Ο Ρούμπιο στην Αθήνα: Πολύ περισσότερο από μία απλή επίσκεψη

Νέα δεδομένα στις Ελληνο-αμερικανικές σχέσεις αλλά και στη θέση της πατρίδας μας στο γεωπολιτικό χάρτη φέρνει η επικείμενη επίσκεψη του αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο  στην Αθήνα το διάστημα 6-8 Οκτωβρίου. Η σημασία της επίσκεψης έχει να κάνει με μία σειρά από λόγους όπως η ιδιότητα του υψηλού μας προσκεκλημένου, η σημειολογία της επίσκεψης, οι λόγοι αυτής αλλά και η διεθνής συγκυρία.

Κατ’ αρχήν ο Μάρκο Ρούμπιο είναι ίσως ο πλέον ισχυρός άνδρας της Αμερικανικής κυβέρνησης μετά τον Αμερικανό πρόεδρο, αφού τα καθήκοντά τού αναφορικά με τις σχέσεις των ΗΠΑ με το εξωτερικό υπό μία έννοια υποσκελίζουν ακόμα και εκείνα του αντιπροέδρου των ΗΠΑ. Ο Ρούμπιο είναι εν’ ενεργεία υπουργός Εξωτερικών, αλλά και Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ, πράγμα σπάνιο στην πολιτική πρακτική και ιστορία των ΗΠΑ, αφού παρόμοια θέση είχε μόνο ο Χένρι Κίσσιγκερ το διάστημα Σεπτεμβρίου 1973 με Νοεμβρίου 1975 επί κυβερνήσεων Ρίτσαρτν Νίξον και Τζέραλντ Φορντ. Ταυτοχρόνως ο Ρούμπιο λειτουργεί και ως ένας de facto «ημισφαιριάρχης» με τομέα ευθύνης το δυτικό ημισφαίριο δηλαδή την Λατινική Κεντρική και Νότια Αμερική. Τέλος, είναι προφανές πως αποτελεί ισχυρή υποψηφιότητα για το χρίσμα από τους Ρεπουμπλικανούς για την προεδρία των ΗΠΑ, ενώ το θετικό για την Ελλάδα είναι η διαχρονικά θετικότατη στάση του ως μέλος της γερουσίας στα δίκαια του Ελληνισμού.

Πέραν το θεσμικού ρόλου που εκπροσωπεί ο Ρούμπιο η σημειολογία της επίσκεψης είναι εξίσου σημαντική αφού ο Αμερικανός αξιωματούχος επισκέπτεται την Αθήνα χωρίς να κάνει κάποια «στάση» στην Άγκυρα, σπάζοντας έναν «άγραφο νόμο» ο οποίος υπαγορεύει οι Αμερικανοί για λόγους ισορροπίας να επισκέπτονται και τις δύο χώρες. Φυσικά κάποιος θα μπορούσε υποστηρίξει πως με την επίσκεψη στην χώρα μας οι ΗΠΑ εξισορροπούν την επίσκεψη Τραμπ στην Άγκυρα κατά την πρόσφατη σύνοδο του ΝΑΤΟ. Σε κάθε περίπτωση το γεγονός της επίσκεψης σε μία κρίσιμη χρονική συγκυρία του Ρούμπιο στην Αθήνα μόνο ενώ και η Τουρκία βρίσκεται και αυτή στο επίκεντρο των εξελίξεων σε βορρά (Ουκρανία), Ανατολή (Ιράν) και νότο (Ισραήλ) λέει πολλά και υπονοεί περισσότερα.

Οι λόγοι της επίσκεψης είναι πολλοί και αλληλένδετοι μεταξύ των διακρατικών σχέσεων μας αλλά και της διεθνούς συγκυρίας. Πέραν των συμμαχικών σχέσεων Αθηνών-Ουάσιγκτον σε επίπεδο ΝΑΤΟ, η πολιτική διαλεκτική των ΗΠΑ επί προεδρίας Τραμπ 2.0 επικεντρώνεται όχι στα πολυμερή σχήματα όπως είναι αυτό της συμμαχίας αλλά σε μία διμερή συνδιαλλακτική προσέγγιση των πραγμάτων, όπου ένα «δούναι και λαβείν» σε διακρατικό επίπεδο αποτελεί τη βασική πρακτική. Ο Ρούμπιο ως ο πλέον έμπειρος statesman στην ηγεσία των ΗΠΑ προσπαθεί περάν των τακτικών του αμερικανού προέδρου να λειτουργήσει και μέσα σε οριοθετημένα θεσμικά πλαίσια όπως αυτά του 6^ου Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας-ΗΠΑ και της Συμφωνίας Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας (MDCA). Η σημασία της συμφωνίας στα δύο αυτά θεσμικά κείμενα τα οποία ορίζουν την στρατηγική σχέση Αθήνας-Ουάσιγκτον αλλά και το περιεχόμενο της στρατιωτικής μας συνεργασίας είναι υψίστης σημασίας για τις ΗΠΑ την παρούσα στιγμή λόγο της διεθνούς κατάστασης. Μόνο τυχαίο δεν είναι λοιπόν το γεγονός πως ο Αμερικανός υπουργός θα ηγηθεί της αντιπροσωπίας των ΗΠΑ για τις συνομιλίες για τον 6^ο Στρατηγικό Διάλογο, κάτι το οποίο καταδεικνύει και το πως αντιλαμβάνεται η Ουάσιγκτον τη σημασία της παρουσίας της στη χώρα μας αλλά και του γεωπολιτικού βάρους της Ελλάδας στην περιοχή.

Οι θεματικές λοιπόν είναι πολλές και σημαντικότατες αφού άπτονται των ζωτικών συμφερόντων της πατρίδας μας και σχεδιασμών υψηλής στρατηγικής των ΗΠΑ. Οι πλέον σημαντικοί τομείς έχουν να κάνουν με την αμυντική συνεργασία, με την Ελλάδα να επιδιώκει μεταξύ άλλων την αποδέσμευση σημαντικών αεροπορικών κυρίως όπλων μακρού πλήγματος για τον εξοπλισμό των F-35 και των F-16 Viper με σκοπό να ενισχύσουμε το ποιοτικό πλεονέκτημα που έχουμε χτίσει, καθώς και να ενισχύσουμε την διαλειτουργικότητα της «Ασπίδας του Αχιλλέα» με αμερικανικά οπλικά συστήματα. Οι ΗΠΑ φυσικά θέλουν να ενισχύσουν την παρουσία τους κυρίως σε Αλεξανδρούπολη και Σούδα. Ένας άλλος κρίσιμος τομέας είναι η περαιτέρω ανάπτυξη του «κάθετου ενεργειακού άξονα» με την Ελλάδα να αποτελεί τη χώρα κόμβο (Hub) για την πώληση αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στα Βαλκάνια, την Κεντρική Ευρώπη, και Ουκρανία, κάτι το οποίο απαιτεί περαιτέρω διαβουλεύσεις και συμφωνίες με τους διαφόρους εταίρους. Τέλος, στον τομέα της ενέργειας ο οποίος διαπλέκεται με τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο έχουμε το πρόγραμμα ερευνών αμερικανικών εταιριών στην Ελληνική ΑΟΖ καθώς και τις συζητήσεις για τον περίφημο Great Sea Interconnector (GSI) στα ελληνικά… «το καλώδιο», αλλά και την ενίσχυση του σχήματος 3+1 μεταξύ Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ+ΗΠΑ. Υπενθυμίζεται πως οι ΗΠΑ υποστήριξαν την Ελληνο-ισραηλινή συμφωνία για την «Ασπίδα του Αχιλλέα» , ταυτόχρονα ενισχύουν την παρουσία τους στην Κύπρο ενώ πλέον επιτρέπουν την πώληση όπλων στην Λευκωσία.

Όλα τα παραπάνω καταδεικνύουν πως η παρουσία του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα μόνο επίσκεψη ρουτίνας δεν είναι. Οι ΗΠΑ έχουν πολλούς λόγους να θέλουν να ενισχύσουν τις σχέσεις τους με την Ελλάδα και κατ’ επέκταση με την Κύπρο, υποστηρίζουν την ενίσχυση του άξονα Αθήνα-Λευκωσία-Ιερουσαλήμ ενώ αντιλαμβάνονται πως πάνω σε αυτούς τους γεωπολιτικούς δρώντες θα χτιστεί η νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας στην «Ευρύτερη» Ανατολική Μεσόγειο, δηλαδή στην περιοχή από την Μάλτα έως και την Ερυθρά Θάλασσα. Η Ελλάδα θα πρέπει να διαβάσει ορθά τις γεωπολιτικές εξελίξεις και να πράξει αναλόγως χωρίς φοβίες και αγκυλώσεις του παρελθόντος. Ες αύριον τα σπουδαία λοιπόν…

* Ο Δρ. Γεώργιος Κ. Φίλης είναι Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Στρατηγικής στο Ledra College, Λευκωσίας και διδάσκων σε Παραγωγικές Στρατιωτικές Σχολές. Ο κ. Φίλης είναι καθηγητής στο International Baccalaureate Diploma του ISA, Αναλυτής Διεθνών Ζητημάτων του ALPHA καθώς και μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής του Ιδρύματος της Βουλής των Ελλήνων. [georgios.filis1976@gmail.com]