Φωτογράφος πέρασε 3 μήνες με ηθοποιό που υποδύθηκε τον πρώην της: Το τρυφερό αποτέλεσμα
Το τολμηρό έργο της Αμερικανοαρμένισσας καλλιτέχνιδας Ντιάνα Μαρκοσιάν που προσπάθησε να «ανακτήσει» με εικόνα μια ιστορία αγάπης και πόνου.
Ο χωρισμός μετά τον έρωτα είναι μια πανανθρώπινη εμπειρία που συχνά βιώνεται ως «μικρός θάνατος». Μετά τη λύπη, το πένθος και τον συναισθηματικό πόνο, έρχεται η ανακούφιση και η επούλωση του τραύματος. Η φωτογράφος Ντιάνα Μαρκοσιάν χρησιμοποίησε το φακό της κάμερας για να καταγράψει αυτά τα συναισθήματα στο νέο της έργο με τίτλο «Replaced», αναπαριστώντας ένα ταξίδι σε μία από τις πιο οικείες και ταυτόχρονα πιο συντριπτικές καταστάσεις της ανθρώπινης ύπαρξης.
Μεταξύ ντοκιμαντέρ και μυθοπλασίας
Ωστόσο, η Αμερικανο-αρμένισσα καλλιτέχνιδα -που ζει και εργάζεται ως φωτογράφος, σκηνοθέτιδα και συγγραφέας στις ΗΠΑ- προχώρησε σε κάτι τολμηρό: συνεργάστηκε με έναν ηθοποιό, ο οποίος υποδύθηκε τον πρώην σύντροφό της, αναπαριστώντας μαζί της μπροστά στον φακό, την δική της ιστορία έρωτα και πόνου. Με αυτόν τον τρόπο, το -παράξενο και ρομαντικό- αποτέλεσμα μοιάζει με κάτι που «θολώνει» τα όρια ανάμεσα στο ντοκιμαντέρ, τη μυθοπλασία και την εικαστική δημιουργία.
«(Οι στιγμές) δεν υπήρχαν πλέον με τον τρόπο που υπήρχαν κάποτε, και ήθελα να τις ανακτήσω», τονίζει η καλλιτέχνιδα, σε συνέντευξη που παραχώρησε στον Guardian. «Ήθελα να νιώσω ότι μπορούσα να υπάρχω ξανά μέσα στη δική μου ιστορία».
Η Μαρκοσιάν και η ομάδα της δημιούργησαν μία σειρά από βίντεο και φωτογραφίες, με την ίδια να «συμπρωταγωνιστεί» με τον συνεργάτη της. Κάθε στιγμιότυπο της σειράς, που τραβήχτηκε σε διάστημα τριών μηνών, αποτελεί πιστή αναπαράσταση μιας πραγματικής στιγμής που είχε κάποτε μοιραστεί με τον πρώην της και τώρα μοιραζόταν με τον ηθοποιό. Η σύνδεσή της με τον συγκεκριμένο καλλιτέχνη, οδήγησε σκόπιμα στην επιλογή του για τον ρόλο του συντρόφου της στη σειρά, ώστε η εμπειρία να μοιάζει όσο το δυνατόν πιο αληθινή.
«Επώδυνη και καθαρτική εμπειρία»
Με τον ηθοποιό στο πλάι της, επισκέφτηκε το Μαϊάμι, το Παρίσι, τη Νάπολη, το Κάπρι και τη Νίκαια -όλα ήταν μέρη στα οποία είχε ταξιδέψει παλιότερα με τον πρώην σύντροφό της. «Αυτές οι τοποθεσίες κουβαλούν ήδη ένα φορτίο ρομαντικού μύθου», λέει.
«Έχουν ήδη διαμορφωθεί από πολιτισμικές αφηγήσεις γύρω από την αγάπη, την επιθυμία και την εξιδανικευμένη εμπειρία».
Έμεινε στα ίδια ξενοδοχεία και έκανε τις ίδιες δραστηριότητες που είχαν κάνει μαζί στο παρελθόν, περιγράφοντας την εμπειρία ως επώδυνη αλλά και καθαρτική. «Πονάει τόσο πολύ να βλέπω τον εαυτό μου να αντικαθίσταται, να βλέπω αυτές τις αναμνήσεις να σβήνονται, και δεν ήθελα πια να ζω μέσα σε αυτό», αναφέρει η Μαρκοσιάν. «Είμαι τόσο ευγνώμων που το project ολοκληρώθηκε γρήγορα».
«Μου έδειξε πόσο πολύ τον αγαπούσα»
Μία από τις πιο τρυφερές στιγμές που αναπαριστά με τον συνεργάτη της, εμφανίζεται σε ένα στιγμιότυπο όπου κάθονται μαζί μέσα σε μια μπανιέρα, αγκαλιάζοντας ο ένας τον άλλον, ενώ γύρω τους απλώνεται ένα κόκκινο φως.
Η ευαλωτότητα που εκπέμπουν, επιτρέπει στον θεατή να αναλογιστεί μια εύθραυστη στιγμή ανάμεσα σε δύο ανθρώπους των οποίων η αγάπη δεν υπάρχει πια, καλλιεργώντας ενσυναίσθηση και ωθώντας το κοινό να σκεφτεί τις δικές του παλιές σχέσεις.
Η δημιουργία αυτών των προσωπικών φωτογραφιών, της έδωσε τη δυνατότητα να στοχαστεί πάνω στη διαδρομή της. «Ήθελα να αναγνωρίσω πώς αυτοί οι ίδιοι χώροι μπορούν να κατοικηθούν ξανά», λέει και προσθέτει: «Αν μη τι άλλο, (το έργο αυτό) απλώς μου έδειξε πόσο πολύ αγαπούσα αυτόν τον άνθρωπο».
Αναστοχασμός σε μια διαδρομή ζωής
Τα τελευταία 16 χρόνια, η Ντιάνα Μαρκοσιάν δεν έχει αποχωριστεί τη φωτογραφική της μηχανή, χρησιμοποιώντας την συχνά για να επιστρέφει και να κατανοεί το παρελθόν της. «Η τέχνη, μου έδωσε έναν τρόπο να επεξεργάζομαι τα συναισθήματά μου. Σπούδαζα δημιουργική γραφή και ξαφνικά βρέθηκα να κρατώ μια κάμερα και να μη θέλω να την αφήσω. Έγινε ένας φίλος στη ζωή μου», λέει η Μαρκοσιάν.
Πήρε πρώτη φορά φωτογραφική μηχανή στα 20 της χρόνια, όταν φοιτούσε σε μεταπτυχιακό πρόγραμμα στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια . Αφού ολοκλήρωσε μεταπτυχιακό στη δημοσιογραφία, θέλησε να γνωρίσει τον κόσμο, κι έτσι επέστρεψε στη Μόσχα της Ρωσίας, όπου είχε γεννηθεί. Εκεί έμαθε μόνη της να χρησιμοποιεί την κάμερα.
Σήμερα, ο φακός της, λειτουργεί ως εργαλείο επανασύνδεσης με την προηγούμενή της ζωή και επαναδιεκδίκησής της ως δικής της.
«Μου αρέσει αυτό γιατί τίποτα δεν είναι πραγματικά αληθινό»
Στο προηγούμενο, ιδιαίτερα αναγνωρισμένο φωτογραφικό λεύκωμά της «Inventing My Father», αποδεικνύει τη μοναδική της ικανότητα να αποκαλύπτει το αόρατο παρελθόν μέσα από τις εικόνες της.
Δουλεύοντας πάνω στο βιβλίο επί 10 χρόνια, αφηγείται το ταξίδι της αναζήτησης του πατέρα της έπειτα από 15 χρόνια χωρίς καμία επαφή, μετά τη μετακόμισή της στην Καλιφόρνια το 1996 από την Αρμενία, όπου εκείνος ζει.
«Το Father, η προηγούμενη δουλειά μου της τελευταίας δεκαετίας, είναι όλο βασισμένο στη μνήμη, και νομίζω πως αυτό που είναι όμορφο στη μνήμη είναι ότι υπάρχει ένα μείγμα μυθοπλασίας, ερμηνείας και έντονης υποκειμενικότητας», λέει. «Νομίζω λοιπόν ότι μου αρέσει να υπάρχω σε αυτό το πεδίο, γιατί τίποτα από όλα αυτά δεν είναι πραγματικά αληθινό».
Ωστόσο, η έλξη της για τη θολή γραμμή ανάμεσα στην πραγματικότητα και την ερμηνεία παίρνει μια πιο κυριολεκτική μορφή στο τελευταίο της έργο.
Οι φωτογραφίες της στο «Replaced» ανακατασκευάζουν τις ευάλωτες στιγμές που μοιράστηκε με τον πρώην σύντροφό της. Μέσα από εικόνες και σημειώσεις ημερολογίου, αναστοχάζεται τα συναισθήματά της, αφού ο πρώην σύντροφός της την αντικατέστησε με κάποιο νέο πρόσωπο στη ζωή του.
Η έκθεση, που παρουσιάζεται αυτήν την περίοδο στην Gallerie d’Italia στο Τορίνο της Ιταλίας, αντανακλά τη συναισθηματική της κατάσταση μέσα από την εξέλιξη της σχέσης τους.
Ο χώρος της γκαλερί είναι διαμορφωμένος ως αντίγραφο ξενοδοχείου που είχε επισκεφθεί κάποτε με τον πρώην της. Οι εικόνες στους τοίχους χωρίζονται σε δύο ενότητες: από τη μία υπάρχει ένας ροζ τοίχος που συμβολίζει την αγάπη που μοιράστηκαν και από την άλλη ένας μαύρος τοίχος που συμβολίζει την αγάπη που έχασαν.
Η επανα-βίωση αυτών των στιγμών ήταν «ελαφρώς τραυματική» για εκείνη, καθώς ερχόταν αντιμέτωπη με το παρελθόν, όπως δηλώνει.
«Σκοπός δεν είναι να ξεπεράσεις, αλλά η θεραπεία»
«Μακάρι να είχα να φτιάξω ένα διαφορετικό βιβλίο και να μην αφορούσε τη συναισθηματική οδύνη. Θα μπορούσε να είναι κάτι άλλο. Λέω ότι αυτή είναι μια ιστορία αγάπης, γιατί πράγματι είναι. Αλλά δεν είναι το είδος βιβλίου που θα ήθελα να δημιουργώ, και τελικά η τέχνη υπήρξε ένας τρόπος να δώσω νόημα σε πράγματα που δεν ένιωθα σωστά στη ζωή μου», λέει.
Για τη Μαρκοσιάν, ο σκοπός αυτού του έργου δεν είναι να ξεπεράσει τον πρώην σύντροφό της, αλλά να θεραπευτεί και να αναστοχαστεί το παρελθόν. «Δεν έχει να κάνει με το να έχεις ξεπεράσει κάποιον. Έχει να κάνει με την επεξεργασία των συναισθημάτων», λέει.
Οραματίζεται αυτό το έργο να βοηθήσει και άλλους ανθρώπους να διαχειριστούν τον δικό τους χωρισμό. «Αυτό που ελπίζω», λέει, «είναι κάποιος να μπορέσει να αναγνωρίσει τον εαυτό του μέσα στη δουλειά μου και, μέσα από αυτό, να αρχίσει να βρίσκει τον δικό του δρόμο προς την επούλωση».