«Μέρος του προβλήματος ο Τραμπ και όχι της λύσης»: Η Ευρώπη ξεκινά να σκέφτεται ΝΑΤΟ χωρίς τις ΗΠΑ

Σε τροχιά αβεβαιότητας εισέρχεται εκ νέου το μέλλον του ΝΑΤΟ, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ επαναφέρει με εμφατικό τρόπο τη ρητορική περί αποχώρησης των ΗΠΑ από τη Συμμαχία, πυροδοτώντας έντονους τριγμούς στο διατλαντικό οικοδόμημα, σύμφωνα με τους New York Times.

Λίγο μετά την επανεκλογή του και την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι αντιμετωπίζει το ΝΑΤΟ περισσότερο ως διαπραγματευτικό μοχλό παρά ως αδιαπραγμάτευτο πυλώνα ασφάλειας. Χθες, Τετάρτη (1/4), επανήλθε με νέες αιχμές, εκφράζοντας τη δυσαρέσκειά του για την άρνηση ευρωπαϊκών κρατών να εμπλακούν στον, μέχρι στιγμής θολό, πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν.

Η στάση αυτή εντείνει τη δυσπιστία απέναντι στην Ουάσιγκτον, με τη συζήτηση περί βιωσιμότητας της Συμμαχίας να αναζωπυρώνεται. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που διερωτώνται πλέον ανοιχτά αν το ΝΑΤΟ μπορεί να επιβιώσει σε ένα περιβάλλον όπου ο βασικός του εγγυητής εμφανίζεται απρόβλεπτος.

Όλο και πιο δύσκολο να εμπιστευτούν τις ΗΠΑ οι Ευρωπαίοι

Ενδεικτική είναι η τοποθέτηση του πρώην Αμερικανού πρέσβη στο ΝΑΤΟ, Ίβο Ντάαλντερ, ο οποίος προειδοποιεί ότι γίνεται ολοένα και πιο δύσκολο για τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες να εμπιστευτούν πως οι ΗΠΑ θα σταθούν στο πλευρό τους σε περίπτωση κρίσης.

Παρότι ο Τραμπ δεν αναφέρθηκε ρητά στη Συμμαχία στην τελευταία του ομιλία, το μήνυμα ελήφθη ηχηρά στις Βρυξέλλες και τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Ανώτερος αξιωματούχος, περιέγραψε μια ανησυχητική μετατόπιση: οι ΗΠΑ δεν θεωρούνται πλέον αυτονόητα μέρος της λύσης στη διεθνή αστάθεια, αλλά ενίοτε μέρος του προβλήματος.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας ότι οι συνεχείς απειλές υπονομεύουν τη συνοχή της Συμμαχίας. «Όταν καλλιεργείς καθημερινά αμφιβολίες για τη δέσμευσή σου, αποδυναμώνεις τον ίδιο τον οργανισμό», τόνισε με νόημα.

Την ώρα που η Ουάσιγκτον στέλνει αντιφατικά σήματα, η Ευρώπη φαίνεται να επιταχύνει τις διεργασίες στρατηγικής αυτονόμησης. Η ενίσχυση των αμυντικών δαπανών, ήδη σε εξέλιξη λόγω της ρωσικής επιθετικότητας στην Ουκρανία, αποκτά πλέον πιο μόνιμα χαρακτηριστικά, ενώ αυξάνεται η πίεση για συγκρότηση αυτόνομης στρατιωτικής ισχύος.

Τι θα χρειαστεί η Ευρώπη για να σταθεί... μόνη της;

Σύμφωνα με εκτιμήσεις που επικαλούνται οι New York Times, η «γηραιά ήπειρος» θα χρειαστεί έως και 300.000 επιπλέον στρατιώτες και αύξηση δαπανών κατά τουλάχιστον 290 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, προκειμένου να καλύψει το κενό μιας ενδεχόμενης αμερικανικής απουσίας.

Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκεται και το ευαίσθητο ζήτημα μιας ευρωπαϊκής πυρηνικής «ομπρέλας», με χώρες όπως η Γαλλία και η Βρετανία να εξετάζουν τρόπους ενίσχυσης των αποτρεπτικών τους δυνατοτήτων, μειώνοντας την εξάρτηση από την αμερικανική ισχύ.

Καταλυτικό ρόλο στις εξελίξεις διαδραμάτισε και η πρόσφατη απόφαση Τραμπ να προχωρήσει σε επίθεση κατά του Ιράν χωρίς ουσιαστική διαβούλευση με τους συμμάχους, ζητώντας εκ των υστέρων στήριξη. Η κίνηση αυτή ενίσχυσε την αίσθηση ότι η διατλαντική σχέση εισέρχεται σε περίοδο βαθιάς αναθεώρησης.

Ωστόσο, μια ενδεχόμενη αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ δεν θα ήταν χωρίς κόστος για την ίδια την Ουάσιγκτον. Έμπειροι Αμερικανοί διπλωμάτες προειδοποιούν ότι ένα τέτοιο βήμα θα μπορούσε να αποδειχθεί στρατηγικά αυτοκαταστροφικό, ανοίγοντας χώρο για ενίσχυση της ρωσικής επιρροής, εξέλιξη που δύσκολα θα μπορούσαν να ανεχθούν οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Σε κάθε περίπτωση, το τοπίο παραμένει ρευστό, με τη Συμμαχία να δοκιμάζεται όχι μόνο από εξωτερικές απειλές, αλλά και από εσωτερικές ρωγμές που βαθαίνουν επικίνδυνα.