Η Καισαριανή «συνομιλεί» ξανά με την ιστορία της. Η πρόσφατη δημοσιοποίηση σπάνιων φωτογραφικών ντοκουμέντων από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών την 1η Μαΐου του 1944, λειτούργησε ως καταλύτης μνήμης, προκαλώντας ρίγη συγκίνησης αλλά και μια αποφασιστική διεκδίκηση για τη διαφύλαξη της ιστορικής αλήθειας.
Άνθρωποι που ζουν και αναπνέουν στον «ιερό» χώρο του Σκοπευτηρίου καταθέτουν στον FLASH τη δική τους μαρτυρία για τη δύναμη αυτών των εικόνων.
Ο Δήμαρχος Καισαριανής, Ηλίας Σταμέλος, περιγράφει τη στιγμή που οι φωτογραφίες ήρθαν στο φως ως μια στιγμή συλλογικού συγκλονισμού. «Πρόκειται για τα μοναδικά ντοκουμέντα από την πορεία προς το απόσπασμα και τη διαδικασία της εκτέλεσης», σημειώνει, τονίζοντας πως η στάση των μελλοθάνατων, που βάδιζαν με το κεφάλι ψηλά παρά τη γνώση της επερχόμενης θυσίας, αποτελεί το απόλυτο σύμβολο πίστης σε αξίες.
Ο κ. Σταμέλος υπενθυμίζει ότι οι 200 ήταν στην πλειοψηφία τους Ακροναυπλιώτες, πολιτικοί κρατούμενοι που η δικτατορία του Μεταξά παρέδωσε στους Γερμανούς, παρά το αίτημά τους να πολεμήσουν στο μέτωπο. Παράλληλα, ο Δήμαρχος καταγγέλλει τον πρόσφατο βανδαλισμό του μνημείου από «θρασύδειλους ιδεολογικούς απογόνους των δοσίλογων», διαμηνύοντας πως η ζημιά θα αποκατασταθεί άμεσα με τη συνδρομή του ΚΚΕ και ιδιωτών, καθώς η ιστορία δεν παραχαράσσεται.
Περπάτησαν στο θάνατο με το χέρι σηκωμένο
Στην ίδια κατεύθυνση και ο Νικόδημος Κατσαρέλλης, Γιατρός, Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Καισαριανής και συγγενής του εκτελεσθέντος Δημήτρη Πανταζή, δίνει μια βαθιά ανθρώπινη διάσταση στο γεγονός. Περιγράφει πώς μεγάλωσε με τα βιώματα και τις διηγήσεις για τον θείο του, τονίζοντας την περηφάνια μιας οικογένειας που δεν λύγισε ούτε στις πιο σκοτεινές περιόδους, όπως η χούντα του '67.
«Ήταν παράδειγμα προς μίμηση για την κοινωνική δικαιοσύνη και τον ανθρωπισμό τους. Δεν υπέγραψαν δήλωση μετάνοιας για να σωθούν, προτιμώντας να μην προδώσουν τα ιδανικά τους», αναφέρει, προσθέτοντας πως οι νέες φωτογραφίες του προκάλεσαν έναν αστείρευτο θαυμασμό για αυτούς τους ανθρώπους που περπατούσαν προς τον θάνατο με το χέρι σηκωμένο και το βλέμμα στον ορίζοντα.
Είναι αυθεντικές οι φωτογραφίες
Για την αυθεντικότητα και την τεχνική ταυτοποίηση των εικόνων μιλά ο Κώστας Γαβριηλάκης, Εντεταλμένος Δημοτικός Σύμβουλος του Δήμου Καισαριανής για το Μουσείο και το Μνημείο. Ο κ. Γαβριηλάκης επιβεβαιώνει ότι οι φωτογραφίες αποτυπώνουν τον χώρο με ακρίβεια 100%, εξηγώντας πως η γωνία λήψης δίπλα στη μάντρα και ο διάδρομος προς το απόσπασμα είναι αδιαμφισβήτητα. «Αν αφαιρέσουμε νοητά τα κυπαρίσσια, που φυτεύτηκαν τον Σεπτέμβριο του '44, βλέπουμε την απόλυτη ταύτιση με το τοπίο της εκτέλεσης», επισημαίνει, ενώ εκφράζει την επιτακτική ανάγκη τα ντοκουμέντα αυτά να επιστρέψουν στο Μουσείο ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης, πλάι στα προσωπικά αντικείμενα και τα τελευταία σημειώματα των αγωνιστών.
Ήδη το Υπουργείο Πολιτισμού ανέφερε ότι οι φωτογραφίες είναι πολύ πιθανόν αυθεντικές αλλά και ο ιστορικός Μενέλαος Χαραλαμπίδης που μίλησε στον FLASH για την αποκάλυψη αυτού του συγκλονιστικού υλικού εμφανίστηκε σχεδόν βέβαιος.
Από την πλευρά του, ο Ηλίας Παπαδόπουλος, μέλος της Πανελλήνιας Ένωσης Αγωνιστών Εθνικής Αντίστασης και Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ) και ξεναγός στο Μνημείο, εστιάζει στη μεταλαμπάδευση της μνήμης στις νέες γενιές. Παρατηρώντας τους μαθητές που επισκέπτονται τον χώρο, σημειώνει πως η τοπική ιστορία είναι το κλειδί για την ευρύτερη καλλιέργεια των νέων. «Αυτοί οι άνθρωποι νίκησαν τον θάνατο γιατί τον πολέμησαν όρθιοι, τραγουδώντας», καταλήγει, δανειζόμενος τα λόγια του Καζαντζάκη για τη σημασία της προσφοράς, υπογραμμίζοντας ότι η Καισαριανή παραμένει ένας φάρος αξιοπρέπειας για μια πιο ανθρώπινη κοινωνία.
Διαβάστε σε ρεπορτάζ του FLASH, τα ονόματα των 200 εκετελεσθέντων αγωνιστών από τους Γερμανούς.