Μετωπική για τα Θρησκευτικά: Γιατί η Θεολογική Σχολή απορρίπτει το μάθημα της «Ηθικής»

Σε τροχιά σύγκρουσης με το Υπουργείο Παιδείας τίθεται η Θεολογική Σχολή της Αθήνας, που χαρακτηρίζει ως «αντισυνταγματικό και ελλιπές» το μάθημα της Ηθικής για τους απαλλασσόμενους από το μάθημα των Θρησκευτικών. Με ένα σκληρό ψήφισμα, οι πανεπιστημιακοί θεολόγοι αντιδρούν ομόφωνα στην εισαγωγή του «Εναλλακτικού Μαθήματος Ηθικής» για τους μαθητές που απαλλάσσονται από τα Θρησκευτικά, κάνοντας λόγο για κατάφωρη παραβίαση του Συντάγματος και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Διαβάστε το ψήφισμα της Θεολογικής Σχολής

Η αντίδραση της Θεολογικής Σχολής Αθηνών εστιάζεται στο ότι η «Ηθική» δεν αποτελεί ισότιμο υποκατάστατο της θρησκευτικής εκπαίδευσης. Οι βασικοί άξονες της διαφωνίας είναι ο «θρησκευτικός αναλφαβητισμός», η «υποβάθμιση ταυτότητας» και η «παιδαγωγική ανισότητα», Οι πανεπιστημιακοί της Θεολογικής Σχολής υποστηρίζουν ότι το νέο μάθημα στερεί από τους μαθητές τα κλειδιά ερμηνείας του ευρωπαϊκού πολιτισμού, της τέχνης και της ιστορίας, περιορίζοντας τη γνώση σε στεγνές φιλοσοφικές έννοιες.

Επισημαίνουν, δε, ότι μέσα από το εναλλακτικό μάθημα η θρησκεία αντιμετωπίζεται ως πηγή νοήματος και όχι ως κατήχηση, ενώ η απουσία της από το εναλλακτικό μάθημα οδηγεί σε «θρησκευτική αποξένωση». Επίσης ότι δημιουργείται η εσφαλμένη εντύπωση ότι το μάθημα των Θρησκευτικών δεν περιλαμβάνει ηθική, ενώ ταυτόχρονα διαμορφώνεται μια κατηγορία μαθητών που θα είναι «αναλφάβητοι» απέναντι στα θρησκευτικά ζητήματα του δημόσιου διαλόγου. Την ίδια στιγμή επισημαίνουν και το νομικό κενό, καθώς το Συμβούλιο της Επικρατείας έχει ορίσει ότι το εναλλακτικό μάθημα πρέπει να είναι «συναφές» και «θρησκειολογικού χαρακτήρα». Η «Ηθική» θεωρείται άσχετο γνωστικό αντικείμενο.

Τι ισχύει σήμερα στα σχολεία

Το μάθημα των Θρησκευτικών στην Ελλάδα αποτελεί πεδίο έντονων δικαστικών και πολιτικών αντιπαραθέσεων επί δεκαετίες.

Με βάση το Άρθρο 16 παρ. 2 του Συντάγματος, η παιδεία έχει ως σκοπό την ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης. Το Σύνταγμα, σε συνδυασμό με αποφάσεις του ΣτΕ (π.χ. 1749-1750/2019), ορίζει ότι το μάθημα είναι υποχρεωτικό για όλους τους Χριστιανούς Ορθόδοξους μαθητές. Σύμφωνα λοιπόν με το Σύνταγμα, η πολιτεία οφείλει να παρέχει θρησκευτική εκπαίδευση σύμφωνα με τις πεποιθήσεις των γονέων.

Απαλλαγή από τα Θρησκευτικά δικαιούνται οι μαθητές που δεν είναι Χριστιανοί Ορθόδοξοι (αλλόθρησκοι, ετερόδοξοι, άθεοι ή άθρησκοι), επικαλούμενοι λόγους θρησκευτικής συνείδησης. Η διαδικασία γίνεται με απλή δήλωση των γονέων, χωρίς να απαιτείται πλέον η αναγραφή του θρησκεύματος, μετά από αποφάσεις των Ευρωπαϊκών Δικαστηρίων.

Μέχρι σήμερα, οι απαλλασσόμενοι μαθητές είτε παρακολουθούσαν άλλο μάθημα (αν υπήρχε διαθεσιμότητα), είτε είχαν «κενό». Η πρόσφατη απόφαση του υπουργείου Παιδείας να εισαγάγει την «Ηθική» ως υποχρεωτικό εναλλακτικό μάθημα από τη Γ' Δημοτικού έως τη Γ' Λυκείου είναι αυτή που προκάλεσε την τωρινή έκρηξη, καθώς οι θεολόγοι θεωρούν ότι το κράτος υποκαθιστά τη θρησκευτική γνώση με μια «γενική φιλοσοφία» που δεν καλύπτει τις συνταγματικές επιταγές.