«Όχι σε μια Ελβετία 10 εκατομμυρίων»: Το δημοψήφισμα που «βάζει φωτιά» στην ΕΕ

Αίσθηση έχει προκαλέσει η είδηση ότι η Ελβετία θα ψηφίσει το καλοκαίρι επί της προτάσεως της Ακροδεξιάς «Ελβετικό Λαϊκό Κόμμα» (SVP) για τον περιορισμό του πληθυσμού της χώρας στα 10 εκατομμύρια, μια κίνηση που εγείρει έντονες ανησυχίες ότι θα απειλήσει βασικές συμφωνίες με την ΕΕ και θα παραλύσει την οικονομία.

Η κυβέρνηση ανακοίνωσε την Τετάρτη 11 Φεβρουαρίου ότι το δημοψήφισμα για την πρωτοβουλία του SVP «Όχι σε μια Ελβετία 10 εκατομμυρίων», η οποία συναντά αντιδράσεις τόσο από τις δύο Βουλές του Κοινοβουλίου όσο και από την επιχειρηματική και χρηματοπιστωτική κοινότητα, θα διεξαχθεί στις 10 Ιουνίου.

Σύμφωνα με τον Guardian, η πρωτοβουλία θα υποχρεώσει την ελβετική κυβέρνηση και το κοινοβούλιο να αναλάβουν δράση εάν ο μόνιμος πληθυσμός της χώρας, που σήμερα ανέρχεται σε 9,1 εκατομμύρια, υπερβεί τα 9,5 εκατομμύρια, αρνούμενοι την είσοδο σε νεοαφιχθέντες, συμπεριλαμβανομένων των αιτούντων άσυλο και των οικογενειών αλλοδαπών κατοίκων.

Εάν ο πληθυσμός φτάσει τα 10 εκατομμύρια, θα τεθούν σε ισχύ περαιτέρω περιορισμοί και, εάν ο αριθμός δεν αρχίσει να μειώνεται, η κυβέρνηση θα υποχρεωθεί να αποσυρθεί από τη συμφωνία ελεύθερης κυκλοφορίας που έχει συνάψει με την ΕΕ, η οποία είναι μακράν η μεγαλύτερη εξαγωγική αγορά της.

Ο πληθυσμός της Ελβετίας έχει αυξηθεί περίπου πέντε φορές ταχύτερα από τον μέσο όρο των γειτονικών κρατών μελών της ΕΕ κατά την τελευταία δεκαετία, καθώς η οικονομική της επιτυχία έχει προσελκύσει τόσο χαμηλής ειδίκευσης εργαζομένους όσο και υψηλά αμειβόμενους ξένους υπαλλήλους εταιρειών.

Σύμφωνα με στοιχεία της κυβέρνησης, περίπου το 27% των κατοίκων της Ελβετίας δεν είναι πολίτες της χώρας. Το SVP, το μεγαλύτερο πολιτικό κόμμα της χώρας, υποστηρίζει ότι η «δημογραφική έκρηξη» οδηγεί σε αύξηση των ενοικίων και επιβαρύνει τις δημόσιες υποδομές και υπηρεσίες.

Το κόμμα, το οποίο έχει καταλάβει την πρώτη θέση σε όλες τις εκλογές από το 1999, έχει από καιρό ξεκινήσει εκστρατεία κατά της μετανάστευσης, επισημαίνοντας τα εγκλήματα που διαπράττονται από αλλοδαπούς και δημοσιεύοντας εικόνες με ματωμένα μαχαίρια, καλυμμένους με κουκούλες εγκληματίες, γροθιές και τρομαγμένες γυναίκες.

Οι ριζοσπαστικές εθνικιστικές αλλαγές που προτείνει συχνά, όπως η πρόταση του 2016 για την αυτόματη απέλαση μεταναστών που έχουν κριθεί ένοχοι ακόμη και για μικρά αδικήματα και το σχέδιο του 2020 για τον τερματισμό της ελεύθερης κυκλοφορίας με την ΕΕ, δεν έχουν αποδώσει αποτελέσματα.

Το σύστημα άμεσης δημοκρατίας της Ελβετίας επιτρέπει στους πολίτες να προτείνουν τις λεγόμενες λαϊκές πρωτοβουλίες, οι οποίες υποβάλλονται σε δημοψήφισμα εάν συγκεντρώσουν 100.000 υποστηρικτές σε 18 μήνες. Αποτελούν ένα από τα αγαπημένα εργαλεία του SVP, αλλά μόνο το 10% περίπου των λαϊκών πρωτοβουλιών εγκρίνονται.

Ωστόσο, μια δημοσκόπηση που πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο αποκάλυψε την ευρεία υποστήριξη του 48% των ψηφοφόρων για την πρωτοβουλία «Όχι σε μια Ελβετία των 10 εκατομμυρίων», αντανακλώντας τις βαθιές διαιρέσεις σχετικά με το πόσο ανοιχτή θέλει και πρέπει να είναι η χώρα σε έναν ταχέως μεταβαλλόμενο κόσμο.

Όσοι αντιτίθενται στην πρωτοβουλία, μεταξύ των οποίων πολυεθνικές εταιρείες όπως η Roche, η UBS και η Nestlé, υποστηρίζουν ότι η πρόταση θα θέσει σε κίνδυνο τις διμερείς συμφωνίες με την ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της συμφωνίας που επιτεύχθηκε πέρυσι σχετικά με την πρόσβαση στην ενιαία αγορά, στην οποία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό η ευημερία της Ελβετίας.

Η Economiesuisse, μια κορυφαία επιχειρηματική ομάδα πίεσης, την χαρακτήρισε ως «πρωτοβουλία χάους» και προειδοποίησε ότι πολλές ελβετικές εταιρείες βασίζονται σε εργαζομένους από την ΕΕ και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, χωρίς τους οποίους θα αναγκαστούν να μεταφερθούν στο εξωτερικό, με αρνητικές επιπτώσεις στα φορολογικά έσοδα και τις υπηρεσίες.

Τα αντιπολιτευτικά κόμματα έχουν δηλώσει ότι η στενή σχέση με την Ευρώπη είναι η μόνη επιλογή της Ελβετίας: περίπου το ήμισυ των εξαγωγών της χώρας προορίζεται για την ΕΕ. Οι εργοδοτικές οργανώσεις υπογραμμίζουν από την πλευρά τους, ότι ο πληθυσμός θα αυξηθεί κυρίως λόγω της φυσικής αύξησης και του μεγαλύτερου προσδόκιμου ζωής.