Εκτός ελέγχου ο Τραμπ: Ανεβάζει τους δασμούς στο 15% και περικυκλώνει το Ιράν

Πέρα από κάθε έλεγχο μοιάζει να είναι ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος ανακοινώνει νέους δασμούς στις χώρες του πλανήτη, την ώρα που το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ αποφάσισε ότι η προηγούμενη δέσμη τέτοιων μέτρων ήταν, στην πλειονότητα, παράνομη.

Μάλιστα, το Σάββατο (21/2) ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι θα αυξήσει στο 15% τους παγκόσμιους δασμούς, από το 10% που είχε επιβάλει μια ημέρα νωρίτερα.

Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ έκρινε την Παρασκευή ότι ο Τραμπ υπερέβη την εξουσία του, με τον τρόπο που επέβαλε δασμούς σε εμπορικούς εταίρους χρησιμοποιώντας τον Νόμο περί Διεθνών Οικονομικών Εξουσιών Έκτακτης Ανάγκης (IEEPA), έναν νόμο του 1977 που προορίζεται για εθνικές έκτακτες ανάγκες.

Μετά από δηλώσεις στις οποίες άσκησε δριμεία επίθεση στους δικαστές του Ανώτατου Δικαστηρίου, κατηγορώντας τους ότι υποτάχθηκαν σε ξένα συμφέροντα, ο Τραμπ χθες δήλωσε στο Truth Social ότι «με άμεση ισχύ», θα «αυξήσει τον Παγκόσμιο Δασμό 10% στις Χώρες… στο πλήρως επιτρεπόμενο και νομικά ελεγμένο επίπεδο του 15%.» Πρόσθεσε ότι η κυβέρνηση θα καθορίσει και θα εκδώσει τους νέους δασμούς «μέσα στους επόμενους σύντομους μήνες».

Όπως αναφέρεται σε ρεπορτάζ το CNN, σύμφωνα με το αμερικανικό θεσμικό πλαίσιο, οι πρόεδροι μπορούν να επιβάλουν δασμούς έως και 15% χρησιμοποιώντας το Άρθρο 122, αλλά αυτοί οι δασμοί είναι προσωρινοί και απαιτούν έγκριση από το Κογκρέσο μετά από 150 ημέρες.

Οι εναλλακτικές επιλογές

Ο Τραμπ επέβαλε σαρωτικά μέτρα πέρσι, συμπεριλαμβανομένων των λεγόμενων «αμοιβαίων δασμών» που αύξησαν τους δασμούς έως και 50% σε βασικούς εμπορικούς εταίρους, συμπεριλαμβανομένης της Ινδίας και της Βραζιλίας. Μάλιστα οι δασμοί έφτασαν κάποτε το 145% στην Κίνα.

Τώρα, ακόμα και μετά το «μπλόκο» του Ανώτατου Δικαστηρίου, μπορεί να συνεχίσει να επιβάλλει δασμούς χρησιμοποιώντας άλλους εμπορικούς νόμους. Η κυβέρνηση έχει ήδη χρησιμοποιήσει το Άρθρο 232 για να επιβάλει οριζόντιους δασμούς σε χάλυβα, αλουμίνιο, χαλκό, ξυλεία, έπιπλα, αυτοκίνητα και ανταλλακτικά αυτοκινήτων. Αυτοί οι δασμοί δεν επηρεάζονται από τη δικαστική απόφαση.

Η κυβέρνηση θα μπορούσε επίσης να χρησιμοποιήσει το Άρθρο 301 για να «τιμωρήσει» χώρες που ενδεχομένως παραβιάζουν εμπορικές συμφωνίες ή πρακτικές άλλων κρατών με τρόπο που είναι «αδικαιολόγητος» και «επιβαρύνει ή περιορίζει» τις αμερικανικές επιχειρήσεις.

Μια άλλη τακτική θα ήταν η επιβολή δασμών έως και 50% εάν οι ΗΠΑ πιστεύουν ότι οι εμπορικοί εταίροι εμπλέκονται σε μεροληπτικές εμπορικές πρακτικές, μια κίνηση που βέβαια θα μπορούσε να παραβιάσει τους όρους της συμφωνίας του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου.

Ο Τραμπ αναμένεται να συζητήσει την πολιτική του για το παγκόσμιο εμπόριο την ερχόμενη Τρίτη (24/2) στην ετήσια ομιλία του στο Κογκρέσο για την Κατάσταση του Έθνους.

Οι νικητές και οι ηττημένοι των νέων δασμών

Για πολλές χώρες, ένας δασμός 15% είναι καλύτερος από τους συντελεστές των μέχρι τώρα δασμών του Ντόναλντ Τραμπ.

Η Βραζιλία, η οποία αντιμετώπισε δασμούς έως και 50%, μαζί με τον Καναδά, την Κίνα, την Ινδία, την Ινδονησία, το Μεξικό και τη Νότια Αφρική, θα έχουν τώρα χαμηλότερο συντελεστή, σημείωσε ο Joe Brusuelas, επικεφαλής οικονομολόγος της RSM US.

Ωστόσο, το 15% είναι υψηλότερος δασμός από τον σημερινό για χώρες όπως η Αργεντινή, η Αυστραλία, η Σαουδική Αραβία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Η Βραζιλία, η Ινδία και πολλές ασιατικές χώρες που εξασφάλισαν εμπορικές συμφωνίες με τον Τραμπ είναι «προσωρινά νικητές», δήλωσε ο Kyle Handley, καθηγητής οικονομικών στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Σαν Ντιέγκο. Η κυβέρνηση θα μπορούσε να επιβάλει νέους δασμούς σε συγκεκριμένους κλάδους χρησιμοποιώντας άλλα νομικές αρχές, είπε.

Προς το παρόν, εταιρείες όπως η Walmart, η Target, η Costco και η Amazon αναμένεται να επωφεληθούν από χαμηλότερους δασμούς, δήλωσε ο Brusuelas. Οι οικιακές συσκευές επλήγησαν επίσης σοβαρά από τους δασμούς του Τραμπ, οι οποίοι επηρέασαν αρνητικά εταιρείες όπως η Home Depot, η Lowe's και η IKEA.

Ενώ οι δασμοί στον χάλυβα και το αλουμίνιο παραμένουν ανεπηρέαστοι, τα ανταλλακτικά αυτοκινήτων ήταν στους δασμούς που τώρα καταργούνται, πρόσθεσε. Αυτά είναι καλά νέα για αυτοκινητοβιομηχανίες όπως η GM, η Ford και η Toyota.

Οι καταναλωτές που πλήρωσαν υψηλότερες τιμές σε πολλά είδη μπορεί να μην επωφεληθούν από χαμηλότερους δασμούς και υπάρχει έλλειψη βεβαιότητας σχετικά με τις επιστροφές χρημάτων για μεμονωμένους εισαγωγείς.

«Έχω την αίσθηση ότι ο αμερικανικός λαός δεν θα το νιώσει», δήλωσε ο υπουργός Οικονομικών Scott Bessent σχετικά με τις επιστροφές χρημάτων.

Τα είδη στα καταστήματα μπορεί να γίνουν φθηνότερα καθώς πωλείται το εισαγόμενο απόθεμα, τόνισε ο Handley, «αλλά δεν θα υπάρξει μεγάλη ανακούφιση». Και η αβεβαιότητα θα παραμείνει για πολλές επιχειρήσεις και εμπορικούς εταίρους.

«Δεν είναι σαφές ότι ο πρόεδρος έχει σχεδόν την ίδια ευελιξία να τρέχει και να διαπραγματεύεται πολύ συγκεκριμένες συμφωνίες με κάθε χώρα, κλάδο προς κλάδο. Αυτή η εποχή έχει τελειώσει», υπογράμμισε ο Handley.

Προ των πυλών νέα «ανάφλεξη» στη Μέση Ανατολή

Την ίδια ώρα, οι ΗΠΑ συνεχίζουν να ενισχύουν τη στρατιωτική τους παρουσία στη Μέση Ανατολή, με νέες μετακινήσεις μαχητικών αεροσκαφών και ναυτικών μέσων, ενώ οι διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά με την Τεχεράνη δείχνουν να καταρρέουν και η Ουάσιγκτον απειλεί ευθέως το Ιράν με στρατιωτική επιχείρηση εναντίον του.

Σύμφωνα με αναφορές από αμερικανικά ΜΜΕ και διεθνή πρακτορεία, στο Πεντάγωνο εξετάζονται διαφορετικά επιχειρησιακά σενάρια, από περιορισμένα πλήγματα έως πιο εκτεταμένη και πολυήμερη επιχείρηση, εφόσον δοθεί σχετική εντολή από τον Ντόναλντ Τραμπ. Το Reuters έχει μεταδώσει πως οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις προετοιμάζονται ακόμη και για παρατεταμένες επιχειρήσεις, με την εκτίμηση ότι σε μια τέτοια εξέλιξη η Τεχεράνη θα απαντούσε με αντίποινα, αυξάνοντας τον κίνδυνο ευρύτερης περιφερειακής κλιμάκωσης.

Στο πλαίσιο αυτής της πίεσης, οι ΗΠΑ φέρονται να ενισχύουν τη δύναμή τους στον Κόλπο, θεωρώντας ότι η αυξημένη στρατιωτική παρουσία λειτουργεί και ως διαπραγματευτικό μοχλό απέναντι στην Τεχεράνη για το πυρηνικό πρόγραμμα.