Κάνε κλικ και δες περισσότερο
Flash.gr στην αναζήτηση της Google
Ισχυρότερο του αναμενομένου ήταν το εκλογικό ράπισμα για τα παραδοσιακά γερμανικά κόμματα στις εκλογές της Σαξονίας-Άνχαλτ στις 6 Σεπτεμβρίου. Η ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) άγγιξε το όριο της απόλυτης πλειοψηφίας, συγκεντρώνοντας 43,8% των ψήφων, επίδοση περίπου τέσσερις μονάδες υψηλότερη από τις δημοσκοπικές προβλέψεις.
Στον αντίποδα, η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) υπέστη συντριπτική καθίζηση. Το κόμμα περιορίστηκε στο 17,2%, έναντι 37,1% το 2021, καταγράφοντας επίδοση αισθητά χαμηλότερη ακόμη και από τις ήδη δυσοίωνες εκτιμήσεις.
Η συμμετοχή στις κάλπες εκτοξεύθηκε σχεδόν στο 78%, καταγράφοντας σημαντική άνοδο σε σχέση με το 2021. Η αυξημένη προσέλευση, ωστόσο, λειτούργησε κυρίως προς όφελος της AfD. Αναλύσεις των αποτελεσμάτων δείχνουν ότι μεγάλο μέρος της ενίσχυσής της προήλθε από ψηφοφόρους που προηγουμένως απείχαν, ενώ σημαντική ήταν και η μετακίνηση πρώην ψηφοφόρων της CDU, όπως αναφέρεται σε δημοσίευμα του conversation.
Η AfD απέναντι στην εξουσία
Η έντονη πολιτική πόλωση αποτυπώθηκε και στις προεκλογικές τάσεις. Το 41% των ερωτηθέντων επιθυμούσε κυβέρνηση υπό την AfD, ενώ το 46% προτιμούσε κυβέρνηση υπό τη CDU.
Η συγκεκριμένη δυναμική είχε, μεταξύ άλλων, μια απρόσμενη παρενέργεια: ενίσχυσε τα ποσοστά των Σοσιαλδημοκρατών (SPD) και των Πρασίνων. Και τα δύο κόμματα φαίνεται πως επωφελήθηκαν από την τακτική ψήφο ψηφοφόρων της CDU και της Αριστεράς, προκειμένου να εξασφαλίσουν το κρίσιμο όριο του 5% και την είσοδό τους στο τοπικό κοινοβούλιο.
Η AfD είχε δηλώσει ότι θα επιχειρούσε να κυβερνήσει μόνο εφόσον εξασφάλιζε αυτοδυναμία. Ωστόσο, το εκλογικό αποτέλεσμα ανοίγει πλέον αρκετούς δρόμους προς την εξουσία για τον υποψήφιό της, Ούλριχ Ζίγκμουντ, ο οποίος θα μπορούσε να εκλεγεί πρωθυπουργός του κρατιδίου.
Το πιθανότερο σενάριο περνά από μια συμφωνία με το Bündnis Sahra Wagenknecht (BSW), ένα κόμμα που συνδυάζει αριστερές οικονομικές θέσεις με συντηρητικές προσεγγίσεις σε ζητήματα όπως το μεταναστευτικό.
Το BSW άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συνεργασιών, υπογραμμίζοντας το βράδυ των εκλογών ότι υπάρχουν «επικαλύψεις» με τις θέσεις της AfD σε ορισμένα ζητήματα, ενώ χαρακτήρισε «εντελώς αντιδημοκρατικό» τον πλήρη αποκλεισμό της AfD από την κυβέρνηση.
Εάν αυτή η προσπάθεια αποτύχει, ένας ακόμη δρόμος θα μπορούσε να περάσει από τη CDU. Η εκλογή του πρωθυπουργού του κρατιδίου πραγματοποιείται με μυστική ψηφοφορία, ενώ αρκετοί επανεκλεγέντες βουλευτές των Χριστιανοδημοκρατών έχουν εδώ και χρόνια ταχθεί υπέρ μιας πιο ανοιχτής προσέγγισης απέναντι στην AfD.
Από τους εργαζόμενους έως τους αποφοίτους
Το εκλογικό αποτύπωμα της AfD δείχνει ότι το κόμμα έχει καταφέρει να διευρύνει σημαντικά την κοινωνική του βάση. Στους εργαζόμενους της εργατικής τάξης έφτασε το 59%, ενώ μεταξύ των ψηφοφόρων με χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο άγγιξε το 57%. Ακόμη υψηλότερα, στο 65%, κινήθηκε μεταξύ όσων αξιολογούν αρνητικά την οικονομική τους κατάσταση.
Ωστόσο, η επιτυχία της δεν περιορίστηκε στις κοινωνικές ομάδες που παραδοσιακά θεωρούνται προνομιακό της ακροατήριο. Μεταξύ των αποφοίτων πανεπιστημίου έφτασε το 30%, ενώ στους πολίτες που δηλώνουν ικανοποιημένοι από την οικονομική τους κατάσταση ανήλθε στο 37%. Πάνω από το 40% συγκέντρωσε σχεδόν σε όλες τις ηλικιακές κατηγορίες, με μοναδική εξαίρεση τους άνω των 70 ετών, όπου περιορίστηκε στο 31%.
Τα στοιχεία αυτά επιτρέπουν στην AfD να διεκδικεί πλέον τον χαρακτηρισμό μιας πραγματικής «Volkspartei» – ενός κόμματος του λαού, με επιρροή σε διαφορετικές κοινωνικές ομάδες και σε ολόκληρο το κρατίδιο.
Το μεταναστευτικό, η οικονομία και η ανασφάλεια
Η εκλογική αναμέτρηση, πάντως, δεν ήταν μια μονοθεματική μάχη. Η μετανάστευση αποτέλεσε σημαντικό παράγοντα για τους ψηφοφόρους της AfD αφού το 91% συμφώνησε με την άποψη ότι «ανησυχεί ιδιαίτερα επειδή ζουν πάρα πολλοί ξένοι στη Γερμανία».
Παράλληλα, καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισαν η αίσθηση ανασφάλειας και οι οικονομικές ανησυχίες. Η δυσαρέσκεια απέναντι στην τοπική κυβέρνηση ήταν έντονη, καθώς 66% του συνόλου των ψηφοφόρων δήλωσε δυσαρεστημένο. Η κυβέρνηση της Σαξονίας-Άνχαλτ βρίσκεται υπό την ηγεσία της CDU από το 2002.
Ακόμη χειρότερη, ωστόσο, είναι η εικόνα της κυβέρνησης του Φρίντριχ Μερτς στο Βερολίνο. Το 83% των ψηφοφόρων θεωρεί ότι δεν ενδιαφέρεται επαρκώς για τα προβλήματα των απλών πολιτών, ενώ μόλις 20% εκτιμά ότι μπορεί να βελτιώσει ουσιαστικά την κατάσταση στη χώρα τα επόμενα χρόνια.
Η «δεύτερη κατηγορία» της Ανατολικής Γερμανίας
Πέρα από τις γενικότερες πολιτικές και οικονομικές ανησυχίες, στη Σαξονία-Άνχαλτ παραμένει ισχυρό ένα ιδιαίτερο αίσθημα δυσαρέσκειας που συνδέεται με την ανατολικογερμανική ταυτότητα.
Το 73% των ψηφοφόρων πιστεύει ότι οι κάτοικοι της Ανατολικής Γερμανίας εξακολουθούν, σε πολλές περιπτώσεις, να αντιμετωπίζονται ως «πολίτες δεύτερης κατηγορίας». Το ποσοστό εκτοξεύεται στο 83% μεταξύ των ψηφοφόρων της AfD.
Το κόμμα έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματικό στην πολιτική αξιοποίηση των παραπόνων που σχετίζονται με την επανένωση της Γερμανίας, αλλά και μιας διάχυτης νοσταλγίας για ορισμένες πτυχές της ζωής στην πρώην κομμουνιστική Ανατολική Γερμανία.
Τι θα συμβεί εάν η AfD κυβερνήσει
Σε περίπτωση που η AfD καταφέρει τελικά να σχηματίσει κυβέρνηση, το ενδιαφέρον θα στραφεί στην ικανότητά της να εφαρμόσει το σκληρά δεξιό πολιτικό της πρόγραμμα, αλλά και στο κατά πόσο θα επιβεβαιώσει την εκτίμηση των γερμανικών υπηρεσιών πληροφοριών ότι το κόμμα αποτελεί στο κρατίδιο «αποδεδειγμένα ακροδεξιά εξτρεμιστική» δύναμη.
Σε τομείς όπως η εκπαίδευση, ο πολιτισμός, η δημόσια τάξη και η δημόσια ραδιοτηλεόραση, η AfD αναμένεται να κινηθεί επιθετικά, αν και αρκετές από τις πιο ριζοσπαστικές πρωτοβουλίες της είναι πιθανό να βρεθούν αντιμέτωπες με δικαστικές προσφυγές.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται προσπάθειες να επιβληθούν στους εκπαιδευτικούς συγκεκριμένες ιδεολογικές κατευθύνσεις μέσα στα σχολεία.
Ταυτόχρονα, η AfD αναμένεται να αξιοποιήσει την κυβερνητική της θέση ως πολλαπλασιαστή πολιτικής προβολής. Κάθε απόφαση που θα μπλοκάρεται από τα δικαστήρια ή άλλα κόμματα θα μπορούσε να μετατρέπεται από την ίδια σε απόδειξη ενός υποτιθέμενου «συστήματος» που επιχειρεί να την αποκλείσει από την εξουσία. Πρόκειται για μια κλασική τεχνική του λαϊκιστικού πολιτικού λόγου.
Οι επιπτώσεις για τον Φρίντριχ Μερτς
Το αποτέλεσμα στη Σαξονία-Άνχαλτ περιπλέκει ακόμη περισσότερο τη θέση του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς. Ήδη αντιμετωπίζει εξαιρετικά χαμηλή δημοτικότητα και δεν διαφαίνεται άμεση προοπτική πολιτικής ανάκαμψης από τις εκλογές στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία στις 20 Σεπτεμβρίου. Εκεί η αναμέτρηση αναμένεται να εξελιχθεί σε σαφή μονομαχία μεταξύ AfD και SPD.
Την ίδια ημέρα, οι εκλογές στο Βερολίνο, όπου το πολιτικό σκηνικό παραμένει κατακερματισμένο, ενδέχεται να προσφέρουν στη CDU του Μερτς την πρώτη θέση ακόμη και με χαμηλό ποσοστό. Μια τέτοια εξέλιξη, ωστόσο, δύσκολα θα μπορούσε να αλλάξει δραστικά τους πολιτικούς συσχετισμούς.
Το αποτέλεσμα στη Σαξονία-Άνχαλτ είναι πιθανό να πυροδοτήσει εσωκομματικές πιέσεις στη CDU. Πολλοί βουλευτές θα ζητήσουν μετατόπιση προς τα δεξιά, προκειμένου να περιοριστεί ο πολιτικός χώρος που αφήνεται ανοικτός στην AfD. Ωστόσο, μια τέτοια στρατηγική είναι δύσκολο να υλοποιηθεί όσο η CDU παραμένει σε κυβερνητικό συνασπισμό με το SPD.
Άλλοι βουλευτές αναμένεται να πιέσουν για επανεξέταση μεγάλων μεταρρυθμίσεων, μεταξύ άλλων στο συνταξιοδοτικό, που προγραμματίζονται για το φθινόπωρο. Η απώλεια της εργατικής ψήφου καθιστά το ζήτημα ακόμη πιο επιτακτικό.
Μια τέτοια όμως στροφή θα ερχόταν σε σύγκρουση με την ίδια την οικονομική διάγνωση του Μερτς για όσα χρειάζεται η Γερμανία ώστε να αναστρέψει την παρατεταμένη αδυναμία της οικονομίας της.
Το κρίσιμο ερώτημα για τη Γερμανία
Η Σαξονία-Άνχαλτ ενδέχεται τελικά να θέτει ένα πολύ ευρύτερο και πιο δύσκολο ερώτημα, όχι μόνο στον Φρίντριχ Μερτς αλλά και στη γερμανική κοινωνία συνολικά. Έχει κατακερματιστεί πλέον τόσο βαθιά το πολιτικό σύστημα της Γερμανίας, ώστε η χώρα να καθίσταται σχεδόν ακυβέρνητη;
Οι παραδοσιακοί συνασπισμοί μεταξύ πολιτικών δυνάμεων με σχετικά συγγενείς αντιλήψεις, όπως Χριστιανοδημοκράτες με Φιλελεύθερους ή Σοσιαλδημοκράτες με Πράσινους, θα συγκέντρωναν πλέον μόλις περίπου 25% των ψήφων σε μια ομοσπονδιακή εκλογική αναμέτρηση.
Έτσι, τα κόμματα του πολιτικού κέντρου αναγκάζονται να συνάπτουν κυβερνητικές συμμαχίες με δυνάμεις με τις οποίες έχουν βαθιές και θεμελιώδεις διαφωνίες, αποκλειστικά και μόνο για να εμποδίσουν την AfD να αναλάβει την εξουσία.
Το αποτέλεσμα είναι κυβερνήσεις που συγκρούονται, καθυστερούν κρίσιμες αποφάσεις επειδή αδυνατούν να συμφωνήσουν και τελικά καταρρέουν. Και μέσα από αυτόν τον φαύλο κύκλο πολιτικής αδυναμίας, η AfD βρίσκει τον χώρο για να ενισχύεται ακόμη περισσότερο.
Κάνε κλικ και δες περισσότερο
Flash.gr στην αναζήτηση της Google
