Ο Χωμενίδης θυμάται τον Θεόδωρο Πάγκαλο - «Δεν λογάριαζε το προσωπικό του κέρδος»

Ο Θεόδωρος Πάγκαλος γεννήθηκε στις 17 Αυγούστου 1938 στην Ελευσίνα και πέθανε στις 31 Μαΐου 2023, σε ηλικία 84 ετών. Με αφορμή τα γενέθλιά του, ο Χρήστος Α. Χωμενίδης επιστρέφει στις προσωπικές του αναμνήσεις από τον πρώην υπουργό και στα λόγια με τα οποία τον είχε αποχαιρετήσει στην κηδεία του, στη Ριτσώνα, στις 2 Ιουνίου 2023.

«Ένα θηρίο»

«Αποχαιρετούμε σήμερα ένα θηρίο. Κάποιον που υπήρξε σε όλα του μεγάλος. Στο σώμα, στη διάνοια, στην ψυχή», είχε γράψει ο Χωμενίδης για τον Πάγκαλο.

Στην ίδια αποτίμηση τον περιέγραφε ως έναν άνθρωπο που στεκόταν «υπεράνω» από «υπολογισμούς, συναλλαγές, μανούβρες».

Και εξηγούσε τι εννοούσε: «Δεν λογάριαζε το προσωπικό του κέρδος, πλήρωνε ίσα-ίσα ευχαρίστως, απολαυστικά, το κόστος της ελευθερίας του».

«Έζησε εντελώς ελεύθερος»

Για τον Χωμενίδη, αυτή ήταν η πιο ξεχωριστή πλευρά της προσωπικότητας του Πάγκαλου.

«Αυτό ήταν εν τέλει το κυρίαρχο, το πιο ξεχωριστό χαρακτηριστικό του Θεόδωρου Πάγκαλου», γράφει. «Ότι έζησε, πορεύτηκε σε ιδιωτικούς και σε δημόσιους δρόμους, εντελώς ελεύθερος. Μη δίνοντας λογαριασμό παρά μονάχα στη συνείδησή του».

Η γνωριμία στην Τζια

Η πρώτη τους γνωριμία έγινε το καλοκαίρι του 1987, όταν ο Χωμενίδης ήταν φοιτητής της Νομικής. Είχε βρεθεί στην Τζια μαζί με την τότε σύντροφό του και εξαιτίας μιας ξαφνικής κακοκαιρίας, οι δυο τους εγκλωβίστηκαν στο νησί χωρίς χρήματα και χωρίς κατάλυμα.

Όπως θυμάται, βρέθηκαν να περνούν τη νύχτα σε ένα παγκάκι, μέχρι που εμφανίστηκε ο Πάγκαλος. Τους πήρε μαζί του, τους φιλοξένησε και πέρασαν τη νύχτα συζητώντας.

Από εκείνη τη βραδιά ο Χωμενίδης θυμάται ιδιαίτερα μία πολιτική συμβουλή του: «Αλοίμονο σου, μικρέ, άμα δεν ξέρεις να χάνεις. Στην πολιτική, στον έρωτα, παντού…».

«Είχα ένα κενό κι είπα να το περάσω φλυαρώντας ευχάριστα μαζί σου»

Χρόνια αργότερα, όταν ο Πάγκαλος ήταν υπουργός Εξωτερικών, τηλεφώνησε στον Χωμενίδη και του ζήτησε να τον περιμένει στην Πατησίων και τη Στουρνάρη.

Ο συγγραφέας βρέθηκε στο αυτοκίνητο του υπουργού, χωρίς να γνωρίζει τον λόγο της συνάντησης. Η απάντηση του Πάγκαλου, όπως τη μεταφέρει ο Χωμενίδης, ήταν χαρακτηριστική: «Είχα ένα κενό κι είπα να το περάσω φλυαρώντας ευχάριστα μαζί σου».

Η Μάνδρα και ο «αποδιοπομπαίος τράγος»

Η τελευταία φορά που βγήκαν μαζί ήταν στη Μάνδρα, το 2012, μέσα στην περίοδο των μνημονίων και των «αγανακτισμένων». Ο Πάγκαλος είχε βρεθεί τότε στο επίκεντρο έντονων αντιδράσεων και είχε γίνει για πολλούς ένα από τα πιο αντιδημοφιλή πρόσωπα της πολιτικής ζωής.

Ο Χωμενίδης θυμάται πως, μπαίνοντας στην ταβέρνα, υπήρξαν αντιδράσεις από θαμώνες. Ο Πάγκαλος, όμως, αντιμετώπισε την κατάσταση με το γνώριμο χιούμορ του.

«Μην ιδρώνει το αυτί σου», φέρεται να του είπε. «Εγώ έχω συνηθίσει… Με έχουν κάνει αποδιοπομπαίο τράγο».

Ο «Αίγαγρος» ως τελευταίος χαιρετισμός

Στο τέλος της ανάρτησής του, ο Χωμενίδης επιλέγει να αποχαιρετήσει συμβολικά τον Πάγκαλο μέσα από τον «Αίγαγρο» του Ανδρέα Εμπειρίκου, παραπέμποντας στην εικόνα ενός πλάσματος που βρίσκεται ψηλά και μακριά από «τις φωνές του κάμπου».

«Γειά και χαρά σου, Αίγαγρε!», γράφει.

Και ολοκληρώνει τον προσωπικό του φόρο τιμής με τη φράση: «Είπα και ελάλησα, Θεόδωρε Πάγκαλε — και αμαρτίαν ουκ έχω».