Γιατί οι γυναίκες μένουν σε συγκρουσιακές σχέσεις και ο ρόλος του σεξισμού
Νέα μελέτη δείχνει πώς ο καλοπροαίρετος σεξισμός και η ανασφάλεια κρατούν τις γυναίκες σε συγκρουσιακές σχέσεις.
Έχει παρατηρηθεί ότι αρκετοί άνθρωποι παραμένουν σε δύσκολες σχέσεις, με έντονες συγκρούσεις, παρότι αυτές επιβαρύνουν την ψυχική υγεία. Σύμφωνα με μια σχετική μελέτη που μελετά αυτή τη συμπεριφορά και που δημοσιεύεται στο περιοδικό Journal of Applied Social Psychology, δεν πρόκειται πάντα για συναισθηματική εξάρτηση ή για φόβο μοναξιάς, αλλά για βαθύτερους ψυχολογικούς μηχανισμούς. Οι σχέσεις συχνά λειτουργούν ως βασικό στοιχείο της ταυτότητας και της αυτοεκτίμησης, κάτι που μπορεί να κάνει τον χωρισμό να βιώνεται ως προσωπική αποτυχία και όχι ως αναγκαία αλλαγή.
Τι είναι ο καλοπροαίρετος σεξισμός
Κεντρικός ρόλος αποδίδεται στον λεγόμενο καλοπροαίρετο σεξισμό, μια μορφή στάσεων που παρουσιάζονται ως θετικές αλλά ενισχύουν παραδοσιακούς ρόλους. Σε αυτές τις αντιλήψεις, οι γυναίκες προβάλλονται ως ευάλωτες και εξαρτημένες από την ανδρική προστασία, ενώ οι άνδρες ως φροντιστές και οικονομικοί πάροχοι. Αν και συχνά εκλαμβάνονται ως ένδειξη ενδιαφέροντος, οι στάσεις αυτές μπορεί να δημιουργούν ανισότητες μέσα στη σχέση.
Όπως διαβάζουμε στο PsyPost, στο πρώτο πείραμα, γυναίκες κλήθηκαν να φανταστούν τον εαυτό τους σε μια έντονα συγκρουσιακή σχέση. Όταν ο σύντροφος παρουσιαζόταν ως φορέας καλοπροαίρετου σεξισμού, οι συμμετέχουσες δήλωναν πιο πρόθυμες να προσπαθήσουν να διατηρήσουν τη σχέση, αντί να την τερματίσουν. Η επιλογή αυτή δεν εμφανίστηκε όταν απουσίαζε η συγκεκριμένη περιγραφή, γεγονός που δείχνει ότι οι στάσεις του συντρόφου επηρεάζουν άμεσα την απόφαση παραμονής.
Ενεργητικές επιλογές
Οι γυναίκες που συμμετείχαν δεν επέλεγαν παθητικά την παραμονή. Αντίθετα, ανέφεραν ότι θα επένδυαν σε θετικές στρατηγικές, όπως έμφαση στη δέσμευση ή στην αποκατάσταση της σχέσης. Αυτό υποδηλώνει ότι ο καλοπροαίρετος σεξισμός μπορεί να ενισχύει την ελπίδα πως η σχέση αξίζει να σωθεί, ακόμη κι όταν οι συγκρούσεις είναι συχνές και συναισθηματικά επώδυνες.
Παράλληλα, η μελέτη δείχνει ότι οι προσωπικές πεποιθήσεις παίζουν κρίσιμο ρόλο. Όσες γυναίκες αποδέχονταν περισσότερο τέτοιες σεξιστικές αντιλήψεις, συνέδεαν πιο έντονα την αυτοεκτίμησή τους με την επιτυχία της σχέσης. Όταν η αυτοεκτίμηση εξαρτάται από το αν μια σχέση επιβιώνει, η προοπτική του χωρισμού γίνεται ψυχολογικά απειλητική, ακόμη κι αν η σχέση είναι προβληματική.
Αυτή η σύνδεση οδηγεί συχνά σε δυσλειτουργικές συμπεριφορές. Όταν η σχέση κλονίζεται, οι γυναίκες με υψηλή «αυτοεκτίμηση που εξαρτάται από τη σχέση» μπορεί να καταφεύγουν σε χειριστικές πρακτικές, π.χ. σε πρόκληση ζήλιας, για να νιώσουν ξανά ασφαλείς. Οι στρατηγικές αυτές δεν λύνουν το πρόβλημα, αλλά λειτουργούν ως προσωρινό στήριγμα.
Τι ισχύει για τους άνδρες
Το δεύτερο πείραμα επεκτείνει τα ευρήματα και στους άνδρες, ενσωματώνοντας τη θεωρία δεσμού. Άτομα με αγχώδη δεσμό, που φοβούνται την απόρριψη και έχουν έντονη ανάγκη εγγύτητας, έτειναν να επενδύουν περισσότερο την αυτοεκτίμησή τους στη σχέση. Αυτό, με τη σειρά του, αύξανε την πιθανότητα να χρησιμοποιήσουν αρνητικές στρατηγικές για να κρατήσουν τον σύντροφο κοντά τους.
Τα συμπεράσματα δείχνουν ότι ο συνδυασμός καλοπροαίρετου σεξισμού και αγχώδους δεσμού δημιουργεί ένα επικίνδυνο πλαίσιο. Οι σχέσεις γίνονται το κέντρο της αυτοεικόνας και η σύγκρουση δεν οδηγεί σε απομάκρυνση, αλλά σε μεγαλύτερη προσπάθεια διατήρησης, ακόμη και με κόστος την ψυχική υγεία. Οι ερευνητές τονίζουν ότι, παρότι τα ευρήματα βασίζονται σε υποθετικά σενάρια, αποκαλύπτουν μηχανισμούς που αξίζουν περαιτέρω διερεύνηση.
