Η Αθήνα σε λειτουργία «ζούγκλας»: Όταν η οδική οργή μετατρέπει τους δρόμους σε πεδίο μάχης

Φωτογραφίες - Βίντεο: Γιάννης Κέμμος, Social media-επεξεργασία: Αινείας Μανούσης

Η λέξη «ζούγκλα» -όπως την ορίζει κι ο διακεκριμένος Έλληνας φιλόλογος, γλωσσολόγος, καθηγητής Πανεπιστημίου και λεξικογράφος Γιώργος Μπαμπινιώτης- έχει δύο κύριες σημασίες: την κυριολεκτική, που αναφέρεται σε πυκνά, παρθένα τροπικά δάση, και τη μεταφορική, που περιγράφει μια κατάσταση ή ένα περιβάλλον χωρίς νόμους και κανόνες, όπου επιβάλλεται ο ισχυρότερος. Ένα περιβάλλον όπου επικρατεί χάος. Μήπως σας θυμίζει κάτι όταν μετακινείστε με το αυτοκίνητό σας στους δρόμους της Αθήνας; Άγριο ξύλο, βρισιές και απειλές, είναι η καθημερινότητα μιας πόλης που φωνάζει «βοήθεια». Όπως κι οι οδηγοί άλλωστε. Η κυρία Αλεξάνδρα Καππάτου, ψυχολόγος -παιδοψυχολόγος-συγγραφέας, εξηγεί μέσω του Flash.gr, το γιατί…

«Ζούμε σε μία εποχή που υπάρχει μία επιθετική έκφραση γενικότερα και οι άνθρωποι που αισθάνονται πιεσμένοι μέσα τους -για διάφορους λόγους, άσχετους- έχουν μεγάλη ανάγκη να εκφράσουν αυτήν την επιθετικότητά τους. Έτσι αν κάποιος συνηθίζει να είναι επιθετικός στη ζωή του ή καταπιεσμένος επιθετικός, πολύ εύκολα κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες που είναι ασφυκτικές όπως η οδήγηση, κυρίως κατά τις ώρες αιχμής, μπορεί να κινητοποιήσει μία επιθετική αντίδραση.

-Θα λέγατε ότι έχει παίξει ρόλο η οικονομική κρίση που περάσαμε, η πανδημία που ακολούθησε, τα απόνερα αυτών και η δύσκολη καθημερινότητα που βιώνει ο κόσμος;

Νομίζω ότι όλα αυτά έχουν παίξει πάρα πολύ ρόλο, γιατί στην Ελλάδα από το 2010 κι έπειτα έχουμε ζήσει σε συνθήκες μεγάλης πίεσης. Ακόμα και σήμερα αυτό το αφήγημα ότι είμαστε σε μία κατάσταση ανάπτυξης μπορεί να είναι μεν θετικό, όμως ο κόσμος δεν αισθάνεται ότι περνάει ωραία. Δεν μπορεί να τα βγάλει εύκολα πέρα κι όλο αυτό δημιουργεί μεγάλα αδιέξοδα. Πιστεύω λοιπόν ότι αυτές οι συνθήκες, επηρεάζουν τον ψυχισμό μας καθοριστικά. Επίσης μην ξεχνάτε την αύξηση των ψυχικών προβλημάτων -τις αγχώδεις διαταραχές, την κατάθλιψη κι άλλου είδους δυσκολίες- που τελικά εκφράζονται στην οδήγηση.» 

Από τη δουλειά… στα δικαστήρια: όταν η οδική βία οδηγεί στο έγκλημα

Ως «Road Rage» αναφέρεται η κατάσταση αυτή που καταγράφεται καθημερινά, γιατί μιλάμε πλέον για φαινόμενο. «Οδική οργή» ή «Επιθετική οδήγηση» κι από αυτήν έχουμε μπόλικη.  Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει λεκτικές προσβολές, απειλές, επικίνδυνες μανούβρες και -σε ακραίες περιπτώσεις- σωματική βία ή ατυχήματα. Τα περιστατικά στα οποία γινόμαστε όλοι μάρτυρες, μέσω της καταγραφής της επικαιρότητας και των καμερών που βρίσκονται παντού γύρω μας, είναι άκρως επικίνδυνα αφού οι οδηγοί από εκεί που βρίσκονται στο όχημά τους για να πάνε στη δουλειά τους, μπορεί να καταλήξουν σε νοσοκομεία, δικαστικές αίθουσες, ακόμα και στη φυλακή!

Νοέμβριος 2025 – Νέος Κόσμος: Μια από τις πιο σοκαριστικές περιπτώσεις που κατέγραψαν οι κάμερες που βρίσκονται στους δρόμους, είναι ο άγριος ξυλοδαρμός κι ο θάνατος του 58χρονου οδηγού ταξί, από έναν 29χρονο μοτοσικλετιστή, που τον χτύπησε ανελέητα στο κεφάλι μετά από διαπληκτισμό. Τρεις νεαροί συνελήφθησαν, ο 29χρονος οδηγήθηκε στη φυλακή.

Ιανουάριος 2025 – Κορδελιό: Αυτή τη φορά η έκφραση «πήρε φωτιά το Κορδελιό», περιγράφει την πραγματικότητα που βίωσαν όσοι βρίσκονταν στην οδό Πολυτεχνείου. Ένας 44χρονος οδηγός, σύμφωνα με πληροφορίες, χτύπησε με γροθιές έναν οδηγό ταξί επειδή σταμάτησε να πάρει επιβάτη. Τελικά του επιβλήθηκε ποινή φυλάκισης δύο ετών, μετατρέψιμη προς δέκα ευρώ ημερησίως, αφού το Αυτόφωρο Μονομελές Πλημμελειοδικείο Θεσσαλονίκης τον έκρινε ένοχο για επικίνδυνη σωματική βλάβη, εξύβριση και απειλή.

Μάιος 2024 - Αιγάλεω: Σκηνές ανελέητου ξύλου παρακολούθησαν αυτόπτες μάρτυρες στη μέση των πιο κεντρικών δρόμων, στη συμβολή Ιεράς Οδού και Θηβών, όταν οδηγοί και επιβάτες από δύο αυτοκίνητα κατέβηκαν και άρχισε να πέφτει «βροχή» από κλωτσιές και μπουνιές. Οι διερχόμενοι οδηγοί κόρναραν τρομοκρατημένοι, προειδοποιώντας ότι θα γίνει έγκλημα αν δεν ελέγξουν τα νεύρα τους.

Κι όλ’ αυτά γιατί πολύ απλά δεν τηρούνται οι κανόνες, επισημαίνει στο Flash.gr ο κύριος Θάνος Βλαστός, Ομότιμος Καθηγητής στο ΕΜΠ - Συγκοινωνιολόγος, Πολεοδόμος. Κανόνες και οργάνωση στο δρόμο, στη δόμηση, στην καθημερινότητα…

«Αν δεν είμαστε σε θέση να αποδεχτούμε την τήρηση κανόνων, δεν έχουμε θέση στην πόλη. Να πάμε να ζήσουμε στα βουνά. Η πόλη, πρέπει να γίνει κατανοητό ότι είναι ταυτόσημη με μηχανισμούς που για να δουλέψουν υπάρχουν κανόνες. Αυτό δεν αρέσει καθόλου. Ακόμα νομίζουμε ότι είμαστε ελεύθερα άτομα. Δεν είμαστε. Εκτός κι αν αντιμετωπίσουμε τους κανόνες σαν ένα ακόμη στοιχείο της ελευθερίας μας, Αυτό αλλού συμβαίνει. Εδώ, όχι. Ξέρετε, είναι όπως όταν βάζεις τα κλάματα. Πότε βάζεις τα κλάματα; Όταν ξέρεις ότι δεν μπορείς να κάνεις τίποτα και σηκώνεις τα χέρια ψηλά. Ε, εδώ το κλάμα εκδηλώνεται με μίσος, με διάθεση να πλακωθείς. Πρέπει κάπως να ξεσπάσεις. Πλακώνονται όλοι. Και πλακώνουν. Είναι πρόβλημα. Προκαλεί εκνευρισμό. Προκαλεί εχθρότητες.

Θέλω να πω υπάρχει βία. Και θα υπάρχει όλο και μεγαλύτερη γιατί η βία προκαλείται από πάρα πολλά πράγματα. Βία είναι γιατί δεν έχω να περπατήσω και μου πήρανε το πεζοδρόμιο και το κάνανε οδόστρωμα. Βία είναι που μου χτίζει ο άλλος ακόμα δύο ορόφους γιατί του έδωσε το Υπουργείο το δικαίωμα και από εκεί που είχα κάποια θέα τώρα δεν έχω τίποτα! Βία είναι τα πάντα.  Αντί λοιπόν να είμαστε ευτυχισμένοι που ζούμε μαζί με άλλο κόσμο κι αντί να χαιρόμαστε όταν βλέπουμε κόσμο στο δρόμο, να υπάρχει ζωντάνια, τελικά έχουμε ένα απίστευτο μίσος γιατί όλοι αυτοί πια μας προκαλούν προβλήματα με την παρουσία τους, με την ύπαρξή τους.»

Το 87% των Ελλήνων οδηγών δηλώνει ότι φοβάται την επιθετική συμπεριφορά άλλων οδηγών

H πρόσφατη έρευνα του Ιδρύματος VINCI Autoroutes για το 2025 και τα αποτελέσματα του 15ου Ευρωπαϊκού Βαρόμετρου για την υπεύθυνη οδήγηση, είναι τουλάχιστον αποκαρδιωτικά. 12,403 οδηγοί -ως αντιπροσωπευτικό δείγμα από 11 ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα- δήλωσαν ότι υιοθετούν κακές συνήθειες που κόβονται δύσκολα. Έτσι σε ότι αφορά στη χώρα μας:

• Το 89% των Ελλήνων οδηγών δηλώνει ότι φοβάται την επιθετική συμπεριφορά άλλων οδηγών
• Το 57% παραδέχεται ότι βρίζει άλλους οδηγούς
• Το 56% κορνάρουν άσκοπα στους οδηγούς που τους ενοχλούν
• Το 46% σκόπιμα «κολλάει» στο όχημα ενός οδηγού που το εκνευρίζει
• Το 21% κατεβαίνει από το όχημά του για να διαπληκτιστεί με έναν άλλον οδηγό
• Το 81% λέει ότι υπερβαίνει το όριο ταχύτητας κατά μερικά χλμ/ώρα
• Το 55% δηλώνει ότι δεν τηρεί τις αποστάσεις ασφαλείας
• Το 68 οδηγεί στη μεσαία λωρίδα του αυτοκινητόδρομου ενώ η δεξιά λωρίδα είναι ελεύθερη
• Το 34% κάνει προσπέραση από δεξιά στον αυτοκινητόδρομο

Όσο για τις αιτίες που οδηγούν έναν οδηγό σε αυτήν τη συμπεριφορά; Αυτές κρύβονται κάπου μεταξύ ανωνυμίας, υπεροψίας ανάλογα με τη μάρκα του οχήματος και προσωπικών χαρακτηριστικών, με κυριότερο την παρορμητικότητα, μας λέει η κυρία Καππάτου…

«Αυτό που συμβαίνει στην οδήγηση τα τελευταία χρόνια, είναι μια αντανάκλαση του τι συμβαίνει και στην κοινωνία μας. Ασφαλώς η επιθετικότητα που εκφράζουν οι οδηγοί δεν είναι ένα απλό φαινόμενο. Είναι σύνθετο και εξαρτάται από πολλές παραμέτρους. Αρχικώς, εξαρτάται από τα ατομικά χαρακτηριστικά του ατόμου και την προσωπικότητά του. Πολλές φορές τα άτομα τα οποία εκφράζουν επιθετικότητα, είναι παρορμητικά. Φαίνεται δηλαδή, ότι υπάρχει μια θετική συσχέτιση μεταξύ της επιθετικότητας στην οδήγηση, της παρορμητικής συμπεριφοράς αλλά και της επιθετικής συμπεριφοράς. 

Επίσης, κατά τη διάρκεια της οδήγησης υπάρχει ένα αίσθημα υπεροχής πολλές φορές ακόμα και με τη μάρκα του αυτοκινήτου που κυκλοφορούμε, ακόμα και με τον τρόπο της οδήγησης μας. Υπάρχει ένας εγωκεντρισμός που δείχνουμε κι αυτός ο εγωκεντρισμός θα σας έλεγα ότι ενισχύεται κι από την ανωνυμία. Δηλαδή δεν ξέρει ο άλλος ποιος είναι ο οδηγός, άρα αυτό μας κάνει να αισθανόμαστε πιο ελεύθεροι κι έτσι εκνευριζόμαστε ή θυμώνουμε πιο εύκολα.

Τι συμβουλή θα δίνατε στους ανθρώπους -οδηγούς ή πεζούς- που μπορεί να βρεθούν αντιμέτωποι με μια τέτοια συμπεριφορά;  

Θα έλεγα ότι πρέπει να προσπαθήσουμε να προστατεύουμε τον εαυτό μας και να αποκλιμακώσουμε την ένταση. Το πρώτο και βασικότερο, είναι να μη δώσουμε σημασία, να μην απαντήσουμε, ούτε να εκφράσουμε επιθετικότητα προς τον άλλον οδηγό ο οποίος μας κοιτάει επιθετικά και μπορεί να μας υβρίζει. Είναι προτιμότερο για παράδειγμα να μειώσουμε ταχύτητα και να αφήσουμε έναν επιθετικό οδηγό να προσπεράσει, χωρίς να αισθανθούμε ότι εμείς είμαστε υποδεέστεροι. Με απλά λόγια, είναι καλύτερα να τον αποφύγουμε για ν’ αποφύγουμε τα χειρότερα. Και φυσικά, είναι καλό να κάνουμε και μια αυτοαξιολόγηση. Να ελέγξουμε ποια είναι η δική μας οδηγική συμπεριφορά, πώς λειτουργούμε εμείς στο δρόμο.»