Roblox: Το παιχνίδι που αδειάζει τραπεζικούς λογαριασμούς γονιών –Τι μπορείτε να κάνετε

Είναι η νέα πραγματικότητα που καλούνται ν’ αντιμετωπίσουν εκατομμύρια γονείς ανά την υφήλιο. Ανήλικοι gamers που φτάνουν στο σημείο να ξοδέψουν χιλιάδες δολάρια, λίρες ή ευρώ, γιατί πολύ απλά δεν αντιλαμβάνονται ούτε την αξία των χρημάτων, αλλά ούτε και το γεγονός ότι για ν’ αποκτήσουν ένα «in game» νόμισμα, ξοδεύουν αληθινά λεφτά που αποκτώνται με κόπο. Συγκεκριμένα, το νόμισμα εντός παιχνιδιού, είναι ένα εικονικό νόμισμα που χρησιμοποιείται αποκλειστικά μέσα σ’ ένα βιντεοπαιχνίδι για την αγορά αντικειμένων, αναβαθμίσεων, skins, ή άλλου ψηφιακού περιεχομένου, λειτουργώντας ως το εσωτερικό «χρήμα» του παιχνιδιού. Οι περιπτώσεις που έχουν δει το φως της δημοσιότητες είναι το λιγότερο ανησυχητικές.

Στη Βρετανία μια 10χρονη αγόρασε Robux (τα νομίσματα παιχνιδιού που προσφέρει η δημοφιλής πλατφόρμα Roblox) αξίας περίπου £2.500 μέσω πολλών μικρών αγορών σε ένα tablet με συνδεδεμένο λογαριασμό τραπέζης, χωρίς να το γνωρίζει η μητέρα.

Στην ίδια χώρα, ένα 8χρονο κορίτσι ξόδεψε πάνω από £8.500 σε αγορές μέσω εφαρμογών παιχνιδιών -Roblox και άλλων- ενώ οι γονείς δεν το είχαν αντιληφθεί.

Υπάρχουν επίσης αναφορές σε γνωστό φόρουμ, από χρήστες αλλά και γονείς για παιδιά που ξόδεψαν μεγάλα ποσά -όπως π.χ σε συγκεκριμένη περίπτωση πάνω από $1.600- μετά από επαναλαμβανόμενες χρεώσεις, σε διάστημα μόλις δύο εβδομάδων.

Τι είναι όμως το Robux και πώς προσφέρεται στους παίκτες; Την απάντηση μας δίνει ο κύριος Βασίλης Ζωγράφος, Υποψήφιος Διδάκτωρ Πληροφορικής και Επιστήμης Δεδομένων…

«Το ψηφιακό νόμισμα Robux αποτελεί το εσωτερικό ψηφιακό νόμισμα της πλατφόρμας. Δεν έχει νομική υπόσταση κρατικού νομίσματος και δεν λειτουργεί ως μέσο πληρωμής εκτός του οικοσυστήματος. Συνιστά λογιστική μονάδα αξίας, η οποία επιτρέπει συναλλαγές αποκλειστικά εντός της πλατφόρμας. Η αξία του καθορίζεται μονομερώς από την πλατφόρμα, χωρίς ελεύθερη ισοτιμία ή μηχανισμό αγοράς και ζήτησης αντίστοιχο των πραγματικών νομισμάτων, ενώ αποκτάται με τέσσερις βασικούς τρόπους:

• Άμεση αγορά με πραγματικά χρήματα. Οι χρήστες μπορούν να αγοράσουν Robux μέσω καρτών, ψηφιακών πληρωμών ή συνδρομών. Η μετατροπή πραγματικού χρήματος σε Robux είναι άμεση, η αντίστροφη όμως όχι για όλους.
• Συνδρομή Premium. Η συνδρομή παρέχει μηνιαία ποσότητα Robux και πρόσβαση σε επιπλέον οικονομικές λειτουργίες.
• Πώληση ψηφιακών αντικειμένων. Δημιουργοί μπορούν να πωλούν αντικείμενα, ρούχα ή εμπειρίες και να λαμβάνουν Robux ως αντάλλαγμα.
• Συμμετοχή σε εμπειρίες τρίτων. Ορισμένα παιχνίδια επιτρέπουν την απόκτηση Robux μέσω έμμεσων μηχανισμών, συνήθως συνδεδεμένων με κατανάλωση.»

Αυτοί είναι οι τρόποι που χρησιμοποιούν για να πιέζουν τους παίκτες – Γιατί μοιάζουν με τα τεχνάσματα του τζόγου

Προκειμένου ν’ αγοράζονται εικονικά νομίσματα, δεν αφήνεται τίποτα στην τύχη. Άλλωστε η βιομηχανία του gaming είναι εξαιρετικά κερδοφόρα, αφού σε παγκόσμιο επίπεδο παράγει δεκάδες έως εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως. Χαρακτηριστικά και σύμφωνα με αναλυτές της Newzoo, τα έσοδα της παγκόσμιας gaming αγοράς, μόνο για το 2025, έχουν υπολογιστεί περίπου στα 188 δισεκατομμύρια, γεγονός που την κατατάσσει μεταξύ των μεγαλύτερων τομέων της παγκόσμιας ψυχαγωγίας.

Οι τρόποι για να «τσιμπάνε» οι παίκτες και ν’ αγοράζουν Robux, δεν είναι καθόλου πρωτότυποι, αλλά είναι πάντοτε αποτελεσματικοί. Λέξεις όπως «σπάνια, περιορισμένα, επικά ή θρυλικά αντικείμενα», προειδοποιήσεις όπως «απειροελάχιστες πιθανότητες να τα εντοπίσεις ξανά, π.χ.0.5%», τα μηνύματα του τύπου, «ήσουν κοντά, ξαναπροσπάθησε, το επόμενο γύρισμα θα είναι καλύτερο», η χρονική πίεση με ρολόγια που μετρούν αντίστροφα και ενημερώνουν πως ένα αντικείμενο προσφέρεται έναντι κάποιου ποσού μόνο για 10 λεπτά της ώρας, όλ’ αυτά μοιάζουν με τα τεχνάσματα του τζόγου. Δημιουργούν παρόρμηση κι όχι σκέψη, ενώ ζητούν άμεση επανάληψη με το πάτημα ενός κουμπιού! Γι αυτό και τα παιδιά δεν αντιλαμβάνονται το πραγματικό κόστος, τονίζει ο κύριος Ζωγράφος…

«Το εικονικό νόμισμα της δημοφιλούς πλατφόρμας, που χρησιμοποιείται για αγορά ψηφιακών αντικειμένων και εμφανίσεων, πρόσβαση σε ιδιωτικούς ή ειδικούς κόσμους, ενεργοποίηση πλεονεκτημάτων μέσα σε παιχνίδια, διαφημιστική προώθηση δημιουργών και δημιουργία και πώληση περιεχομένου, δημιουργεί πολλές φορές έμμεση πίεση κατανάλωσης στους «άγουρους» παίκτες. Ο χρήστης δεν δαπανά ευρώ ή άλλο νόμισμα μέσα στο παιχνίδι, αλλά ψηφιακές μονάδες, γεγονός που μειώνει την αίσθηση οικονομικής απώλειας. Ιδιαίτερα στους ανηλίκους, αυτή η αποσύνδεση δυσχεραίνει την κατανόηση της πραγματικής αξίας και ευνοεί την παρορμητική κατανάλωση. Επίσης το εικονικό αυτό νόμισμα δεν είναι ένα ουδέτερο εργαλείο, δεν είναι απλώς ένα νόμισμα παιχνιδιού, αλλά ενεργός μηχανισμός διαμόρφωσης συμπεριφοράς κι αποτελεί τον πυρήνα ενός ψηφιακού οικονομικού συστήματος που:

• συνδέει ψυχαγωγία και κατανάλωση
• επηρεάζει συμπεριφορές και ταυτότητα
• δημιουργεί εξάρτηση και ανισορροπία ισχύος

Συνεπώς η απλή τεχνολογική προστασία δεν αρκεί χωρίς παιδαγωγική καθοδήγηση, αφού απορρέουν τόσο οικονομικοί, όσο και παιδαγωγικοί κίνδυνοι, όπως:• Υπερκατανάλωση και απώλεια οικονομικού ελέγχου

• Πίεση κοινωνικής σύγκρισης μέσω ψηφιακών αγαθών
• Δυσκολία διάκρισης μεταξύ παιχνιδιού και αγοράς
• Πρώιμη εξοικείωση ανηλίκων με καταναλωτικές λογικές»

Η βασική λεπτομέρεια που κάνει τη διαφορά, είναι πως αυτά τα εικονικά νομίσματα για τα οποία τα παιδιά δαπανούν τα χρήματα των γονιών τους, μπορούν να μετατραπούν σε πραγματικά χρήματα όχι όμως απ’ όλους, τονίζει με νόημα ο Υποψήφιος Διδάκτωρ Πληροφορικής και Επιστήμης Δεδομένων…

«Η μετατροπή δεν είναι ελεύθερη και επιτρέπεται μόνο σε επιλεγμένους δημιουργούς. Υπόκειται σε κατώτατα όρια. Περιλαμβάνει προμήθειες υπέρ της πλατφόρμας και διέπεται από αυστηρούς όρους και ελέγχους. Αυτό δημιουργεί έντονη ασυμμετρία, καθώς όλοι μπορούν να αγοράσουν Robux, αλλά ελάχιστοι μπορούν να τα μετατρέψουν σε πραγματική αξία.»

Έτσι μπορείτε να προστατεύσετε τα παιδιά σας

Και κάπου εδώ ερχόμαστε σε αυτούς που παίζουν τον πιο κρίσιμο ρόλο. Στους γονείς, καθώς υπάρχουν τρόποι να προστατεύσουν τα παιδιά τους και να προλάβουν το πρόβλημα. Για παράδειγμα:

• Καμία αγορά ψηφιακού νομίσματος ή αντικειμένων χωρίς γονική συναίνεση
• Η απενεργοποίηση αποθηκευμένων καρτών και αυτόματων πληρωμών
• Η ενεργοποίηση γονικού ελέγχου στο Roblox
• O ορισμός μηνιαίου ορίου δαπανών
• Η συζήτηση με τα παιδιά για το ποια είναι τα όρια και για το γεγονός ότι δεν τους προσφέρονται ποτέ «δωρεάν Robux»
•  χρήση PIN για την έγκριση οποιασδήποτε αγοράς καθώς και η
• Παρακολούθηση των παιχνιδιών που παίζουν

είναι μερικές από τις «απαντήσεις» που πρέπει οι ίδιοι να δώσουν σε αυτήν τη νέα πραγματικότητα που μπορεί να βιώνουν τα παιδιά τους στο διπλανό δωμάτιο, αφού οι ανήλικοι δεν διαθέτουν πλήρη ικανότητα κατανόησης των οικονομικών συνεπειών.