Καισαριανή: Συνεχίζεται η ταυτοποίηση των ηρώων - Η συγκινητική ιστορία του Θρασύβουλου Καλαφατάκη

Πρωτόγνωρα αισθήματα συγκίνησης και δέους έχει προκαλέσει η δημοσιοποίηση των πρώτων ιστορικά γνωστών φωτογραφιών από την εκτέλεση των 200 Ελλήνων κομμουνιστών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944.

Το Υπουργείο Πολιτισμού δήλωσε ότι ήδη έχει ξεκινήσει τη διαδικασία για την πιστοποίηση της αυθεντικότητας των φωτογραφιών, που ανέβηκαν αρχικά προς πώληση στο eBay, με εμπειρογνώμονες-στέλεχη να έχουν ήδη έρθει σε επαφή με τον κάτοχο του υλικού ενώ αναμένεται να τον επισκεφτούν στη Γάνδη του Βελγίου.

Παράλληλα, αύριο Τετάρτη (18/2) προγραμματίστηκε να συνεδριάσει το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων, προκειμένου να εξεταστεί ο χαρακτηρισμός των φωτογραφικών αυτών τεκμηρίων ως νεώτερο μνημείο. Από εκεί και πέρα, εφόσον πιστοποιηθεί η γνησιότητά τους, θα ξεκινήσει η διαδικασία για τη διεκδίκησή τους από το ελληνικό κράτος.

Ήδη το Υπουργείο Πολιτισμού ανέφερε ότι οι φωτογραφίες είναι πολύ πιθανόν αυθεντικές αλλά και ο ιστορικός Μενέλαος Χαραλαμπίδης που μίλησε στον FLASH για την αποκάλυψη αυτού του συγκλονιστικού υλικού εμφανίστηκε σχεδόν βέβαιος.

Την ίδια στιγμή, ιστορικοί και ερευνητές στην Ελλάδα, απόγονοι των εκτελεσθέντων στην Καισαριανή αλλά και το ΚΚΕ έχουν ξεκινήσει τη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης των προσώπων που εικονίζονται στις φωτογραφίες, διαδικασία που βέβαια αποτελεί και σημαντικό κομμάτι πιστοποίησης της αυθεντικότητάς τους.

Ασάφεια υπάρχει σχετικά με την ταυτότητα του προσώπου που εικονίζεται με λευκό πουκάμισο στην μπροστινή σειρά των ανθρώπων οι οποίοι βαδίζουν με το κεφάλι ψηλά προς τον τόπο της εκτέλεσής τους. Σύμφωνα με εκτιμήσεις πρόκειται είτε για τον Θρασύβουλο Καλαφατάκη είτε για τον Βασίλη Παπαδήμα.

Η συγκινητική ιστορία του Θρασύβουλου Καλαφατάκη

Σύμφωνα με πληροφορίες που κυκλοφόρησαν από το KKE αλλά και από αναρτήσεις στα social media, ο Θρασύβουλος Καλαφατάκης ήταν 30 χρονών όταν εκτελέστηκε.

Ήταν παιδί πολυμελούς, εύπορης οικογένειας από τον Πλατανιά Χανίων και ασχολήθηκε με τη γεωργία και την γαλακτοκομία. Με καθαρή πολιτική σκέψη από μικρός, οργανώθηκε στο ΚΚΕ από το μέλος της Κεντρικής Επιτροπής, Βαγγέλη Κτιστάκη.

Δέχθηκε αμέτρητες πιέσεις από τις «Αρχές», για να υπογράψει δήλωση μετανοίας. Δεν λύγισε ποτέ... Συνέχισε τη δράση του, συνελήφθη, φυλακίστηκε, βασανίστηκε στις φυλακές των Χανίων, στις φυλακές Αβέρωφ και στην Ακροναυπλία.

Στη συνέχεια οι «Αρχές» τον παρέδωσαν στους κατακτητές. Μεταφέρθηκε αρχικά στο ιταλικό στρατόπεδο της Λάρισας και τον Σεπτέμβρη του '43, βρέθηκε μαζί με τους Ακροναυπλιώτες στο Χαϊδάρι.

Ήταν μάγειρας εκεί και φρόντιζε ιδιαίτερα τους μικρότερους σε ηλικία, με περισσότερο φαγητό για να παίρνουν δυνάμεις. Ήταν επίσης παντρεμένος και πατέρας δύο κοριτσιών.

Ο Καλαφατάκης πέρασε από πολλές φυλακές και τόπους κράτησης στη διάρκεια της ζωής του (Χανιά, Αβέρωφ, Ακροναυπλία, ιταλικό στρατόπεδο Λάρισας) πριν μεταφερθεί στο Χαϊδάρι και από εκεί στην Καισαριανή την 1η Μαΐου 1944.

Προς τιμήν του έχει δοθεί το όνομά του σε δρόμο στην περιοχή του Αγίου Λουκά στα Χανιά.

Σύμφωνα με ανάρτηση του δημοσιογράφου Νικόλα Αγγελίδη, ο Θρασύβουλος Καλαφατάκης ήταν θείος του προπονητή μπάσκετ Γιώργου Καλαφατάκη. Ο «Καλάφας», όπως ήταν γνωστός, κάθισε μεταξύ άλλων στους πάγκους των Αμπελοκήπων, της ΑΕΚ, της Δάφνης, του Απόλλωνα Πάτρας, του Ιωνικού Νέας Φιλαδέλφειας, του Πανιωνίου, του Ηλυσιακού.

Ο Βασίλης Παπαδήμας και ο Ηλίας Ρίζος

Οι πρώτες αναφορές στα social media ανέφεραν πως πρόκειται για τον Βασίλη Παπαδήμα, αδερφό του εκδότη Δημήτρη Παπαδήμα. Γεννημένος στην Πύλο το 1909, εργαζόταν στο εργοστάσιο της Ανώνυμης Εταιρείας Οινοπνευματοποιίας στη Γιάλοβα Μεσσηνίας και είχε πολεμήσει στο αλβανικό μέτωπο. Συνελήφθη στις 6 Αυγούστου 1941 από Ιταλούς καραμπινιέρους και Έλληνες χωροφύλακες, βάσει καταλόγων που είχαν παραδοθεί στις δυνάμεις Κατοχής, και ακολούθησε μια διαδρομή κρατήσεων από το στρατόπεδο του Ναυπλίου στη Λάρισα και, τελικά, στο Χαϊδάρι, πριν συμπεριληφθεί στους 200 της Πρωτομαγιάς 1944.

Σε άλλη φωτογραφία, πιθανολογείται ότι απεικονίζεται ο Ηλίας Ρίζος του Δημητρίου, ένας νεαρός άνδρας που φαίνεται να χαμογελά ελαφρά. Εργαζόταν σε μικρή βιοτεχνία παραγωγής ζυμαρικών και αρτοσκευασμάτων στη Λαμία, στην περιοχή του Αγίου Λουκά (Κλαραίικα). Μετά την είσοδο των ιταλικών δυνάμεων στην πόλη, συνελήφθη από Έλληνες συνεργάτες και παραδόθηκε στους κατακτητές, κρατήθηκε στις φυλακές Λαμίας και στη συνέχεια μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου, πριν καταλήξει ανάμεσα στους 200. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, αντιστασιακή δράση είχαν και τα αδέλφια του, Αποστόλης και Βασιλική, με αναφορά και σε δεσμούς με το ΚΚΕ.

Ο Δημήτρης Παπαδόπουλος

Στην ίδια φωτογραφία, το πρόσωπο που εικονίζεται με το σακάκι, στη δεύτερη σειρά αριστερά, φαίνεται να είναι ο Δημήτρης Παπαδόπουλος.

Καταγόταν από τον Πόντο. Απ' τους παλιότερους και καλύτερους αγωνιστές οικοδόμους. Παίρνει μέρος στο συνδικαλιστικό κίνημα μόλις ήρθε σαν πρόσφυγας στην Ελλάδα το 1922-1924. Στα 1928 βγήκε στη διοίκηση της Βιομ. Ένωσης Οικοδόμων, για να ανέβει σε λίγο στην Εκτελεστική Επιτροπή της Ομοσπονδίας Οικοδόμων και να γίνει Γενικός Γραμματέας της. Στα χρόνια αυτά 1928-1936 οργανώνει και καθοδηγεί τους αγώνες των εργατών Οικοδόμων. Για τους αγώνες του αυτούς πολλές φορές φυλακίζεται και εξορίζεται. Το 1936 όντας Γραμματέας της Πανελληνίου Ομοσπονδίας Οικοδόμων συλλαμβάνεται από τη μοναρχοφασιστική διχτατορία της 4ης Αυγούστου, στέλνεται εξορία και από 'κει στην Ακροναυπλία. Το 1941 παραδίδεται απ' τους μοναρχοφασίστες στους Γερμανούς. Μεταφέρεται στο Χαϊδάρι και την 1η Μάη του 1944 τουφεκίζεται μαζί με τους 200 αγωνιστές του λαού.

Τα βιογραφικά στοιχεία αντλήθηκαν από την έκδοση της ΤΟ Ανατολικών Συνοικιών της ΚΟΑ του ΚΚΕ με τίτλο «ΣΚΟΠΕΥΤΗΡΙΟ ΚΑΙΣΑΡΙΑΝΗΣ» (Νοέμβριος 2016) και οι φωτογραφίες από το αρχείο της ΚΕ του ΚΚΕ.