Επανάσταση στον καρκίνο του μαστού: Νέα θεραπεία εμποδίζει την εξάπλωση των καρκινικών κυττάρων

Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύεται στο περιοδικό Oncogene, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο και το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Βασιλείας κατάφεραν να μετατρέψουν τα κύτταρα του πιο επιθετικού τύπου καρκίνου του μαστού και να τα κάνουν να ανταποκρίνονται σε συμβατικές θεραπείες.

Τα καρκινικά κύτταρα διαθέτουν μια εντυπωσιακή ιδιότητα: την πλαστικότητα. Δηλαδή μπορούν να αλλάξουν μορφή και συμπεριφορά, επιτρέποντάς τους να εξαπλώνονται και να αντιστέκονται στις θεραπείες. Αυτή η ευελιξία θυμίζει τα νεανικά κύτταρα, που προσαρμόζονται εύκολα. Οι επιστήμονες εκμεταλλεύτηκαν αυτή την ιδιότητα με το σκεπτικό ότι αν εξαναγκάσουν τα καρκινικά κύτταρα να συμπεριφέρονται ως υγιή, ίσως σταματήσουν να αναπτύσσονται ανεξέλεγκτα.

Η επιθετική μορφή TNBC και γιατί είναι δύσκολη στη θεραπεία

Όπως διαβάζουμε στο The Brighter Side News ένας από τους πιο επιθετικούς τύπους καρκίνου του μαστού είναι ο τριπλά αρνητικός (TNBC). Το βασικό πρόβλημα είναι ότι δεν διαθέτει τρεις σημαντικούς βιολογικούς δείκτες που έχουν τα καρκινικά κύτταρα, μεταξύ των οποίων και τον υποδοχέα οιστρογόνων (ERα), γεγονός που τον καθιστά δύσκολο στη θεραπεία. Εμφανίζεται συχνά σε νεότερες γυναίκες και δεν ανταποκρίνεται στις ορμονοθεραπείες. Όμως, νέα επιστημονικά ευρήματα ανοίγουν τον δρόμο για μια διαφορετική προσέγγιση.

Το επιστημονικό πείραμα που έφερε ανατροπή

Η αρχική ιδέα ήταν φαινομενικά απλή: να αναγκάσουν τα επιθετικά καρκινικά κύτταρα να εκφράσουν τον υποδοχέα οιστρογόνων. Έτσι, θα μπορούσαν να μετατραπούν σε μια πιο αντιμετωπίσιμη μορφή καρκίνου. Οι ερευνητές δοκίμασαν περισσότερες από 9.500 ουσίες μέχρι να εντοπιστούν τρεις που αύξαναν τα επίπεδα του ERα. Και οι τρεις ήταν αναστολείς μιας πρωτεΐνης που λέγεται PLK1 – μιας βασικής μονάδας για την κυτταρική διαίρεση.

Αυτό που ανακάλυψαν ξεπέρασε κάθε προσδοκία: Η αναστολή της PLK1 όχι μόνο αύξησε την έκφραση του υποδοχέα οιστρογόνων, αλλά και προκάλεσε διαφοροποίηση των καρκινικών κυττάρων. Δηλαδή, τα κύτταρα άρχισαν να μοιάζουν με φυσιολογικά, σταμάτησαν να πολλαπλασιάζονται και σε αρκετές περιπτώσεις οδηγήθηκαν σε κυτταρικό θάνατο. Αυτή η εξέλιξη θεωρείται ορόσημο, καθώς ανοίγει νέους θεραπευτικούς δρόμους για ασθενείς με TNBC.

Η αναστολή της PLK1 φαίνεται να προκαλεί μια αλυσιδωτή αντίδραση μέσα στα κύτταρα. Προκαλεί βλάβες στο DNA, σταματά την κυτταρική διαίρεση και τελικά οδηγεί σε απόπτωση, δηλαδή προγραμματισμένο θάνατο των κυττάρων. Ακόμα και όσα κύτταρα επιβιώνουν, χάνουν την ικανότητά τους να σχηματίζουν όγκους. Τα αποτελέσματα αυτά επιβεβαιώθηκαν τόσο σε εργαστηριακά πειράματα όσο και σε μοντέλα που βασίζονται σε κύτταρα ασθενών.

Επιπλέον, τα κύτταρα που διαφοροποιούνται μετά από PLK1 αναστολή αρχίζουν να εκφράζουν γονίδια που βρίσκονται σε φυσιολογικό ιστό του μαστού. Η ενεργοποίησή τους σχετίζεται με αυξημένη επιβίωση των ασθενών. Αυτό ενισχύει την πεποίθηση ότι η θεραπεία μπορεί να έχει πρακτική εφαρμογή. Η προσέγγιση αυτή χρησιμοποιείται ήδη σε αιματολογικούς καρκίνους και τώρα φαίνεται να υπόσχεται πολλά και για συμπαγείς όγκους.

Ανοίγοντας τον δρόμο για νέες συνδυαστικές θεραπείες

Η κατανόηση των διαφορών μεταξύ φυσιολογικών και καρκινικών κυττάρων είναι κρίσιμη. Η αναγνώριση αυτών των μηχανισμών είναι το κλειδί για καινοτόμες θεραπείες, υποστηρίζουν οι ειδικοί και οι ουσίες που χρησιμοποιήθηκαν στη μελέτη ήδη δοκιμάζονται σε κλινικές μελέτες για άλλους τύπους καρκίνου, όπως του αίματος, του πνεύμονα και του παγκρέατος. Αυτό σημαίνει ότι η εφαρμογή τους στον τριπλά αρνητικό καρκίνο του μαστού θα μπορούσε να ξεκινήσει σύντομα, επιταχύνοντας τη μετάβαση από το εργαστήριο στην κλινική πράξη.

Μια ακόμη ελπιδοφόρα προοπτική είναι ο συνδυασμός αυτής της νέας θεραπείας με την ανοσοθεραπεία. Αν τα καρκινικά κύτταρα μοιάζουν περισσότερο με φυσιολογικά, ίσως γίνουν πιο εύκολος στόχος για το ανοσοποιητικό σύστημα. Οι ερευνητές εξετάζουν ήδη αυτό το ενδεχόμενο, ελπίζοντας ότι στο μέλλον η συνεργασία διαφορετικών θεραπειών θα οδηγήσει σε ακόμη πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση του καρκίνου.