Ο Πύργος του Άιφελ γεννήθηκε μέσα από την ανάγκη να αποκτήσει το Παρίσι ένα εντυπωσιακό σύμβολο για την Παγκόσμια Έκθεση του 1889. Η πόλη αναζητούσε μια κατασκευή που θα υποδεχόταν τους επισκέπτες της έκθεσης στο Champ de Mars και θα γινόταν το κεντρικό της σημείο. Τελικά, η εταιρεία του Γκουστάβ Άιφελ ανέλαβε να κατασκευάσει τον ψηλότερο τότε πύργο στον κόσμο.
Η ιστορία της σχεδίασης
Η αρχική ιδέα, ωστόσο, δεν ανήκε στον ίδιο τον Άιφελ. Το 1884, οι μηχανικοί Μορίς Κεσλέν και Εμίλ Νουγκιέ, που εργάζονταν στην εταιρεία του, σχεδίασαν μια τεράστια μεταλλική κατασκευή. Η πρότασή τους βασιζόταν σε τέσσερις μεταλλικούς δικτυωτούς πυλώνες, οι οποίοι ξεκινούσαν σε μεγάλη απόσταση μεταξύ τους και πλησίαζαν σταδιακά όσο ανέβαιναν, μέχρι να συναντηθούν στην κορυφή. Μεταλλικά δοκάρια σε συγκεκριμένα σημεία θα έδιναν στην κατασκευή την απαραίτητη σταθερότητα.
Ο Άιφελ δεν ενθουσιάστηκε αρχικά με το σχέδιο, αποφάσισε όμως να προχωρήσει στη μελέτη του. Για να εξελιχθεί η ιδέα, στην ομάδα προστέθηκε ο επικεφαλής αρχιτέκτονας της εταιρείας, Στεφάν Σοβέστρ. Εκείνος πρότεινε, μεταξύ άλλων, ένα γυάλινο περίπτερο στο πρώτο επίπεδο και πρόσθεσε καμάρες στη βάση, ώστε η κατασκευή να αποκτήσει πιο ολοκληρωμένη εμφάνιση. Οι αλλαγές οδήγησαν σε ένα νέο σχέδιο, για το οποίο οι τρεις μηχανικοί κατοχύρωσαν από κοινού δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. Ο Άιφελ πείστηκε πλέον για τις δυνατότητές του και απέκτησε τα δικαιώματα της πατέντας.
Η χρηματοδότηση της κατασκευής
Το επόμενο βήμα ήταν η εξασφάλιση της χρηματοδότησης. Ο Άιφελ παρουσίασε την πρόταση στην Société des Ingénieurs Civils, συνδέοντας το έργο με τα μεγάλα επιστημονικά επιτεύγματα του 18ου αιώνα και με τη Γαλλική Επανάσταση του 1789. Η Παγκόσμια Έκθεση πλησίαζε, ενώ ο προϋπολογισμός της εγκρίθηκε μόλις το 1886. Η επιτροπή που εξέτασε τις προτάσεις για το κεντρικό αξιοθέατο της έκθεσης επέλεξε τελικά το σχέδιο του Άιφελ, χάρη στην οργανωμένη και λεπτομερή παρουσίασή του.
Η κατασκευή ξεκίνησε το 1887. Με ύψος 320 μέτρα, ο πύργος αντιστοιχούσε περίπου σε ένα κτίριο 81 ορόφων. Για 41 χρόνια παρέμεινε η ψηλότερη ανθρώπινη κατασκευή στον κόσμο. Το 1930, με την ολοκλήρωση του Chrysler Building στη Νέα Υόρκη, έχασε αυτή τη θέση. Το 1957, όμως, η προσθήκη μιας κεραίας στην κορυφή αύξησε ξανά το ύψος του και του επέτρεψε να ανακτήσει τον τίτλο. Σήμερα βρίσκεται πολύ χαμηλότερα από αρκετές σύγχρονες κατασκευές και στη Γαλλία ξεπερνιέται σε ύψος από τη γέφυρα του Μιγιό.
Το χρώμα του Πύργου του Άιφελ
Από την αρχή, ο πύργος άλλαζε χρώμα μαζί με τις εποχές του. Το 1899 βάφτηκε σε πέντε αποχρώσεις, από το κίτρινο-πορτοκαλί στη βάση μέχρι το ανοιχτό κίτρινο στην κορυφή. Μέχρι το 1907 είχε αποκτήσει ενιαία κιτρινοκάστανη απόχρωση. Το αρχικό του χρώμα, πριν ακόμη συναρμολογηθεί η κατασκευή, ήταν βενετσιάνικο κόκκινο. Στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν επίσης αποχρώσεις όπως το καφέ και το καστανοκόκκινο.
Η εμφάνισή του συνδέθηκε σταδιακά με τις καφέ αποχρώσεις που γνωρίζουμε σήμερα. Το 1968 αποφασίστηκε ότι το καφέ ταίριαζε περισσότερο με τον παρισινό ορίζοντα. Η επιλογή αυτή παρέμεινε, ενώ μεταξύ 2019 και 2022 ο πύργος βάφτηκε ξανά στην ίδια χρυσαφένια απόχρωση που είχε το 1907, ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων του Παρισιού το 2024.
Το βάψιμο του Πύργου του Άιφελ είναι από μόνο του μια τεράστια επιχείρηση. Κάθε επτά χρόνια περίπου χρειάζεται νέα βαφή, καθώς σε αυτό το διάστημα υπολογίζεται ότι φθείρονται περισσότεροι από 55 τόνοι χρώματος. Η εργασία μπορεί να διαρκέσει από 18 μήνες έως τρία χρόνια, ανάλογα και με τις καιρικές συνθήκες. Όταν η κατασκευή είναι πολύ κρύα ή βρεγμένη, το βάψιμο δεν μπορεί να προχωρήσει.
Περίπου 50 ειδικοί εργάζονται πάνω στη μεταλλική κατασκευή, καλύπτοντας μια επιφάνεια περίπου 250.000 τετραγωνικών μέτρων. Χρησιμοποιούν δεκάδες χιλιόμετρα γραμμών και σχοινιών ασφαλείας για να κινηθούν πάνω στον πύργο, ενώ η διαδικασία απαιτεί μεγάλη αντοχή και προσοχή λόγω του ύψους. Για το βάψιμο χρησιμοποιούνται κουβάδες και πινέλα, με τους εργάτες να εφαρμόζουν ακόμη την τεχνική που χρησιμοποιείται από το 1889, με μικρά κυκλικά πινέλα.
Το χρώμα, λοιπόν, αποτελεί σταθερό κομμάτι της ιστορίας του πύργου. Από το βενετσιάνικο κόκκινο και τις κίτρινες αποχρώσεις των πρώτων δεκαετιών μέχρι το καφέ που συνδέθηκε με τη σημερινή του εικόνα, η μεταλλική κατασκευή έχει αλλάξει αρκετές φορές εμφάνιση. Ακόμη και ο φωτισμός της ακολούθησε τη δική του πορεία: από το 1958 δέσμες φωτός φωτίζουν τον πύργο από το εσωτερικό προς τα πάνω, ενώ το 1985 εγκαταστάθηκε ο χρυσαφένιος φωτισμός με 336 προβολείς. Το 1999 προστέθηκαν φώτα που αναβοσβήνουν και ένας φάρος, ολοκληρώνοντας τη νυχτερινή εικόνα του μνημείου.