Γιαούρτι Greek style: Κερδίζει δισεκατομμύρια στις ΗΠΑ χωρίς όφελος για την Ελλάδα

Το ελληνικό γιαούρτι αποτελεί ένα από τα πιο επιτυχημένα παραδείγματα «ελληνικού brand» στη διεθνή αγορά τροφίμων και ειδικά στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στα αμερικανικά σούπερ μάρκετ, το «Greek yogurt» θεωρείται συνώνυμο της υγιεινής διατροφής, της υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνη και της μεσογειακής ποιότητας. Παρ’ όλα αυτά, η εμπορική του επιτυχία δεν μεταφράζεται σε ανάλογο οικονομικό όφελος για την Ελλάδα.

Η βασική αιτία είναι ότι το ελληνικό γιαούρτι δεν προστατεύεται νομικά ούτε εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ούτε διεθνώς. Υφίσταται μόνο απαγόρευση της παραπλανητικής χρήσης του όρου «ελληνικό» ως ένδειξης χώρας προέλευσης, γεγονός που επιτρέπει την ελεύθερη κυκλοφορία προϊόντων «τύπου ελληνικού» σε όλο τον κόσμο. Έτσι, στην πράξη, το «Greek» λειτουργεί στις ΗΠΑ περισσότερο ως περιγραφή στυλ παρά ως γεωγραφική ταυτότητα.

Η αμερικανική αγορά του «Greek-style» και το κενό προστασίας

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η αγορά κυριαρχείται σχεδόν αποκλειστικά από προϊόντα «Greek style yogurt», τα οποία μιμούνται την υφή και τα διατροφικά χαρακτηριστικά του αυθεντικού ελληνικού γιαουρτιού. Τα προϊόντα αυτά μπορούν να παράγονται οπουδήποτε, συχνά με τη χρήση πρόσθετων, σταθεροποιητών ή εναλλακτικών μεθόδων επεξεργασίας, χωρίς καμία ουσιαστική σύνδεση με την Ελλάδα ή την παραδοσιακή μέθοδο στράγγισης. Ο μεγαλύτερος παίκτης της παγκόσμιας αγοράς «Greek style yogurt» είναι η αμερικανική Chobani, με μερίδιο περίπου 32%. Η επιτυχία της αποτυπώνει το μέγεθος της αμερικανικής αγοράς, αλλά και το δομικό παράδοξο: ένα προϊόν που φέρει την «ελληνική» ταυτότητα δημιουργεί δισεκατομμύρια δολάρια αξίας, χωρίς η Ελλάδα να έχει τον έλεγχο ή την αντίστοιχη οικονομική απόδοση.

Ισχυρή άνοδος για τις εξαγωγές

Την ίδια στιγμή, οι εξαγωγές αυθεντικού ελληνικού γιαουρτιού καταγράφουν ισχυρή άνοδο. Από το 2014 έως το 2023, ο όγκος εξαγωγών σχεδόν τριπλασιάστηκε, από περίπου 44.000 τόνους σε περίπου 127.000 τόνους, ενώ η αξία αυξήθηκε από 111 εκατ. ευρώ σε περίπου 325 εκατ. ευρώ. Για το 2025 εκτιμάται περαιτέρω αύξηση της τάξης του 41% σε σχέση με το 2024. Ωστόσο, πάνω από το 90% αυτών των εξαγωγών κατευθύνεται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με βασικούς προορισμούς την Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία, το Βέλγιο και τη Γερμανία, αφήνοντας την αμερικανική αγορά ουσιαστικά εκτός. Η παγκόσμια αγορά «Greek style yogurt» υπολογίζεται σήμερα σε περίπου 9 δισ. δολάρια ετησίως και αναμένεται να φτάσει τα 18 δισ. δολάρια έως το 2035. Το μέγεθος αυτό αναδεικνύει το χαμένο οικονομικό αποτύπωμα για την ελληνική κτηνοτροφία και μεταποίηση.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, αν το ελληνικό γιαούρτι αποκτούσε καθεστώς ΠΟΠ, η αξία των εξαγωγών θα μπορούσε να ανέλθει στα 470 εκατ. ευρώ ετησίως, ενώ σε ορίζοντα δεκαετίας το συνολικό όφελος για την ελληνική οικονομία θα προσέγγιζε τα 1,5 δισ. ευρώ. Η συζήτηση που άνοιξε με αφορμή τη συμφωνία Mercosur δεν αλλάζει τα δεδομένα για το ελληνικό γιαούρτι, αλλά ανέδειξε με σαφήνεια μια «ανοικτή πληγή» της ελληνικής αγροδιατροφικής πολιτικής: την απουσία θεσμικής προστασίας ενός προϊόντος με τεράστια διεθνή απήχηση. Σε μια αγορά όπως οι ΗΠΑ, όπου το «Greek» έχει μετατραπεί σε παγκόσμιο εμπορικό όρο, η Ελλάδα εξακολουθεί να παρακολουθεί την επιτυχία από απόσταση.