημαντική βοήθεια στο έργο των Γιατρών του Κόσμου Ελλάδας δίνει το Kaizen Foundation. Το Ανοικτό Κέντρο Παιδιών Θεσσαλονίκης συνιστά πρωτοβουλία των ΓτΚ, που έχει ως στόχο την παροχή ποιοτικών κοινωνικών και εκπαιδευτικών υπηρεσιών σε παιδιά έως 14 ετών με μαθησιακές δυσκολίες, αναπτυξιακές διαταραχές ή αναπηρία. Με τη χορηγία του ιδρύματος καλύπτονται τα έξοδα μισθοδοσίας του κοινωνικού λειτουργού και του ειδικού παιδαγωγού. Με τη συμβολή του Kaizen Foundation, οι Γιατροί του Κόσμου μπορούν να πραγματοποιούν ολοκληρωμένες παρεμβάσεις που περιορίζουν τον κίνδυνο κοινωνικού αποκλεισμού, ενισχύουν την τοπική κοινωνία και εξασφαλίζουν ότι κάθε παιδί θα έχει την κατάλληλη φροντίδα και τις ευκαιρίες ανάπτυξης που δικαιούται.
Η οργάνωση Αποστολή ΑΝΘΡΩΠΟΣ
Η ιδέα της οργάνωσης Αποστολή ΑΝΘΡΩΠΟΣ γεννήθηκε με ένα ταξίδι στην Αιθιοπία το 2008. Τα εμφανή ιατρικά θέματα που αντιμετώπιζαν οι άνθρωποι, προβλήματα τα οποία οι γιατροί στην Ευρώπη έβλεπαν «μόνο στα βιβλία», ήταν δύσκολο να αγνοηθούν. Το 2012 η οργάνωση αποφάσισε να στρέψει την προσοχή της στην Ελλάδα, λόγω της αυξανόμενης κοινωνικοοικονομικής κρίσης που επικρατούσε. Σήμερα η Αποστολή ΑΝΘΡΩΠΟΣ υποστηρίζει τις ιατροφαρμακευτικές ανάγκες ευάλωτων συμπολιτών μας.
Τα προγράμματα που βρίσκονται σε εξέλιξη και ο αντίκτυπος της προσφοράς
Όπως εξηγεί η συντονίστρια των προγραμμάτων, Χαριτίνη Πετροδασκαλάκη, την τρέχουσα περίοδο βρίσκονται σε εξέλιξη τρία προγράμματα:
-Το πρόγραμμα «Στηρί-ζουμε: Ιατροφαρμακευτική φροντίδα για όλους» υλοποιείται αδιάλειπτα από το 2013, καλύπτοντας εξατομικευμένες ιατροφαρμακευτικές ανάγκες παιδιών και ενηλίκων, όπως φαρμακευτική αγωγή, ιατρικές εξετάσεις, θεραπείες, εξοπλισμό κ.ο.κ. Μέχρι σήμερα έχει καλύψει συνολικά περισσότερα από 4.000 αιτήματα σε 19 νομούς της Ελλάδας.
-Το πρόγραμμα «Αποστολή ΓΥΝΑΙΚΑ 45+: αγκαλιά-ΖΟΥΜΕ τις ανάγκες της» ενδυναμώνει ευάλωτες γυναίκες 45 ετών και άνω με πλήρη αιματολογικό και γυναικολογικό προγνωστικό έλεγχο, καθώς και ενημέρωση για τη γυναικεία υγεία και πρόληψη. Από το 2022 έως σήμερα έχουν ενδυναμωθεί 677 γυναίκες, εκ των οποίων 433 ωφελήθηκαν με τον προληπτικό έλεγχο , σε Αττική, Θεσσαλονίκη, Εύβοια, Δράμα και Ξάνθη.
-Το εθελοντικό πρόγραμμα «Βελτιώνουμε τη ζωή των ηλικιωμένων ΙΙΙ» ενισχύει τη διαγενεακή επικοινωνία και υλοποιείται σε Αττική και Θεσσαλονίκη. Σε αυτό, μαθητές Λυκείου και φοιτητές του ΕΚΠΑ επισκέπτονται 6 Μονάδες Μακροχρόνιας Φροντίδας Ηλικιωμένων μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, προσφέροντας συντροφιά και δραστηριότητες που τονώνουν την ψυχική και σωματική ευεξία των περίπου 75 ηλικιωμένων φιλοξενούμενων ετησίως. Από το 2024 έχουν συμμετάσχει συνολικά 132 εθελοντές (69 μαθητές, 21 ενήλικοι συντονιστές και 42 φοιτητές). Παράλληλα, η οργάνωση ανταποκρίνεται στα αιτήματα φορέων λόγω έκτακτων αναγκών, υλοποιώντας μεμονωμένες δράσεις, όπως προσφορά ιατροτεχνικού εξοπλισμού στα Κέντρα Υγείας Παλαμά και Φαρκαδόνας μετά την κακοκαιρία Daniel, εμβολιαστικές δράσεις για παιδιά Ρομά της μουσουλμανικής μειονότητας στο Δροσερό Ξάνθης κ.ά.
Τα τελευταία χρόνια υλοποιούνται σταθερά 3-4 προγράμματα και 5-7 δράσεις ετησίως, με πανελλαδική εμβέλεια, υποστηρίζοντας κατά μέσο όρο κάθε έτος 7.000 ωφελούμενους όλων των ηλικιών να αποκτήσουν ισότιμη πρόσβαση στο αγαθό της υγείας. Συνολικά, στα 15 χρόνια δράσης, μέσα από 115 Αποστολές, Προγράμματα και Δράσεις, έχουν ωφεληθεί περισσότεροι από 48.000 ευάλωτοι συνάνθρωποί μας.
Η δράση που ξεχώρισε
Η Κα Χαριτίνη Πετροδασκαλάκη αναφέρει χαρακτηριστικά: «Από το 2017 έχουμε παρουσία στην μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης, κυρίως σε πληθυσμούς Ρομά που κατοικούν στον κάμπο του Νέστου, όπου ξεκινήσαμε τη συνεργασία μέσω του προγράμματος “Εμβολιάζουμε: παιδιά ανασφάλιστα όχι απροστάτευτα”, που υλοποιήθηκε από το 2012 ως το 2017. Τα πρώτα χρόνια οι μητέρες, πολλές από τις οποίες ήταν παιδιά και οι ίδιες, δεν μπορούσαν να καταλάβουν την ανάγκη του εμβολιασμού των παιδιών τους, ούτε να συνειδητοποιήσουν ότι η καταγραφή στο βιβλιάριο είναι εξίσου σημαντική με το ίδιο το εμβόλιο για το ιστορικό των μικρών ασθενών, με αποτέλεσμα να μην τους δίνουν την απαραίτητη προσοχή. Συχνά μας διηγούνταν ιστορίες, όπως ότι το βιβλιάριο “το έφαγαν τα ποντίκια” ή “το πήρε το ποτάμι”. Σχεδόν 10 χρόνια μετά, συνεχίζοντας την παρουσία μας στην περιοχή με ποικίλες δράσεις, είναι εμφανής η αλλαγή στην νοοτροπία του πληθυσμού».
Η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζει η οργάνωση είναι οι αυξημένες ανάγκες που δημιουργούνται λόγω της παρατεταμένης κρίσης, η οποία θέτει την υγεία σε δεύτερη μοίρα. Το χαμηλό εισόδημα, η ανεργία, οι οικογενειακές υποχρεώσεις, η αναζήτηση των βασικών αγαθών επιβίωσης και η έλλειψη χρόνου οδηγούν σε μια στάση όπου η πρόληψη θεωρείται «πολυτέλεια» και όχι βασική ανάγκη. Πολλές φορές άτομα οικονομικά και κοινωνικά ευπαθών ομάδων αμελούν την υγεία τους και δεν φροντίζουν αρκετά τον εαυτό τους, όπως αναφέρουν στελέχη της οργάνωσης.
Το Kaizen Foundation βρίσκεται στο πλευρό της οργάνωσης Αποστολή ΑΝΘΡΩΠΟΣ ενισχύοντας τα δύο βασικά προγράμματα «Στηρί-ζουμε: Ιατροφαρμακευτική φροντίδα για όλους» και «Αποστολή ΓΥΝΑΙΚΑ 45+: αγκαλιά-ΖΟΥΜΕ τις ανάγκες της». «Η συνεργασία με το Kaizen Foundation είναι πραγματικά πολύτιμη για την κάλυψη σημαντικών ιατρικών αιτημάτων και την ουσιώδη ιατρική ανακούφιση και ενδυνάμωση περισσότερων ευάλωτων συνανθρώπων μας», καταλήγει η Κα Πετροδασκαλάκη.
