Μεταμόσχευση πνεύμονα από γουρούνι σε άνθρωπο: λειτούργησε για εννέα ημέρες

Η ξενομεταμόσχευση, δηλαδή η μεταφορά οργάνων από ζώα σε ανθρώπους, έχει απασχολήσει έντονα την τελευταία δεκαετία.  Σε μελέτη που δημοσιεύεται στο περιοδικό Nature Medicine περιγράφεται μια πρωτοποριακή μεταμόσχευση πνεύμονα από γενετικά τροποποιημένο χοίρο σε άνθρωπο. Ο λήπτης ήταν ένας 39χρονος που είχε κηρυχθεί εγκεφαλικά νεκρός και το όργανο παρέμεινε λειτουργικό για εννέα ημέρες. Παρότι στο τέλος υπήρξε απόρριψη, το γεγονός ότι ένας πνεύμονας ζώου μπόρεσε να λειτουργήσει έστω και προσωρινά σε ανθρώπινο σώμα θεωρείται επίτευγμα.

Γουρούνια έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί πειραματικά για την παροχή καρδιών, νεφρών και ήπατος σε ασθενείς. Ανάμεσα σε όλα τα όργανα, οι πνεύμονες θεωρούνται οι πιο δύσκολοι, καθώς έρχονται συνεχώς σε επαφή με το περιβάλλον και ενεργοποιούν άμεσα τους μηχανισμούς άμυνας του οργανισμού. Ακόμα και στις μεταμοσχεύσεις από άνθρωπο σε άνθρωπο, η διάρκεια ζωής ενός πνεύμονα σπάνια ξεπερνά τα επτά χρόνια, κάτι που δείχνει το μέγεθος της πρόκλησης.

Πρώτο δείγμα θετικό

Όπως διαβάζουμε στο ΖΜΕ Science, στην κινεζική μελέτη, ο δότης ήταν ένα ειδικά εκτρεφόμενο μίνι γουρούνι με έξι γενετικές τροποποιήσεις. Αφαιρέθηκαν γονίδια που προκαλούν έντονες ανοσολογικές αντιδράσεις και εισήχθησαν ανθρώπινα γονίδια που ενισχύουν την αντοχή του μοσχεύματος. Οι χειρουργοί σύνδεσαν τον πνεύμονα με τα αγγεία και τους αεραγωγούς του ασθενούς, διατηρώντας τον δικό του πνεύμονα ώστε να μην κινδυνεύσει η φυσιολογική σταθερότητά του. Στις πρώτες ώρες το όργανο ανταποκρίθηκε, μεταφέροντας οξυγόνο στο αίμα χωρίς σημάδια άμεσης απόρριψης.

Οι προκλήσεις και οι πρώτες ενδείξεις απόρριψης

Ωστόσο, μόλις ένα εικοσιτετράωρο αργότερα, εμφανίστηκε έντονο οίδημα στους ιστούς του πνεύμονα, κάτι που συχνά συμβαίνει και στις κλασικές μεταμοσχεύσεις. Στη συνέχεια, το ανοσοποιητικό σύστημα άρχισε να επιτίθεται στα κύτταρα του μοσχεύματος, προκαλώντας σοβαρές βλάβες. Παρά την επιδείνωση, υπήρξαν μικρές ενδείξεις βελτίωσης την ένατη ημέρα, οπότε και το πείραμα ολοκληρώθηκε. Για τους επιστήμονες, το συμπέρασμα ήταν πως, με σωστό συνδυασμό γενετικών τροποποιήσεων και φαρμάκων, η άμεση απόρριψη μπορεί να αποφευχθεί.

Η παγκόσμια ανάγκη για νέα μοσχεύματα

Αξίζει να σημειωθεί ότι σε παγκόσμιο επίπεδο, μόλις ένα μικρό ποσοστό ασθενών που χρειάζονται μεταμόσχευση καταφέρνουν να βρουν μόσχευμα. Ειδικά για τους πνεύμονες, δεν υπάρχει τεχνητή υποστήριξη όπως η αιμοκάθαρση για τα νεφρά ή οι μηχανικές αντλίες για την καρδιά. Έτσι, οι ασθενείς με τελικού σταδίου πνευμονική νόσο έχουν ως μοναδική ελπίδα ένα μόσχευμα – κάτι που κάνει τις ερευνητικές προσπάθειες με όργανα ζώων ακόμη πιο σημαντικές.

Οι ειδικοί τονίζουν ότι η συνεχιζόμενη έκθεση των πνευμόνων σε μικρόβια και ρύπους δυσκολεύει τη μακροχρόνια επιβίωση ενός ξενομοσχεύματος. Ερευνητικές ομάδες εξετάζουν πρόσθετες γενετικές παρεμβάσεις για να περιορίσουν τη φλεγμονή και τις θρομβώσεις, ενώ άλλες κατευθύνσεις περιλαμβάνουν τη χρήση βλαστοκυττάρων για την επιδιόρθωση ανθρώπινων πνευμόνων ή την ανάπτυξη «ανθρωποποιημένων» οργάνων σε ζώα. Αυτές οι προσεγγίσεις μπορεί να ξεπεράσουν εμπόδια που σήμερα δείχνουν ανυπέρβλητα.