Όταν ένα 8χρονο παιδί μάγεψε τους πάντες σε ένα κονσέρτο - Το όνομα του... Μότσαρτ

Σαν σήμερα, στις 21 Φεβρουαρίου του μακρινού 1765, το Λονδίνο έζησε ένα από εκείνα τα στιγμιότυπα που μοιάζουν φτιαγμένα για να γίνουν μύθος. Ένα παιδί μόλις 8 ετών, με το όνομα... σιδηρόδρομο Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ, εμφανίζεται σε δημόσια συναυλία στη βρετανική πρωτεύουσα, σε μια εποχή όπου οι «μουσικές αποδείξεις» έπρεπε να δίνονται μπροστά σε απαιτητικό ακροατήριο και όχι σε προστατευμένα σαλόνια. Και ο 8χρονος... σάρωσε!

Η συναυλία ήταν benefit concert (εκδήλωση με οικονομικό όφελος για τον διοργανωτή/ερμηνευτή) και πραγματοποιήθηκε στο Little Theatre in the Haymarket, μια σαφώς πιο «βαριά» διεύθυνση για τα δεδομένα της εποχής. Σύμφωνα με τεκμηριωμένη μελέτη για την παραμονή των Μότσαρτ στο Λονδίνο, ο Λεοπόλντ Μότσαρτ οργάνωσε τη βραδιά αυτή ως τη «μεγάλη» δημόσια εκδήλωση της σεζόν, έπειτα από αναβολές, επιδιώκοντας να κεφαλαιοποιήσει το ενδιαφέρον που είχε ήδη δημιουργηθεί γύρω από το παιδί-θαύμα.

Από το παλάτι… στο κοινό της πόλης

Η εμφάνιση της 21ης Φεβρουαρίου δεν ήρθε από το πουθενά. Η οικογένεια Μότσαρτ βρισκόταν στο Λονδίνο από την άνοιξη του 1764 έως το καλοκαίρι του 1765, χτίζοντας σταδιακά φήμη μέσα από εμφανίσεις σε «κλειστές» και «ανοιχτές» περιστάσεις. Την πρώτη κιόλας περίοδο της παραμονής τους, ο μικρός Μότσαρτ έπαιξε δύο φορές ενώπιον του βασιλικού περιβάλλοντος (με καταγεγραμμένες ημερομηνίες 27 Απριλίου 1764 και 19 Μαΐου 1764), κάτι που λειτουργούσε ως σφραγίδα κύρους στην κοινωνία του 18ου αιώνα.

Λίγο αργότερα, ο μικρός Βόλφγκανγκ εμφανίζεται και σε μια μεγάλη δημόσια κοσμική σκηνή της πόλης: στις 26 Ιουνίου 1764 έπαιξε όργανο στο Ranelagh Gardens σε φιλανθρωπική εκδήλωση — μια κίνηση που ο Λεοπόλντ αντιμετώπιζε ως τρόπο να κερδίσουν «την αγάπη» του βρετανικού κοινού.

Η «μηχανή» πίσω από το παιδί-θαύμα

Ο Λεοπόλντ Μότσαρτ δεν ήταν απλώς πατέρας· ήταν ο άνθρωπος που οργάνωσε με επαγγελματικούς όρους την καριέρα του παιδιού, σε μια εποχή όπου οι δημόσιες συναυλίες στο Λονδίνο λειτουργούσαν συχνά με το μοντέλο του benefit, δηλαδή «με ρίσκο και ευθύνη» για τον διοργανωτή. Η ίδια μελέτη καταγράφει ότι η βραδιά της 21ης Φεβρουαρίου 1765 στο Haymarket είχε υπολογίσιμο ακροατήριο και εντάσσεται σε αυτή την προσπάθεια του Λεοπόλντ να μετατρέψει το ενδιαφέρον σε πραγματικό αντίκρισμα και επιρροή.

Μόλις έναν μήνα πριν από εκείνη τη δημόσια βραδιά, στις 18 Ιανουαρίου 1765, υπάρχει καταγεγραμμένη η αφιέρωση των σονάτων K.10–15 στη βασίλισσα Charlotte - άλλο ένα σημάδι ότι η οικογένεια κινούταν ήδη στα υψηλά στρώματα της βρετανικής κοινωνίας, πριν «κατέβει» στη δημόσια αγορά της μουσικής.

Γιατί αυτή η ημερομηνία έχει μείνει ως «σταθμός»

Η 21η Φεβρουαρίου 1765 δεν είναι απλώς μια ωραία ιστορία για ένα παιδί-ιδιοφυΐα. Είναι ένα στιγμιότυπο που δείχνει πώς γεννιέται ένας μύθος σε πραγματικό χρόνο:

ένα παιδί που ήδη έχει κατακτήσει τις αυλές, δοκιμάζεται πλέον μπροστά στο κοινό της πόλης - εκεί όπου το χειροκρότημα δεν χαρίζεται, αλλά κερδίζεται.

Από εκεί και πέρα, η πορεία του Μότσαρτ θα γίνει αυτό που γνωρίζουμε: ένα όνομα που, αιώνες μετά, εξακολουθεί να λειτουργεί σαν συνώνυμο της μουσικής ιδιοφυΐας.

Για τον Γερμανό δημοσιογράφο της εποχής Φρίντριχ Μέλχιορ Γκριμ, ο Μότσαρτ ως νεαρό αγόρι ήταν «ένα τόσο εκπληκτικό φαινόμενο που δυσκολεύεται κανείς να το πιστέψει, εκτός αν το έχει δει με τα μάτια του και το έχει ακούσει με τα αυτιά του». Στη Βιέννη, ο Φραγκίσκος Α’ τον αποκάλεσε «μικρό αρχιμάγο».

Αργότερα, ο μεγάλος συγγραφέας Γκαίτε είπε σχετικά με ένα κονσέρτο του στη Φρανκφούρτη: «Ήμουν 14 ετών κι όμως στον νου μου το βλέπω σαν να ‘ταν σήμερα: το αντράκι με το παιδικό σπαθί του... Ένα φαινόμενο τόσο σπάνιο όσο ο Μότσαρτ παραμένει πραγματικά ανεξήγητο». Σε ό,τι αφορά την εκτίμηση για τη μουσική του, δεν έχουν αλλάξει και πολλά από τότε. Στον 21ο αιώνα, η ιδιοφυία του παραμένει ανεκτίμητη και -όπως είπε και ο Γκαίτε- ανεξήγητη.