Πώς δημιουργούνται τα «στοιχειωμένα» σπίτια, σύμφωνα με την επιστήμη
Κάνε κλικ και δες περισσότερο
Flash.gr στην αναζήτηση της Google
Για όσους πιστεύουν στο παραφυσικό, το αίσθημα αναστάτωσης που συχνά προκαλούν τα παλιά κτίρια θεωρείται σημάδι παρουσίας «πνευμάτων». Όμως νέα έρευνα δείχνει πως υπάρχει μια πολύ πιο πεζή εξήγηση: οι αθόρυβοι, αλλά υπαρκτοί, ήχοι από γηρασμένους σωλήνες, καυστήρες και συστήματα εξαερισμού.
Επιστήμονες μελέτησαν την επίδραση του υπέρηχου (infrasound) σε μια ομάδα εθελοντών και διαπίστωσαν ότι, παρότι βρίσκεται κάτω από το όριο της ανθρώπινης ακοής, οι συμμετέχοντες γίνονταν πιο ευερέθιστοι, ενώ τα επίπεδα κορτιζόλης, της ορμόνης του στρες, αυξάνονταν όταν ο ήχος ήταν ενεργός.
Τα ευρήματα δείχνουν πως, ακόμη κι όταν οι άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονται την ύπαρξη του υπέρηχου, ο οποίος μπορεί να προέρχεται από παλιούς σωλήνες, καυστήρες ή συστήματα εξαερισμού σε υπόγεια, τα ακούσια αυτά ηχητικά κύματα εξακολουθούν να επηρεάζουν τη διάθεσή τους.
Από μόνος του, ο υπέρηχος είναι απίθανο να πείσει κάποιον ότι ένα σπίτι είναι στοιχειωμένο. Ωστόσο, για το κατάλληλο άτομο στην κατάλληλη στιγμή, έναν πιστό στο παραφυσικό, π.χ. σε ένα σκοτεινό, παλιό σπίτι, αυτή η περίεργη σωματική αίσθηση μπορεί να ενισχύσει την πεποίθηση περί «πνευμάτων», αναφέρει ο Guardian.
«Αυτό που μπορεί να κάνει ο υπέρηχος είναι να προκαλέσει μια αίσθηση σωματικής δυσφορίας, στην οποία στη συνέχεια "κολλάει" μια εξήγηση περί φαντασμάτων ή στοιχειώματος», εξηγεί ο καθηγητής Ρόντνεϊ Σμάλτς, ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο MacEwan του Καναδά, ο οποίος ερευνά γιατί οι άνθρωποι πιστεύουν σε ψευδοεπιστημονικούς και παραφυσικούς ισχυρισμούς.
«Για κάποιον που δεν σκέφτεται με όρους φαντασμάτων, η ίδια αίσθηση απλώς θα εκληφθεί ως ένα παλιό κτίριο. Για κάποιον που είναι ήδη "προγραμματισμένος" να πιστέψει, μπορεί να μοιάζει με απόδειξη παρουσίας πνεύματος», προσθέτει.
Οι μελέτες με ηχητικά κύματα κάτω από τα 20 Hz
Παλαιότερα, οι ερευνητές είχαν πραγματοποιήσει πειράματα στο τοπικό «στοιχειωμένο σπίτι» Deadmonton, παίζοντας υπέρχηχο, ή ηχητικά κύματα κάτω από τα 20 Hz, για να δουν αν αυξάνει τον φόβο των επισκεπτών. Τα αποτελέσματα δεν ήταν σαφή, γεγονός που οδήγησε σε νέα τεστ.
Στη νεότερη μελέτη, 36 εθελοντές άκουσαν είτε χαλαρωτική ορχηστρική μουσική είτε τους ανατριχιαστικούς ήχους που συνήθως ακούγονται σε θεματικά «στοιχειωμένα» σπίτια. Τη μισή ώρα από το πείραμα, χωρίς να το γνωρίζουν, οι ερευνητές έπαιζαν επίσης έναν υπέρηχο μέσω κρυμμένων subwoofers.
Όπως περιγράφουν στο περιοδικό Frontiers in Behavioural Neuroscience, οι συμμετέχοντες δεν μπορούσαν να ξεχωρίσουν πότε ο υπέρηχος ήταν ενεργός, όμως οι δοκιμασίες έδειξαν ότι τότε ένιωθαν πιο ενοχλημένοι και εκνευρισμένοι, αξιολογούσαν τη μουσική ως πιο θλιβερή και εμφάνιζαν αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης στο σάλιο τους.
«Είτε άκουγαν χαλαρωτική μουσική είτε κάτι πιο αναστατωτικό, ο υπέρηχος επηρέασε αρνητικά τη διάθεσή τους και την αντίδραση στο στρες», σημειώνει ο Σμάλτς. «Με απλά λόγια: δεν μπορείς να ακούσεις τον υπέρηχο, αλλά το σώμα και η διάθεσή σου φαίνεται να ανταποκρίνονται σε αυτόν, και μάλιστα δυσάρεστα».
Οι υπέρηχοι ίσως «στοιχειώνουν» τα σπίτα
Απαιτούνται μεγαλύτερες μελέτες για την επιβεβαίωση των ευρημάτων, αλλά ο Σμαλτς εκτιμά ότι ο υπέρηχος μπορεί να συμβάλλει στη «θολή δυσφορία» που κάποιοι αναφέρουν σε σπίτια που θεωρούν ότι είναι στοιχειωμένα. «Πιθανότατα δεν γνωρίζουν καν τι είναι ο υπέρηχος, αλλά έχουν ενημερωθεί ότι βρίσκονται σε στοιχειωμένο μέρος, έτσι αποδίδουν τον εκνευρισμό στο "φάντασμα" αντί στους παλιούς, χαμηλής συχνότητας σωλήνες στο υπόγειο», σημειώνει.
Ο Κρις Φρεντς, ομότιμος καθηγητής ψυχολογίας και συγγραφέας του βιβλίου The Science of Weird Shit: Why Our Minds Conjure the Paranormal, λέει ότι η έρευνα για τον υπέρηχο έχει δώσει «μικτά αποτελέσματα». Θεωρεί «πιθανό» το ενδεχόμενο ο υπέρηχος να οδηγεί κάποιους να νιώσουν ότι ένας χώρος είναι «στοιχειωμένος», αλλά μέχρι εκεί. «Ίσως είναι υπερβολή να αποδοθούν φαινόμενα όπως αντικείμενα που πετάγονται από ράφια, τα λεγόμενα πολτεργκάιστ, στον υπέρηχο», εξηγεί.
«Έχει επίσης υποστηριχθεί ότι ο υπέρηχος μπορεί να προκαλέσει οπτικές ψευδαισθήσεις, όπως εμφανίσεις φαντασμάτων, κάνοντας τα ανθρώπινα μάτια να πάλλονται. Αυτές οι θεωρίες βασίζονται αποκλειστικά σε ανεκδοτολογικές αναφορές και δεν έχουν επιβεβαιωθεί από σωστά ελεγχόμενες μελέτες».
Κάνε κλικ και δες περισσότερο
Flash.gr στην αναζήτηση της Google
