Οι μακάβριες business του body brokering - Πώς εταιρείες πλουτίζουν από τη δωρεά σωμάτων των νεκρών

Η δωρεά σώματος για επιστημονικούς σκοπούς αποτελεί μια πράξη αλτρουισμού, που έχει σκοπό να συμβάλλει στην πρόοδο της ιατρικής και την ανακούφιση μελλοντικών ασθενών. Τι γίνεται όμως όταν -κόντρα στις αγαθές προθέσεις- στήνεται μια βιομηχανία με τεράστια κέρδη από την παράνομη εμπορεία ανθρώπινων σορών και μελών;

Οι αποκαλύψεις για το εμπόριο σορών, το λεγόμενο body brokering, είναι σοκαριστικές. Εκεί, από το 2017 λειτουργούν τουλάχιστον 25 εταιρείες «μεσιτείας» σωμάτων, οι οποίες ασχολούνται με την αγορά σορών για χρήση σε επιστημονική και ιατρική έρευνα. Πρόκειται για μια βιομηχανία πολλών εκατομμυρίων δολαρίων που λέγεται ότι ακμάζει στις ΗΠΑ.

Ενώ είναι σύνηθες για τους ανθρώπους να δωρίζουν οικειοθελώς το σώμα τους στην επιστήμη μετά τον θάνατό τους, η μεσιτεία σωμάτων έχει γίνει μια αμφιλεγόμενη μπίζνα τις τελευταίες δεκαετίες, με επιχειρήσεις να αποκτούν σώματα από άτομα, να τα ανατέμνουν και στη συνέχεια να τα πωλούν σε άλλες εταιρείες. Κι όλα αυτά εν αγνοία των οικογενειών και των αγαπημένων προσώπων του νεκρού.

Μια σκοτεινή βιομηχανία

Αυτό ακριβώς βίωσε η Farrah Fasold. Προσπαθώντας να τιμήσει τον πατέρα της, η Farrah δώρισε το σώμα του στην ιατρική επιστήμη μετά τον θάνατό του από καρκίνο στα τέλη του 2009. Αλλά αργότερα σοκαρίστηκε όταν πληροφορήθηκε ότι το ένα χέρι του βρέθηκε στριμωγμένο σε ένα βαρέλι μαζί με άλλα ανθρώπινα λείψανα.

Αντίστοιχο σοκ βίωσε και η Kim Erick, η οποία δώρισε το σώμα του γιους της, Chris, που αυτοκτόνησε το 2012. Η Erick στη συνέχεια αναγνώρισε το σώμα του γιου της ως έκθεμα στο Λας Βέγκας, σε έκθεση με την επωνυμία «The Thinker».

Ενώ το κερδοσκοπικό εμπόριο για την πώληση μελών σώματος είναι παράνομο στο Ηνωμένο Βασίλειο βάσει του Νόμου περί Ανθρώπινων Ιστών, παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεξέλεγκτο.

Παρόλο που ο Ενιαίος Νόμος περί Δωρεάς Μελών των ΗΠΑ απαγορεύει την πώληση ανθρώπινων ιστών, ο ίδιος νόμος υποδηλώνει ότι είναι αποδεκτό να χρεώνεται ένα «εύλογο ποσό» για την «επεξεργασία» ενός μέρους του ανθρώπινου σώματος.

Η ερευνήτρια Jenny Kleeman, η οποία έχει διερευνήσει το θέμα για το βιβλίο της The Price of Life, δήλωσε στην εφημερίδα The Sun ότι πρόκειται για μια «σκοτεινή» βιομηχανία.

«Στο Ηνωμένο Βασίλειο, μπορείτε να δωρίσετε το σώμα σας για ιατρική έρευνα, αλλά κανείς δεν επιτρέπεται να το δωρίσει για εσάς. Οι άνθρωποι που διαχειρίζονται όλη τη διαδικασία δεν έχουν κέρδος από αυτήν», εξήγησε η συγγραφέας. «Ενώ στις ΗΠΑ, επιτρέπεται να έχεις κέρδος παρέχοντας αυτά τα πτώματα χωρίς άδεια».

«Κι έτσι, επειδή δεν υπάρχει κανονισμός που να λέει ότι δεν μπορείς να βγάλεις χρήματα με αυτόν τον τρόπο, έχει επιτρέψει την ανάδυση μιας βιομηχανίας όπου οι άνθρωποι μπορούν να ασχολούνται με τις σορούς, χωρίς να έχουν κανένα επιστημονικό υπόβαθρο».

Η Kleeman ανακάλυψε ότι μια εταιρεία στις ΗΠΑ κατάφερε να στείλει μέλη σώματος στο Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς και σε περισσότερες από άλλες 50 χώρες.

Ο δημοσιογράφος του Reuters, Brian Grow, δήλωσε ότι από τις 25 επιχειρήσεις που συνάντησε το 2017, μία κέρδισε περίπου 10,75 εκατομμύρια ευρώ σε διάστημα τριών ετών.

Η εφημερίδα Sun αναφέρει ότι σύμφωνα με εσωτερικά έγγραφα του Κέντρου Βιολογικών Πόρων, ένα ολόκληρο σώμα κοστίζει έως και 11.550 ευρώ. Τι γίνεται όμως με την αξία του υπόλοιπου ανθρώπινου σώματος;

Τιμές ανά μέλος σώματος

• Κορμός - 2.725€
• Συκώτι - 520€
• Κεφάλι - 427€
• Πόδι - 300€
• Κάτω μέρος του ποδιού - 300€
• Σπονδυλική στήλη - 254€
• Αρτηρία - 56€
• Νύχι - 6€

Αυτές οι εταιρείες αυτοαποκαλούνται «τράπεζες μη μεταμοσχευμένων ιστών» που αποκτούν πτώματα και πωλούν ολόκληρα σώματα ή μέρη τους. Συνεργάζονται με πανεπιστήμια και ιατρικές σχολές για τη διδασκαλία της ανατομίας, καθώς και με εταιρείες ιατρικής μηχανικής που δοκιμάζουν εμφυτεύματα και χειρουργικά εργαλεία.

Ορισμένοι μεσίτες προμηθεύουν επίσης σώματα σε στρατιωτικά ερευνητικά προγράμματα των ΗΠΑ.

Τι ισχύει για τη δωρεά σώματος στην Ελλάδα

Η δωρεά σώματος στην Ελλάδα αφορά την προσφορά ενός νεκρού σώματος στην Ιατρική Σχολή για την εκπαίδευση φοιτητών Ιατρικής/Οδοντιατρικής και για ιατρική έρευνα, με τη διαδικασία να απαιτεί πρότερη γραπτή δήλωση του ατόμου και να ακολουθείται από ταρίχευση και σεβασμό στις πρακτικές, ενώ μετά το πέρας της εκπαίδευσης (μήνες έως 2 χρόνια), η οικογένεια ειδοποιείται για την τελική ταφή, με τους συγγενείς να πρέπει να ενημερώσουν άμεσα το «Ανατομείο» μετά τον θάνατο.

Πώς γίνεται η δωρεά

Ο ενδιαφερόμενος εκφράζει γραπτά την επιθυμία του σε μία από τις Ιατρικές Σχολές (ΕΚΠΑ, ΑΠΘ, κ.ά.) μέσω σχετικής αίτησης. Μετά την αίτηση, εκδίδεται μια κάρτα δωρητή που πρέπει να έχει ο δωρητής, ενημερώνοντας τους οικείους του. Οι συγγενείς πρέπει να ενημερώσουν άμεσα το «Ανατομείο» (Εργαστήριο Ανατομίας), μετά τον θάνατο του δωρητή. Η σορός πρέπει να ταριχευθεί μέσα στις πρώτες 24 ώρες μετά τον θάνατο, σύμφωνα με αυστηρές προδιαγραφές.

Σκοπός της δωρεάς

Σκοπός της δωρεάς σώματος είναι η εκπαίδευση φοιτητών Ιατρικής και Οδοντιατρικής στην πραγματική ανατομία του ανθρώπινου σώματος, η εκπαίδευση μεταπτυχιακών φοιτητών, ειδικευόμενων και ειδικευμένων ιατρών, καθώς και η ιατρική έρευνα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η δωρεά σώματος δεν είναι το ίδιο με τη δωρεά οργάνων για μεταμοσχεύσεις. Τα σώματα αντιμετωπίζονται με απόλυτο σεβασμό και μετά την ολοκλήρωση της χρήσης τους, η οικογένεια ενημερώνεται για την τελική ταφή. Εάν έχει οριστεί ιατροδικαστική εξέταση μετά τον θάνατο, η δωρεά δεν είναι εφικτή.