Το ποτό καταστρέφει πρώτα το έντερο και μετά το ήπαρ, λέει νέα μελέτη - Ελπίδα για νέες θεραπείες
Επιστήμονες ανακάλυψαν πώς το αλκοόλ «σβήνει» κρίσιμη εντερική άμυνα και επιτρέπει μικρόβια να φτάσουν στο συκώτι.
Ο μηχανισμός με τον οποίο το αλκοόλ καταστρέφει ήταν άγνωστος για δεκαετίες, αλλά τώρα μια νέα μελέτη που δημοσιεύεται στο περιοδικό Nature αναφέρεται σε κάτι ως τώρα αδιανόητο: η ζημιά δεν ξεκινάει απαραίτητα στο ήπαρ αλλά στο έντερο. Οι επιστήμονες υποψιάζονται ότι η χρόνια κατανάλωση αλκοόλ «κλείνει» κρίσιμους αμυντικούς μηχανισμούς του εντερικού τοιχώματος, επιτρέποντας σε μικρόβια να διαφεύγουν προς το συκώτι. Αυτή η ριζοσπαστική ανακάλυψη μετατοπίζει το ενδιαφέρον από τη θεραπεία της νόσου στην πρόληψη του ίδιου του μηχανισμού που την πυροδοτεί.
Όπως διαβάζουμε στο SciTech Daily, η αλκοολική ηπατοπάθεια είναι μία από τις πιο βασικές αιτίες ηπατικών προβλημάτων παγκοσμίως, με ολοένα περισσότερους ασθενείς να χρειάζονται μεταμόσχευση. Οι οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες αυξάνονται συνεχώς, καθώς το κόστος της νόσου έχει εκτοξευθεί μέσα σε λίγα χρόνια. Οι ερευνητές τονίζουν ότι οι διαθέσιμες θεραπείες είναι ανεπαρκείς και υπάρχει επείγουσα ανάγκη για νέους τρόπους παρέμβασης που στοχεύουν στις πρωτογενείς βλάβες.
Η πρωτεΐνη που εξηγεί πώς το αλκοόλ καταστρέφει το συκώτι
Η ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Σαν Ντιέγκο αναζήτησε ποια ακριβώς πρωτεΐνη επηρεάζει το αλκοόλ στο έντερο. Διαπιστώθηκε ότι η χρόνια κατανάλωση οδηγεί σε μείωση ενός σημαντικού υποδοχέα, του mAChR4, ο οποίος ρυθμίζει κρίσιμες διαδικασίες επικοινωνίας μεταξύ των κυττάρων. Όταν αυτός ο υποδοχέας «σιωπά», ο εντερικός φραγμός αποδυναμώνεται, επιτρέποντας στα βακτήρια να διασπείρονται προς όργανα που φυσιολογικά προστατεύονται, όπως το ήπαρ.
Η πρωτεΐνη αυτή σχετίζεται και με τον σχηματισμό ειδικών δομών στα κύτταρα του εντέρου, που βοηθούν το ανοσοποιητικό να αναγνωρίζει και να μπλοκάρει επικίνδυνους μικροοργανισμούς. Όταν το αλκοόλ μειώνει τη δράση της, αυτές οι δομές υπολειτουργούν και ο οργανισμός χάνει ένα ισχυρό μέσο άμυνας. Το αποτέλεσμα είναι ότι παθογόνα μικρόβια μπορούν να περάσουν ευκολότερα στο αίμα και να φτάσουν στο συκώτι, επιταχύνοντας τη βλάβη που προκαλεί η κατάχρηση.
Πώς η απενεργοποίηση του mAChR4 αποδυναμώνει την άμυνα
Σε δείγματα ανθρώπινου ηπατικού ιστού αλλά και σε πειράματα με ποντίκια, οι ερευνητές είδαν ότι η απώλεια λειτουργικότητας του mAChR4 οδηγεί σε σημαντική μείωση των φυσιολογικών αντιμικροβιακών μηχανισμών. Αυτό επιτρέπει σε βακτήρια να αποικίζουν το ήπαρ, προξενώντας φλεγμονή και ενεργοποίηση διαδικασιών που συνδέονται με την αλκοολική ηπατοπάθεια. Είναι ένα εύρημα που υποστηρίζει ότι η ασθένεια δεν είναι συνέπεια μόνο της τοξικής δράσης του αλκοόλ, αλλά και της «διαρροής» του εντερικού μικροβιώματος.
Νέες θεραπευτικές προοπτικές
Το πιο ενδιαφέρον σημείο της μελέτης ήταν ότι η αποκατάσταση της λειτουργίας του υποδοχέα – είτε με χημική ενεργοποίηση είτε με παρέμβαση σε παραπλήσιες οδούς – επανέφερε τη φυσική άμυνα του εντέρου. Όταν οι μηχανισμοί άμυνας επανενεργοποιήθηκαν, ο οργανισμός απέκτησε μεγαλύτερη αντοχή στις βλάβες που επιφέρει το αλκοόλ στο συκώτι. Αυτό υποδεικνύει ότι ο στόχος αυτός μπορεί να αποτελέσει τη βάση για μελλοντικές θεραπείες.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η συγκεκριμένη πρωτεΐνη επηρεάζει και εγκεφαλικές περιοχές που συνδέονται με εξάρτηση και συμπεριφορές εθισμού. Άτομα με αλκοολισμό έχουν συχνά μειωμένη δράση mAChR4 στον εγκέφαλο, γεγονός που μπορεί να εξηγήσει γιατί δυσκολεύονται να ελέγξουν την κατανάλωση. Έτσι, η κατανόηση του ρόλου της πρωτεΐνης μπορεί να βοηθήσει όχι μόνο στη θεραπεία της ηπατικής νόσου αλλά και στην αντιμετώπιση της εξάρτησης.
Φάρμακα που δρουν σε αυτό το μονοπάτι ήδη δοκιμάζονται για άλλες παθήσεις, π.χ. τη σχιζοφρένεια, και οι επιστήμονες εξετάζουν το ενδεχόμενο να αξιοποιηθούν σε αλκοολική ηπατοπάθεια ή σε αλκοολισμό.
