Η Γαλλία βάζει τέλος στα... «συζυγικά καθήκοντα» για το σεξ
Νομοσχέδιο που εγκρίθηκε την Τετάρτη από την Εθνοσυνέλευση προσθέτει διάταξη στον Αστικό Κώδικα, διευκρινίζοντας ότι η «κοινή συμβίωση» δεν δημιουργεί «υποχρέωση για σεξουαλικές σχέσεις».
Η Γαλλία προχωρά στην κατοχύρωση, σε νομοθετικό επίπεδο, της κατάργησης των λεγόμενων «συζυγικών δικαιωμάτων», της αντίληψης δηλαδή ότι ο γάμος συνεπάγεται υποχρέωση για σεξουαλικές σχέσεις.
Νομοσχέδιο που εγκρίθηκε την Τετάρτη από την Εθνοσυνέλευση προσθέτει διάταξη στον Αστικό Κώδικα, διευκρινίζοντας ότι η «κοινή συμβίωση» δεν δημιουργεί «υποχρέωση για σεξουαλικές σχέσεις».
Η προτεινόμενη νομοθεσία καθιστά επίσης αδύνατη τη χρήση της έλλειψης σεξουαλικών σχέσεων ως επιχείρημα σε διαζύγιο με υπαιτιότητα, αναφέρει το BBC.
Παρότι θεωρείται απίθανο να έχει σημαντικές πρακτικές συνέπειες στα δικαστήρια, οι υποστηρικτές της εκτιμούν ότι ο νόμος θα λειτουργήσει αποτρεπτικά απέναντι στον συζυγικό βιασμό.
«Ο γάμος δεν είναι ισόβια συγκατάθεση στο σεξ»
«Επιτρέποντας τη διατήρηση ενός τέτοιου δικαιώματος ή καθήκοντος, δίνουμε συλλογικά την έγκρισή μας σε ένα σύστημα κυριαρχίας και θήρευσης του συζύγου πάνω στη σύζυγο», δήλωσε η εισηγήτρια του νομοσχεδίου, η βουλευτής Μαρί-Σαρλότ Γκαρέν.
«Ο γάμος δεν μπορεί να αποτελεί μια “φούσκα” μέσα στην οποία η συναίνεση στο σεξ θεωρείται δεδομένη και ισόβια», πρόσθεσε.
Ο νέος νόμος έρχεται να άρει μια νομική ασάφεια που διατηρούνταν επί χρόνια, παρότι σε κανένα νομικό κείμενο δεν γίνεται ρητή αναφορά στο λεγόμενο «συζυγικό καθήκον».
Τι προβλέπει σήμερα ο Αστικός Κώδικας
Σήμερα, ο γαλλικός Αστικός Κώδικας ορίζει τις υποχρεώσεις του γάμου ως «σεβασμό, πίστη, αλληλοϋποστήριξη και βοήθεια», ενώ αναφέρει ότι τα ζευγάρια δεσμεύονται σε «κοινή συμβίωση».
Πουθενά στα κείμενα αυτά δεν γίνεται λόγος για «συζυγικά» – δηλαδή σεξουαλικά – δικαιώματα. Οι ρίζες αυτής της αντίληψης εντοπίζονται στο μεσαιωνικό εκκλησιαστικό δίκαιο.
Ωστόσο, σε σύγχρονες υποθέσεις διαζυγίων, δικαστές κατά καιρούς έδιναν ευρεία ερμηνεία στην έννοια της «κοινής συμβίωσης», συμπεριλαμβάνοντας σε αυτήν και τις σεξουαλικές σχέσεις.
Η υπόθεση του 2019 και η παρέμβαση του ΕΔΔΑ
Σε χαρακτηριστική υπόθεση το 2019, γυναίκα κρίθηκε ότι είχε αρνηθεί επί σειρά ετών να έχει σεξουαλικές σχέσεις με τον σύζυγό της, γεγονός που οδήγησε στην έκδοση διαζυγίου με υπαιτιότητα εις βάρος της.
Η ίδια προσέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), το οποίο πέρυσι καταδίκασε τη Γαλλία για το ότι επέτρεπε η άρνηση σεξ να αποτελεί λόγο διαζυγίου με υπαιτιότητα.
Η απόφαση αυτή χαιρετίστηκε ως σημαντική πρόοδος από φεμινιστικές οργανώσεις.
Στην πράξη, η απόφαση του ΕΔΔΑ καθιστά πλέον αδύνατο για Γάλλο δικαστή να εκδώσει αντίστοιχη απόφαση – γι’ αυτό και ο νέος νόμος έχει κυρίως διευκρινιστικό χαρακτήρα και δεν αναμένεται να επιφέρει μεγάλες αλλαγές στη δικαστική πρακτική.
Γιατί το θέμα παραμένει επίκαιρο
Για τις οργανώσεις που υποστηρίζουν το νομοσχέδιο, η αντίληψη ότι οι σύζυγοι έχουν «καθήκον» να συναινούν στο σεξ εξακολουθεί να επιβιώνει σε τμήματα της κοινωνίας και πρέπει να αντιμετωπιστεί.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα θεωρείται η πολύκροτη δίκη της Μαζάν το 2024, όπου η Ζιζέλ Πελικώ, ναρκωμένη και αναίσθητη, βιάστηκε κατ’ επανάληψη από άνδρες που είχε καλέσει ο σύζυγός της. Αρκετοί κατηγορούμενοι δήλωσαν ότι υπέθεσαν πως υπήρχε συναίνεση, βασιζόμενοι σε όσα τους είχε πει ο σύζυγός της.
Στη Γαλλία, όπως και στις περισσότερες χώρες, ο συζυγικός βιασμός έχει πλέον αναγνωριστεί ρητά από τον νόμο, ενώ πριν από το 1990 οι άνδρες μπορούσαν να ισχυριστούν ότι ο γάμος συνεπαγόταν συναίνεση.
